“เอกนิติ” เผย ครม.เห็นชอบหลักการกำกับดาต้าเซ็นเตอร์ วางมาตรฐานกลางผ่าน One Stop Service สกัดการจองทรัพยากรเกินจริง หลังพบผู้ยื่นขอใช้ไฟฟ้ากว่า 110 ราย รวมกว่า 3 หมื่น MW แต่คาดลงทุนจริงเพียง 1 ใน 4 พร้อมคุมสิ่งแวดล้อม-น้ำ-ผังเมือง ตั้ง One Stop Service กลั่นกรองลงทุน สร้างประโยชน์ประเทศ
นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ในฐานะประธานคณะกรรมการนโยบายการประกอบกิจการดาต้าเซ็นเตอร์ เปิดเผยว่า ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบในหลักการนโยบายกำกับดูแลกิจการดาต้าเซ็นเตอร์ เพื่อวางหลักเกณฑ์และมาตรฐานกลางให้ชัดเจน รองรับการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานเศรษฐกิจดิจิทัล ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของการพัฒนาเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเศรษฐกิจยุคใหม่
ทั้งนี้ ดาต้าเซ็นเตอร์เป็นธุรกิจที่มีความสำคัญต่อขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ แต่ใช้ทรัพยากรจำนวนมาก โดยเฉพาะไฟฟ้าและน้ำ รวมถึงอาจส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชน ขณะที่ที่ผ่านมาไทยยังไม่มีหลักเกณฑ์กำกับดูแลที่เป็นระบบ การอนุมัติอยู่ในความรับผิดชอบของหลายหน่วยงาน ทำให้ข้อมูลกระจัดกระจายและขาดภาพรวมที่ชัดเจน อีกทั้งมีผู้ประกอบการบางส่วนยื่นขอใช้ไฟฟ้าและสาธารณูปโภคล่วงหน้าเพื่อเก็งกำไรหรือขายต่อ โดยไม่ได้มีแผนลงทุนจริง
นโยบายที่ ครม. เห็นชอบจึงมีเป้าหมาย 3 ด้าน ได้แก่ 1. สร้างความมั่นใจให้ประชาชนและชุมชน ด้วยมาตรฐานขั้นต่ำด้านสิ่งแวดล้อม การใช้ทรัพยากร น้ำ ไฟฟ้า ผังเมือง และความปลอดภัย 2. สร้างความแน่นอนให้นักลงทุนที่ดำเนินการถูกต้องสามารถเดินหน้าโครงการได้ และ 3. ทำให้การลงทุนใหม่สร้างมูลค่าเพิ่มกลับสู่ประเทศไทย ทั้งการจ้างงาน การพัฒนาทักษะแรงงานไทย และการเชื่อมโยงผู้ประกอบการไทยเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทาน
นอกจากนี้ จะมอบหมายกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) จัดตั้งระบบบริการเบ็ดเสร็จ ณ จุดเดียว (One Stop Service) เพื่อรวบรวมข้อมูลและกลั่นกรองโครงการในภาพรวม ก่อนประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการอนุญาตตามหลักเกณฑ์เดียวกัน โดยโครงการใหม่จะไม่ได้พิจารณาเฉพาะเม็ดเงินลงทุน แต่ต้องประเมินประโยชน์ทางเศรษฐกิจและผลตอบแทนที่ประเทศไทยจะได้รับด้วย
นายเอกนิติกล่าวว่า สำหรับผู้ประกอบการที่ลงทุนและดำเนินการถูกต้องตามกฎหมายอยู่แล้ว จะเปิดทางให้เดินหน้าได้ต่อเนื่อง ส่วนผู้ประกอบการที่อยู่ระหว่างดำเนินการจะมีกระบวนการเปลี่ยนผ่านที่เหมาะสม ขณะที่โครงการใหม่ต้องผ่านการกลั่นกรองอย่างเข้มข้น เพื่อป้องกันการกักตุนหรือจองทรัพยากรโดยไม่มีการลงทุนจริง
หลังจาก ครม. เห็นชอบหลักการกำกับดูแลแล้ว โครงการที่ได้รับอนุมัติไปก่อนหน้าจะเข้าสู่กระบวนการพิจารณาผ่าน One Stop Service เพื่อให้สามารถเดินหน้าต่อได้อย่างชัดเจนและรวดเร็ว โดยจะตรวจสอบความครบถ้วนของใบอนุญาตและการปฏิบัติตามเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง
ส่วนโครงการใหม่จะต้องผ่านการกลั่นกรองอย่างละเอียด ทั้งด้านสิ่งแวดล้อม การใช้ไฟฟ้าและน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนผลประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นกับเศรษฐกิจไทย
ทั้งนี้ การรวมศูนย์พิจารณาจะช่วยแก้ปัญหาการอนุมัติที่กระจัดกระจาย ทำให้ภาครัฐเห็นข้อมูลโครงการได้ครบถ้วน ปัจจุบันข้อมูลที่รวบรวมได้ครอบคลุมประมาณ 90% ของภาพรวมทั้งหมด และจะช่วยคัดกรองผู้ที่ขอใช้ไฟฟ้าหรือสาธารณูปโภคไว้ก่อนโดยไม่มีแผนลงทุนจริงออกจากระบบ
นายเอกนิติกล่าวเพิ่มเติมว่า ปัญหาสำคัญที่ต้องแก้ไขคือการจองใช้ไฟฟ้าเกินความต้องการลงทุนจริง โดยที่ผ่านมา มีผู้ยื่นคำขอเกี่ยวข้องกับดาต้าเซ็นเตอร์กว่า 110 ราย คิดเป็นความต้องการใช้ไฟฟ้ารวมกว่า 30,000 เมกะวัตต์ แต่ประเมินว่าผู้ที่มีแผนลงทุนจริงอาจมีเพียงประมาณ 1 ใน 4 หรือน้อยกว่านั้น
สาเหตุส่วนหนึ่งมาจากโครงสร้างธุรกิจที่เจ้าของแพลตฟอร์มอาจเลือกผู้รับเหมา (EPC) หลายรายเพื่อก่อสร้างโครงการเดียวกัน ทำให้ผู้รับเหมาแต่ละรายต่างไปขอจองไฟฟ้าและน้ำไว้รองรับโครงการ ส่งผลให้ความต้องการใช้ไฟฟ้าที่ถูกจองไว้สูงกว่าความต้องการจริงหลายเท่า เช่น โครงการขนาด 100 เมกะวัตต์ อาจมีการจองไฟฟ้ารวมสูงถึง 400 เมกะวัตต์
ดังนั้น การตั้งคณะกรรมการกลั่นกรองและกำหนดให้มีการวางหลักประกัน จะช่วยคัดกรองผู้ประกอบการที่ไม่มีความพร้อมหรือเป็นเพียงนายหน้าจองทรัพยากรเพื่อนำไปขายต่อ ลดปัญหาการแย่งใช้ไฟฟ้า และทำให้การจัดสรรทรัพยากรของประเทศเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
ส่วนข้อกังวลเรื่องผลกระทบสิ่งแวดล้อม นายเอกนิติย้ำว่า การกำกับดูแลจะให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของประชาชนและชุมชนเป็นอันดับแรก โดยดาต้าเซ็นเตอร์ไม่จำเป็นต้องเข้าข่ายต้องจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) ทุกแห่ง
เนื่องจากลักษณะกิจการส่วนใหญ่เป็นอาคารที่ติดตั้งเครื่องคอมพิวเตอร์และเซิร์ฟเวอร์ แต่ต้องปฏิบัติตามมาตรฐานและแนวทางด้านสิ่งแวดล้อมที่กำหนด เช่น การควบคุมเสียงจากเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรอง อุณหภูมิบริเวณแนวรั้ว และคุณภาพน้ำที่ระบายออกจากระบบหล่อเย็น
สำหรับโครงการที่ตั้งอยู่ในนิคมอุตสาหกรรมจะต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดของนิคมอุตสาหกรรมอยู่แล้ว ส่วนโครงการที่ตั้งอยู่นอกนิคมฯ จะต้องปฏิบัติตามแนวทาง CoP ที่กำหนดเพิ่มเติม เพื่อควบคุมผลกระทบต่อชุมชนโดยรอบ
นายเอกนิติกล่าวย้ำว่า การลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ในระยะต่อไปต้องแข่งขันกันด้วยคุณค่าที่สร้างให้ประเทศไทย ไม่ใช่แข่งขันกันเฉพาะวงเงินลงทุน โดยจะให้ความสำคัญกับการจ้างงาน การพัฒนาทักษะคนไทย การสร้างธุรกิจต่อเนื่อง และการดึงผู้ประกอบการไทยเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทาน เพื่อให้การเติบโตของเศรษฐกิจดิจิทัลส่งผ่านประโยชน์มาถึงคนไทยอย่างเป็นรูปธรรม
นายดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) กล่าวว่า หลักเกณฑ์กำกับดูแลจะแบ่งดาต้าเซ็นเตอร์ตามกำลังการใช้ไฟฟ้ารวม (Facility Load) เป็น 7 ระดับ โดยกำหนดให้กิจการที่ใช้ไฟฟ้าตั้งแต่ 0.5 เมกะวัตต์ (MW) ขึ้นไปอยู่ภายใต้การกำกับดูแล ส่วนที่ต่ำกว่า 0.5 เมกะวัตต์เป็นศูนย์ข้อมูลภายในองค์กร เช่น ธนาคารหรือหน่วยงานต่างๆ ซึ่งไม่ได้ให้บริการแก่บุคคลภายนอกและมีผลกระทบในวงจำกัด
การแบ่งระดับประกอบด้วย
ระดับ 1 ใช้ไฟฟ้าต่ำกว่า 0.5 เมกะวัตต์
ระดับ 2 ตั้งแต่ 0.5-ต่ำกว่า 5 เมกะวัตต์
ระดับ 3 ตั้งแต่ 5-ต่ำกว่า 10 เมกะวัตต์
ระดับ 4 ตั้งแต่ 10-ต่ำกว่า 20 เมกะวัตต์
ระดับ 5 ตั้งแต่ 20-ต่ำกว่า 50 เมกะวัตต์
ระดับ 6 ตั้งแต่ 50-ต่ำกว่า 200 เมกะวัตต์
และระดับ 7 ตั้งแต่ 200 เมกะวัตต์ขึ้นไป
โดยข้อกำหนดจะเข้มข้นขึ้นตามขนาดกิจการ โดยเฉพาะกลุ่มตั้งแต่ 20 เมกะวัตต์ขึ้นไป ซึ่งการกำหนดพื้นที่ กลุ่มที่ใช้ไฟฟ้าต่ำกว่า 20 เมกะวัตต์สามารถตั้งในพื้นที่พาณิชยกรรมได้ ส่วนกลุ่มตั้งแต่ 20 เมกะวัตต์ขึ้นไปต้องตั้งอยู่ในพื้นที่อุตสาหกรรม หรือนิคมอุตสาหกรรมเพื่อให้สอดคล้องกับขนาดการใช้ทรัพยากรและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น
ส่วนมาตรฐานขั้นต่ำจะครอบคลุมการควบคุมเสียง ความร้อน ประสิทธิภาพการใช้น้ำและไฟฟ้า รวมถึงการจัดการน้ำจากระบบหล่อเย็น โดยต้องตรวจสอบคุณภาพน้ำก่อนปล่อยออกสู่ภายนอก ทั้งนี้ รายละเอียดทางเทคนิคจะเปิดรับฟังความคิดเห็นเพิ่มเติมก่อนกำหนดเป็นข้อปฏิบัติที่ชัดเจน
นายดนุชากล่าวถึงการเปลี่ยนผ่านว่า จะพิจารณาจากสถานะการได้รับใบอนุญาตก่อสร้างและการส่งเสริมการลงทุนตามสิทธิของคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) โดยโครงการที่ได้รับใบอนุญาตก่อสร้างก่อนวันที่ 14 ส.ค. 2569 ซึ่งเป็นวันที่ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องมีผลบังคับใช้ หรือได้รับอนุมัติส่งเสริมการลงทุนก่อนวันดังกล่าว จะเปิดให้ดำเนินการต่อได้ผ่านกระบวนการตรวจสอบของ One Stop Service โดยต้องมีใบอนุญาตที่เกี่ยวข้องครบถ้วน และให้เวลาปรับปรุงการดำเนินงานให้สอดคล้องกับแนวปฏิบัติด้านสิ่งแวดล้อม (Code of Practice: CoP) ภายใน 1 ปี
ขณะที่โครงการที่ยื่นขอใบอนุญาตก่อสร้างหลังวันที่ 14 ส.ค. 2569 รวมถึงโครงการลงทุนใหม่ จะต้องเข้าสู่กระบวนการกลั่นกรอง เพื่อพิจารณาความเหมาะสม ความคุ้มค่า และผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ ไม่ใช่เพียงการขอจองทรัพยากรไฟฟ้าและน้ำไว้ล่วงหน้า โดยย้ำว่าการกำกับดูแลต้องคำนึงถึงความเป็นธรรมต่อผู้ประกอบการที่ลงทุนไปก่อนการประกาศหลักเกณฑ์ด้วย
นายนฤตม์ เทอดสถีรศักดิ์ เลขาธิการคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) กล่าวว่า ปัจจุบันมีโครงการดาต้าเซ็นเตอร์ที่ได้รับอนุมัติส่งเสริมการลงทุนแล้ว 57 โครงการ ข้อมูลถึงเดือนเมษายนที่ผ่านมา ในจำนวนนี้เปิดดำเนินการแล้ว 17 โครงการ ส่วนอีก 40 โครงการยังอยู่ระหว่างดำเนินการ โดยประมาณครึ่งหนึ่งได้รับใบอนุญาตก่อสร้างแล้วและอยู่ระหว่างก่อสร้าง ส่วนที่เหลืออยู่ระหว่างเตรียมการลงทุน
