คอลัมน์ อาทิตย์ละต้น
“ทองกวาวคราวดอกแดง
เชิงจ่าแจงแคงเหียงหัน”
กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง : เจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร์
ทองกวาว ชื่อพฤกษศาสตร์ Betea monosperma O. Ktze. ถิ่นกำเนิดในอินเดีย ภูมิภาคอินโดจีนและอินโดนีเซีย เกิดขึ้นเองตามพื้นที่ลุ่มต่ำหรือป่าราบ มีมากทางภาคเหนือ ตะวันออกและตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นไม้ต้นสูง 6-12 เมตร
เปลือกต้นเป็นปม ปุ่ม ไม่เรียบเกลี้ยง ผิวสีน้ำตาลหม่น ใบสีเขียว พื้นผิวใบเกลี้ยงเป็นมัน ใบอ่อนเป็นก้านยาว ก้านหนึ่งมีใบย่อย 3 ใบ ใบค่อนข้างกลม กว้าง 6-18 ซ.ม. ยาว 7-20 ซ.ม. ดอกออกเป็นช่อคล้ายดอกทองหลาง สีแดง ขนาดใหญ่ ผลเป็นฝักแข็ง เปลือกนอกมีสีน้ำตาลอ่อน
ภายในฝักมีเมล็ดขนาดเล็กสีน้ำตาลแก่ ใบ ดอก ต้มกินเป็นยา แก้ปวด ถอนพิษไข้ เมล็ด ฝัก ต้มกินขับถ่ายพยาธิ ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด
