ด้วยแรงปรารถนาที่ต้องการทำ ‘เพื่อใครบางคน’ ของเด็กหนุ่มวัย 18 ปี ‘ซากิจิ โตโยดะ’ ที่เห็นแม่ตัวเองมีความลำบาก กับการใช้งานกี่ทอผ้าแบบโบราณ จึงได้เริ่มพัฒนาเครื่องทอผ้าอัตโนมัติ แม้ต้องเผชิญกับความยากลำบากมากมาย แต่สุดท้ายสามารถคิดค้นเครื่องทอผ้าอัตโนมัติ Toyoda จนสำเร็จ อีกทั้งเป็นนวัตกรรมสำคัญที่ยกระดับเทคโนโลยีของญี่ปุ่นให้ทัดเทียมโลกตะวันตก และได้กลายมาเป็นปฐมบทของ “โตโยต้า” ค่ายรถยนต์พี่ใหญ่ในอุตสาหกรรมยานยนต์โลกทุกวันนี้
และเพื่อให้เห็นถึงความเป็นมาการก่อกำเนิดโตโยต้าอย่างละเอียด “โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทย” โดยผู้บริหารสาวมากความสามารถ ‘แขไข’ สุชญา เชียรแกล้วกล้า รองผู้อำนวยการฝ่ายบริหารการตลาด และประชาสัมพันธ์ ได้พานักข่าวสายยานยนต์บินลัดฟ้า เข้าเยี่ยมชม ‘พิพิธภัณฑ์รำลึกประวัติศาสตร์การก่อตั้งโตโยต้า’ ตั้งอยู่ใกล้สวน Kuragaike ในเมืองโตโยต้า จังหวัดไอจิ ประเทศญี่ปุ่น
เรื่องราวของโตโยต้าเริ่มต้นจาก ซากิจิ โตโยดะ บิดาของ คิอิจิโร่ โตโยดะ ผู้คิดค้น เครื่องทอผ้าพลังงาน Toyoda ในปี ค.ศ.1896 แต่ยังเป็นเครื่องทอผ้าแบบไม้อยู่ ต่อมาในปี ค.ศ.1925 พัฒนาเครื่องทอผ้าอัตโนมัติ Toyoda รุ่น Type G ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นเครื่องจักรทอผ้าอัตโนมัติเต็มรูปแบบเครื่องแรกของญี่ปุ่น สามารถทำงานได้อย่างต่อเนื่อง อีกทั้งเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิตได้มากขึ้นกว่ารุ่นเดิมหลายเท่าตัว ปัจจุบันเครื่องทอผ้าทั้งสองรุ่นยังคงได้รับการจัดแสดงในสภาพที่สามารถสาธิตการทำงานได้จริง
และด้วยชื่อเสียงเรื่องประสิทธิภาพของเครื่องทอผ้าอัตโนมัติ Toyoda Type G ที่ดังกระฉ่อน ถึงขนาดที่ว่าบริษัททอผ้าของสหราชอาณาจักร ขอซื้อสิทธิบัตรเพื่อนำไปผลิต สร้างรายได้ให้เป็นเป็นกอบเป็นกำ และกลายเป็นหนึ่งในแหล่งเงินทุนสำคัญที่ คิอิจิโร่ โตโยดะ นำมาใช้ในการบุกเบิกธุรกิจยานยนต์ของโตโยต้า
ขณะที่นิทรรศการเรดิโอรามานำเสนอ 4 เหตุการณ์สำคัญในช่วงก่อตั้งบริษัทโตโยต้า ถ่ายทอดเรื่องราวการฝ่าฟันอุปสรรคของคิอิจิโร่ โตโยดะ และทีมงาน ผ่านความล้มเหลว และความพยายามอย่างต่อเนื่องด้วยโมเดลจำลองขนาด 1/30 ที่มีความละเอียดสูง ผสานกับการบรรยายในรูปแบบ ‘ละครวิทยุ’ ผู้เข้าชมสามารถสัมผัสบรรยากาศและเหตุการณ์ในยุคนั้นได้อย่างใกล้ชิด คำว่า Radiorama เป็นคำผสมระหว่าง Radio (วิทยุ) และ Diorama (แบบจำลองฉาก)
เริ่มจาก การถอดประกอบรถ Chevrolet ปี 1933 เป็นเหตุการณ์ในช่วงค่ำของคืนหนึ่งในฤดูใบไม้ร่วง เดือนตุลาคม พ.ศ.2476 เพราะในเวลานั้นญี่ปุ่นยังไม่มีความรู้เรื่องรถยนต์มากนัก จึงนำรถจากสหรัฐอเมริกามาใช้ในการศึกษา ความท้าทายในการหล่อ ชิ้นส่วน Cylinder Block ต้องลองผิดลองถูกหลายต่อหลายครั้งกว่าจะประสบความสำเร็จ การทดสอบรถยนต์อย่างครอบคลุม เพื่อให้มั่นใจในการใช้งาน และการแก้ปัญหาของรถบรรทุก Model G1 รถปิกอัพรุ่นแรกที่ผลิตขึ้นจากการร้องขอของรัฐบาล เพื่อใช้งานในช่วงสงคราม
แต่ด้วยเพราะยังไม่มีความเชี่ยวชาญ ทำให้มีปัญหาระหว่างการใช้งานอยู่เสมอ ซึ่งคิอิจิโร่ โตโยดะ จะเข้าไปร่วมแก้ไขปัญหาถึงหน้างานทุกครั้ง เพื่อนำข้อมูลกลับมาพัฒนา และแก้ไขต่อไป
โมเดลจำลองโรงงานโคโรโมะในสัดส่วน 1 : 400 ซึ่งเป็นโรงงานผลิตรถยนต์ครบวงจรแห่งแรกของญี่ปุ่น ปัจจุบันคือ โรงงานฮงชะ (Toyota Honsha Plant) ถ่ายทอดภาพการดำเนินงานในอดีตได้อย่างสมจริง การจัดวางพื้นที่ภายในโรงงานสะท้อนแนวคิดการผลิตแบบ ‘Just-in-Time’ โดยแสดงให้เห็นทั้งส่วนสายการผลิต งานวิจัย และสำนักงาน แสดงให้เห็นถึงความก้าวล้ำ และความยิ่งใหญ่ของโรงงานในยุคนั้น ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานอุตสาหกรรมยานยนต์ของญี่ปุ่น
ต่อกันที่นิทรรศการภาพถ่ายถ่ายทอดเรื่องราวตั้งแต่การกำเนิดของคิอิจิโร่ โตโยดะ ไปจนถึงการพัฒนาเครื่องจักรปั่นด้าย และทอผ้า การเดินทางไปยังโลกตะวันตก การก้าวหน้าของอุตสาหกรรมยานยนต์ในประเทศ การพัฒนารถยนต์สัญชาติญี่ปุ่น การก่อตั้งบริษัท โตโยต้า มอเตอร์ คอร์ปอเรชั่น ตลอดจนการก่อสร้างโรงงานโคโรโมะ
นิทรรศการยังครอบคลุมถึงช่วงการฟื้นฟูประเทศหลังสงคราม และการเข้าสู่ยุคใหม่ของอุตสาหกรรมยานยนต์ โดยจัดแสดงผ่านแกลเลอรี่ภาพถ่ายประวัติศาสตร์ความยาวกว่า 70 เมตร ภายในรวบรวมภาพถ่ายและข้อมูลมากกว่า 240 รายการ ถ่ายทอดเรื่องราวกิจกรรมและบทบาทของคิอิจิโร่ โตโยดะ และทีมงานอย่างเป็นลำดับตามช่วงเวลา
มาถึงนิทรรศการที่แสดงให้เห็นถึงแรงบันดาลใจ และความเชื่อมั่นของคิอิจิโร่ โตโยดะ นำไปสู่การก่อตั้งอุตสาหกรรมยานยนต์ ด้วยความตั้งใจที่จะผลิตรถยนต์สำหรับคนทั่วไป ถ่ายทอดแผนงาน การเตรียมการอย่างรอบด้าน และอุปสรรคในการก่อตั้งอุตสาหกรรมรถยนต์ภายในประเทศ เนื้อหาถูกนำเสนอผ่านวิดีโอความยาวประมาณ 15 นาที บนจอภาพขนาด 150 นิ้ว พร้อมระบบเสียงรอบทิศทาง
ขณะที่ไฮไลต์ของพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ ตั้งอยู่บริเวณกลางโถงนิทรรศการ ด้วยการนำเสนอรถยนต์โตโยต้า 2 รุ่นที่สะท้อนพัฒนาการในยุคบุกเบิกของบริษัท ได้แก่ โตโยต้า Model AA Sedan (ปี 1936) รถยนต์นั่งรุ่นแรกของโตโยต้า ซึ่งพัฒนาต่อยอดจากรถต้นแบบ A1 นำแนวคิดการออกแบบแบบ ‘สตรีมไลน์’ ซึ่งล้ำสมัยในยุคนั้นมาใช้ รูปแบบของรถสะท้อนถึงวิสัยทัศน์ และความมุ่งมั่นของคิอิจิโร่ โตโยดะ ในการพัฒนารถยนต์สำหรับคนทั่วไป และแนวคิดการมองการณ์ไกลของเขา โดยรถที่จัดแสดงเป็นคันจริงในสภาพดั้งเดิมจากโชว์รูม
และ Toyopet Crown รุ่น RS (ปี 1955) รถยนต์ที่ยังคงอยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน ถือเป็นรถยนต์รุ่นสำคัญที่ผลิตขึ้นโดยผู้ผลิตญี่ปุ่นทั้งหมดเป็นครั้งแรก และเป็นรถยนต์โตโยต้ารุ่นแรกที่ส่งออกไปยังสหรัฐอเมริกา ก่อนจะกลายเป็นหนึ่งในรุ่นที่ประสบความสำเร็จ และมีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ของโตโยต้าเป็นอย่างมาก อีกทั้งยังถือเป็นจุดเริ่มต้นของยุครถยนต์ ที่ผลิตภายในประเทศอย่างแท้จริง
พร้อมกันนี้ยังมีโซนพื้นที่จัดแสดง ที่นำเสนอแนวคิดกระบวนการพัฒนารถยนต์ 1 คัน ผ่านการจำลองกระบวนการผลิตต่างๆ ด้วยความพิถีพิถัน ก่อนที่จะส่งผ่านรถยนต์ 1 คัน ไปสู่ผู้ใช้ทั่วทุกมุมโลก ตั้งแต่การออกแบบภายนอก ภายใน โดยนำรถยนต์โตโยต้าพรีอุสมาเป็นแบบจำลองให้ได้เห็นทุกซอกทุกมุม
แผนผังความเชื่อมโยงแต่ละแผนกงาน รวมถึงบริษัทภายนอกทั้งผู้ผลิตชิ้นส่วน รวมถึงซัพพลายเชนต่างๆ หลังจากตัดสินใจผลิตรถขึ้นมา 1 รุ่น แสดงการวางสายไฟในรถยนต์ การขึ้นรูปชิ้นส่วนการใช้หุ่นยนต์ในการเชื่อมตัวถังเพื่อความแม่นยำ การเลือกใช้เทคโนโลยีในการพ่นสีให้ได้มาตรฐาน และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
นอกจากนี้ ยังมีพื้นที่จัดแสดงรถต้นแบบ ที่หลายคันเตรียมพัฒนาเป็นตัวขายในอนาคตอันใกล้ รวมถึงรถที่ทำตลาดอยู่ปัจจุบันที่ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งมีตัวแทนความภูมิใจจากโรงงานโตโยต้าบ้านโพธิ์ ประเทศไทย นั่นก็คือเจ้าโตโยต้า แลนด์ ครุยเซอร์ เอฟเจ (Toyota Land Cruiser FJ) โชว์โฉมร่วมอยู่ด้วย
ออกมานอกอาคารบริเวณใกล้เคียงกันมีบ้านพักเดิมของ ‘คิอิจิโร โตโยดะ’ ที่สร้างตั้งแต่ปี 1933 ถูกย้ายมาจัดแสดงที่นี่ ซึ่งมีความเป็นมาที่เกี่ยวเนื่องกับโตโยต้าในทุกช่วงเวลา ด้วยเพราะนอกจากจะเป็นบ้านที่พักอาศัยแล้วยังเป็นห้องทำงาน ที่ว่ากันว่าในอดีตรถทุกคันของโตโยต้าก่อกำเนิดขึ้นที่นี่นั่นเอง
ทีมงานโตโยต้ายังได้พาไปอีก 1 พิพิธภัณฑ์ของโตโยต้า แต่ด้วยพื้นที่คอลัมน์นี้มีจำกัด “ข่าวสด ยานยนต์” จึงขอยกยอดไปไว้ในฉบับหน้า ส่วนจะมีอะไรน่าสนใจกันบ้าง โปรดอดใจรอ
กิตติพงศ์ ศรีเจริญ
