กาแฟอาราบิก้า
บ้านห้วยโทน อ.บ่อเกลือ จ.น่าน ต้นแบบหมู่บ้านแก้ปัญหาความยากจนบนพื้นที่สูงระดับประเทศ บ้านห้วยโทน เป็นหมู่บ้านชนเผ่าลัวะติดชายแดนประเทศลาวที่มีความยากจน เข้าไม่ถึงการพัฒนา ไม่มีอาชีพที่สร้างรายได้ ยังคงวิถีชีวิตดั้งเดิมด้วยการทำไร่ข้าวหมุนเวียน หาของป่าและรับจ้างทั่วไปเพื่อหารายได้เลี้ยงชีพ ด้วยวิถีชีวิตและวิถีเกษตรแบบดั้งเดิมที่ต้องเพาะปลูกข้าวให้ได้ปริมาณมากเพียงพอต่อการบริโภคทั้งปี จึงมีการบุกรุกทำลายป่า เกิดปัญหาภูเขาหัวโล้นตามมา จังหวัดน่านจึงกลายเป็นพื้นที่ที่ถูกจับตาเรื่องปัญหาทรัพยากรธรรมชาติที่เสื่อมโทรมที่ปรากฏชัดผ่านสื่อต่างๆ ทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องเร่งดำเนินการ จัดการปัญหาอย่างเร่งด่วนที่สุด สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) หรือ สวพส. เป็นหนึ่งหน่วยงานที่ดำเนินงานแก้ไขปัญหาให้กับชุมชนบนพื้นที่สูงมาอย่างต่อเนื่อง ภายใต้ชื่อโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงบ่อเกลือ ที่เข้ามาดำเนินงานในพื้นที่ อ.บ่อเกลือ จ.น่าน ตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2555 โดยความร่วมมือร่วมใจของชุมชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ด้วยการใช้ความรู้และข้อมูลร่วมกันวางแผนการพัฒนาชุมชน กำหนดทิศทางการแก้ไข
ผึ้งชันโรง แมลงผู้ช่วยเกษตรกร ปลูกกาแฟอาราบิก้า ให้มีรสชาติกลิ่นหอม “ชันโรง” หรือ ผึ้งจิ๋ว เป็นแมลงในกลุ่มเดียวกับผึ้ง แต่ไม่มีเหล็กใน พบได้ในทุกภูมิภาคของไทย ในไทยมีทั้งหมด 34 สายพันธุ์ กระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) เผยผลวิจัยและพัฒนากาแฟอาราบิก้าครบวงกร ภายใต้การดำเนินงานตามนโยบาย BCG ประสบผลสำเร็จ พบ “ผึ้งชันโรง” ซึ่งเป็นแมลงผสมเกสรในกลุ่ม ผึ้ง ต่อแตน มีบทบาทและประสิทธิภาพสูงสุดในการผสมเกสรดอกกาแฟให้มีรสชาติ กลิ่นหอม เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว พร้อมส่งเสริมการเพาะเลี้ยงและพัฒนาน้ำผึ้งเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ มุ่งรองรับสังคมผู้สูงอายุ ทั้งนี้ ศูนย์เชี่ยวชาญนวัตกรรมเกษตรสร้างสรรค์ โดย สถาบันวิจัยลำตะคอง ได้รับโจทย์จากกระทรวง อว. ให้ดำเนินโครงการงานวิจัยและพัฒนากาแฟอาราบิก้าแบบครบวงจร ภายใต้การดำเนินงานตามนโยบาย BCG ตั้งแต่การผลิตต้นน้ำ การบริหารจัดการดินและปุ๋ย การใช้ฮอร์โมนเพื่อแก้ไขปัญหาการออกดอกและผลิตผลไม่สม่ำเสมอ รวมถึงการจัดการหลังการเก็บเกี่ยวและเครื่องจักรที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการผลิต ตลอดจนการเพิ่มปริม
