SMEs เกษตร

สมุนไพร “หมาน้อย” ใช้ปรุงอาหารคาว แซ่บหลายเด้อ

ชื่อสามัญ

หมาน้อย (อีสาน) กรุงเขมา (นครศรีธรรมราช) วุ้นหม้อน้อย ; ขงเขมา ; พระพาย (กลาง) ; หมาน้อย ; เครือหมาน้อย (อีสาน) ; ก้นปิด (ใต้) ; เปล้าเลือด (แม่ฮ่องสอน) ; สีฟัน (เพชรบุรี) ; อะกามินเยาะ (นราธิวาส)

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และเกษตร

เป็นไม้เถาเลื้อยพัน ใบเดี่ยว (simple) รูปร่างใบเป็นรูปหัวใจ (cordate) โคนใบแบบก้นปิด (peltate) ใบกว้าง 5.6-6.6 เซนติเมตร ยาว 6.9-7.6 เซนติเมตร หน้าใบและหลังใบมีขนสีน้ำตาล ยาวประมาณ 1 มิลลิเมตร ปกคลุมหนาแน่น หลังใบมีขนปกคลุมหนาแน่นมากกว่าหน้าใบ ก้านใบมีขน ยาว 1.7-2.5 เซนติเมตร ขอบใบเรียบ (entire) ใบเป็นมัน หน้าใบหลังใบไม่มีขน ยอดอ่อนสีน้ำตาลแดง ใบแก่สีเขียวเข้ม ก้านใบยาว 0.4-0.6 เซนติเมตร ออกดอกที่ยอดหรือปลายกิ่ง ช่อดอกมี 4-5 ดอก ยาว 6.0-6.5 เซนติเมตร ดอกย่อยแยกจากกัน มีขนาดเล็กสีเขียว เมล็ดโค้ง (เหมือนพระจันทร์ครึ่งเสี้ยว) ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดหรือหน่อ

แหล่งที่พบและเก็บรวบรวมพันธุ์

พบขึ้นทั่วไปในที่รกร้างว่างเปล่า ในสวนป่า เช่น อำเภอคำเขื่อนแก้ว จังหวัดยโสธร (PC 537) อำเภอเมือง จังหวัดสุราษฎร์ธานี (SN 364) ที่ความสูงเหนือระดับน้ำทะเล 80-130 เมตร

 

การใช้ประโยชน์

เป็นอาหารสัตว์ โค กระบือ ชาวบ้านใช้ใบมาตำ ขยำกับน้ำ นำมาปรุงอาหาร ถ้าทิ้งไว้จะแข็งตัวเหมือนวุ้น สมุนไพร ราก มีรสหอมเย็น แก้ไข้ ดีซ่าน เป็นยาอายุวัฒนะ บำรุงอวัยวะเพศให้แข็งแรง แก้กระเพาะปัสสาวะอักเสบ ใบ ใช้ทาแก้โรคผิวหนัง มีสารอัลคาลอยด์ เช่น Hayatinine; Hayatine; Beburine; Sepurine; Cissampeline; Pelosine Quercitol และ Sterol

เมนูหมาน้อยกับอาหาร

ส่วนประกอบเพื่อให้อร่อย ได้แก่

  1. ใบหมาน้อย 1 กอบ (อุ้งมือ)
  2. ปลาช่อน
  3. เครื่องปรุงอาหารประเภทลาบ เช่น ข้าวคั่ว และปลาร้า
  4. ใบผักหอมแป (สะระแหน่ใบแบนยาว) ผักใบมน (สะระแหน่อีกชนิดที่มีรสเย็น-Mint)

 

ลงมือทำกัน

  1. จัดการทำปลาให้ป่นก่อน โดยนำปลาที่ได้มาต้มให้สุก ซึ่งน้ำต้มปลาก็จะมีน้ำปลาร้า เพื่อให้ปลาหอมสักหน่อย จากนั้นนำปลาที่ต้มสุกแล้ว มาแกะให้เหลือแต่เนื้อปลา แล้วตำปลาที่แกะใส่ในครก ตำพอละเอียดแล้วใส่พริกผง (พริกป่น) น้ำปลา ผงชูรส เพื่อให้อร่อย
  2. เมื่อเสร็จการทำปลาป่น ให้นำใบหมาน้อยมายอง (ขยี้) จนใบหมาน้อยเหลือแต่เส้นใบ ทำคล้ายๆ ยอง (ขยี้) ย่านางใส่แกงหน่อไม้นั่นแหละ ยองจน 1 กอบ เหลือแต่ก่าง (เหลือเส้นใบ)
  3. นำไปกรองเฉพาะกากออกจากน้ำหมาน้อยให้หมด เหลือแต่น้ำหมาน้อย
  4. นำเอาป่นปลาที่ได้ใส่ลงไปในน้ำหมาน้อย
  5. ใส่หอมแป ผักใบมน คนให้เข้ากัน
  6. ใส่ข้าวคั่ว หัวหอม ปลาแดก และเครื่องปรุงอื่นๆ เหมือนทำลาบ
  7. คนให้เข้ากัน
  8. ลองชิมรสชาติ ชอบแบบไหนให้เติมลงไป

Related Posts

สบายใจ ไม่รวย แต่พอกิน! คนรุ่นใหม่ทำเกษตร ปลูกผักสลัดบนดอย มีรายได้หลักหมื่น
ความสุขไม่ต้องรอเกษียณ! ผู้ประกาศข่าว ใช้เวลาว่าง พลิกที่ดินร้างเป็น “บ้านสวนกำไรสุข” เสิร์ฟวัตถุดิบจากสวนให้ลูกค้า
จากขายผักสู่ผู้ปั้น “แตงโมสเปเชียลตี้” กลยุทธ์เปลี่ยนผลไม้ธรรมดาให้มีมูลค่า สร้างรายได้ 30 ล้านต่อปี