รอบโลก
เคยพาไปเที่ยวตลาดที่กาตาร์ กับดูไบมาแล้ว แต่เป็นตลาดพื้นเมืองขายผ้าผ่อนเครื่องทองเหลืองถ้วยถังกะละมังหม้อแบบพื้นบ้าน ตลาดแบบนั้นเรียกว่าซุค (Souqe) วันนี้จะพาไปดูตลาดผักผลไม้สด แบบที่เราเรียกกันว่า Farmer Market แบบที่ฉันชอบเดินหนักหนา เพราะเป็นตลาดเปิดโล่ง มีผักผลไม้จากเกษตรกรโดยตรง ไม่ผ่านมือพ่อค้าคนกลางที่ไหน บรรยากาศซื้อขายเต็มไปด้วยมิตรจิตมิตรใจ เพราะเกษตรกรที่ฉันเจอมาทั่วโลกล้วนอัธยาศัยไมตรีดี (ไม่เคยไปอิสราเอลนะ เว้นไว้ก่อน) ดูไบเป็นเมืองเอกของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เป็นเมืองที่สร้างอะไรต่อมิอะไรที่คนไม่คิดว่าจะมีขึ้นในทะเลทรายได้ เช่น ลานสกีหิมะในตึก สนามกอล์ฟบนดาดฟ้า ทะเลเทียมที่มีปลาฉลามตัวเป็นๆ ว่ายยิ้มแฉ่งในปริมาณที่มากกว่าทะเลจริง หรือสวนสนุกที่มีไดโนเสาร์ตัวใหญ่เคลื่อนไหวได้เหมือนจริงกว่าในหนัง ก็แบบว่ามีเงินและมีวิสัยทัศน์ ทำอะไรก็ไม่น่าเกลียด อันนี้พูดจริงนะ ดูไบไม่เหมือนเมืองน้ำมันอีกหลายเมือง ที่มีเงินแต่ไม่มีวิสัยทัศน์ เวลาร่ำรวยก็ไม่ได้สร้างอะไรเป็นเนื้อเป็นหนัง ดีแต่จ่ายเงินให้ประชาชนอยู่กันอย่างสำราญ ไม่ต้องดิ้นรน รัฐไม่พยายามจะสน
เรื่องโดย : นันทนา ปรมานุศิษฏ์ ก่าตี๊มเนื้องเหมอหั่น คือ มะเขือม่วงย่างราดต้นหอมผัดน้ำมัน เป็นอาหารง่ายๆ ของชาวเวียดนาม ที่สำคัญ อร่อยเสียด้วย อร่อยขนาดไหนไม่ทราบได้ รู้แต่ว่าเมื่อใดที่ฉันเห็นชื่อนี้ในเมนูก็จะต้องสั่งทุกครั้งไป เอามะเขือม่วงผลงามมาใช้ส้อมจิ้มให้เป็นรูให้ทั่วผิว แล้วนำไปย่างไฟอ่อนให้สุกดี มะเขือม่วงเวลาย่างแล้วจะหอมมาก กลิ่นไหม้ที่ผิวชวนให้น้ำลายสอ ร้านอาหารส่วนใหญ่ในเวียดนามยังคงย่างด้วยเตาถ่านอยู่ซึ่งก็ยิ่งทำให้หอมมากขึ้นไปอีก เมื่อมะเขือสุกดีแล้วก็นำมาลอกเปลือกออก ผ่าครึ่งตามยาว แล้วตัดแบ่งตามขวางเป็นชิ้นใหญ่ เทคนิคการทำอาหารอย่างหนึ่งของชาวเวียดนามที่ไม่เห็นวิธีนี้ในอาหารไทยคือการเอาน้ำมันมาผัดกับต้นหอม วิธีนี้จะทำให้ความหอมอยู่ในน้ำมันที่ใช้ผัด และต้นหอมก็จะคงสีเขียวสด วิธีเช่นนี้ชาวเวียดนามเรียกว่าเหมอหั่น โดยเอาต้นหอมมาผัดน้ำมันหมูแล้วนำไปราดบนมะเขือย่าง น้ำมันที่เหลือในกระทะก็นำมาผัดกับหมูสับปรุงรสด้วยน้ำปลา หากจะหรูกว่านี้ก็ใส่กุ้งสับลงไปด้วย หรือจะละเว้นเนื้อสัตว์ก็ยังได้ ส่วนใหญ่ที่ชาวญวนทำกินกันก็ไม่ใคร่จะใส่เนื้อหมูดอก ผัดสุกแล้วก็นำมารา
TA.THA.TA (ตะ-ถะ-ตา) คือธุรกิจที่เกิดจากความชื่นชอบถึงขั้นหลงรักใน “งานหนัง” ที่มีความคลาสสิก ใช้ได้ทุกยุคสมัย จึงเริ่มศึกษาตั้งแต่วิธีการเลือก การนำมาใช้ รวมถึงการดูแลรักษา ทำให้เห็นเสน่ห์ของวัสดุประเภทนี้ ที่ยิ่งใช้ยิ่งสวย ยิ่งใช้ยิ่งมีคุณค่า และด้วยเหตุผลเหล่านี้ การเลือกสรรหาหนัง และกระบวนการทำผลิตภัณฑ์ทุกชิ้น จึงเกิดจากความรักและความใส่ใจ ทำขึ้นมาทีละชิ้นด้วยมือ ช่วยเพิ่มเสน่ห์และคุณค่าให้กับผลิตภัณฑ์ ในแบบที่งานอุตสาหกรรมไม่สามารถทำได้ คุณกวิตา ศรีสันต์ และ คุณวิภาวัส ดาราพงศ์สถาพร คือสองหุ้นส่วนกิจการ TA.THA.TA ผู้ผลิตและจำหน่ายกระเป๋าถือ กระเป๋าสะพาย นาฬิกา และแอกเซสซอรี่ ที่มีเครื่องหนังเป็นส่วนประกอบสำคัญ คุณวิภาวัส และ คุณกวิตา สองหุ้นส่วนกิจการ TA.THA.TA คุณกวิตาจบจากคณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ส่วนคุณวิภาวัสจบจากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง สองสาว-สองสถาบัน แต่มีใจตรงกันอยู่ที่ความหลงใหลในงานหนัง ระหว่างทำงานออฟฟิศ จึงลองช่วยกันเย็บกระเป๋าขายผ่านทางเฟซบุ๊ก ปรากฏได้ผลตอบรับดีต่อเนื่อง เมื่อเห็นแนวโน้มมีความเป็นไปได้ เลยชวนกันออกมา
เรื่องโดย : กรรณิกา เพชรแก้ว คนฟิลิปปินส์กับคนไทยนี่ถ้านั่งใกล้กันแล้วไม่ต้องพูด ไม่มีใครรู้ว่าใครเป็นใคร ฉันยืนยัน หน้าตาผิวพรรณคล้ายกัน ถ้าจะว่าคนไทยมีคนเชื้อสายจีนที่ผิวพรรณขาวจัด คนฟิลิปปินส์เขาก็มีคนเชื้อสายจีนผิวขาวจัดเหมือนกัน หรือคนไทยทางตอนเหนือผิวออกเหลือง ฟิลิปปินส์ก็มีคนพื้นเมืองผิวออกเหลืองเหมือนกัน คือไปทางไหนก็เหมือนกันไปหมด แต่คนไทยรู้อะไรเกี่ยวกับฟิลิปปินส์บ้าง นอกจากที่เรียกเขาว่าตากาล็อก ฉันว่าไม่รู้หรอก หรือไม่ก็รู้น้อยมาก ฟิลิปปินส์ใช่จะมีแต่ตากาล็อกนะคุณ เขามีภาษาท้องถิ่นอีกนับร้อยภาษา และที่ว่าตากาล็อกมีคนใช้มากที่สุดก็ไม่ใช่อีก เพียงแต่มันเป็นภาษาที่มีคนในกรุงมะนิลาใช้ และมันเป็นภาษาที่ผสมกันแล้วระหว่างภาษาท้องถิ่นกับภาษาสเปน รัฐบาลฟิลิปปินส์ยุคหลังอาณานิคมจึงพยายามให้ภาษานี้เป็นภาษาทางการ ปัจจุบันก็มีคนใช้เยอะอยู่ แต่ไม่ใช่ทั้งหมด คนฟิลิปปินส์พูดภาษาตากาล็อกไม่ได้มีเยอะแยะนะคุณ อันว่าสเปนนั่นก็อย่างที่เคยคุยไปแล้ว เขาปกครองฟิลิปปินส์อยู่หลายร้อยปี วัฒนธรรม ศาสนา อาคารบ้านเรือน ตลอดจนนิสัยใจคอ ยังอบอวลอยู่ในประเทศฟิลิปปินส์ และคนฟิลิปปินส์ คนฟิลิปปินส์ส่วนหนึ่ง
หลายเดือนที่ผ่านมาฉันเทียวไล้เทียวขื่อ ไปกินนอนฝากท้องอยู่ที่ลพบุรีเสียหลายสิบมื้อ เข้าร้านอาหารไทยพวนอยู่บ่อยๆ ก็พยายามพินิจว่าอาหารพวนคืออะไร เพราะเมนูส่วนใหญ่ก็เหมือนกับอาหารไทยเราดีๆ นี่เอง ที่เห็นเด่นชัดเป็นอัตลักษณ์ของอาหารพวนคือ อาหารที่ใส่ปลาร้า และปลาส้ม ที่ทำมาจากปลาเกล็ดน้ำจืด โดยเฉพาะปลาตะเพียนทั้งตัวนำมาหมักกับเกลือ ข้าวสุก และกระเทียมจนมีรสเปรี้ยวนำไปทอด รสเค็มๆ เปรี้ยวๆ เจริญอาหารดีนักแล กับอีกอย่างหนึ่งที่มักขายคู่กันคือ “ปลาส้มฟัก” ที่กรรมวิธีทำนั้นคล้ายกันเพียงแต่นิยมใช้ปลาหนังจำพวกปลากรายมาขูดเอาเนื้อสับให้เหนียวแล้วหมักด้วยเครื่องหมักที่เหมือนกับปลาส้ม ห่อใบตอง หรือห่อในถุงพลาสติกหมักจนเปรี้ยวก็กินได้เช่นเดียวกับแหนม หรือที่นิยมกันก็จะนำมาทอดกินแนมกับถั่วลิสงทอด ขิง หอมแดง และพริกขี้หนูสด รสชาติทำนองเดียวกับแหนมเพียงแต่เปลี่ยนจากเนื้อหมูมาเป็นเนื้อปลา ชาวลาวนอกจากจะนำไปทอดแล้วยังนำไปคั่วกับพริก ขิง กระเทียม ที่โขลกหยาบๆ คั่วแห้งๆ ซึ่งใส่ได้ทั้งเนื้อปลาส้มที่นำไปสับหยาบๆ และปลาส้มฟัก แล้วใส่ต้นหอมและผักชีซอย ฉันเปิดดูพจนานุกรมภาษาไทยพวนได้ความว่า “ฟัก” เป็นคำกริยา แป
เวลาไปงานแต่งงานสมัยนี้ มักจะเห็นเพื่อนเจ้าสาวและเพื่อนเจ้าบ่าวแต่งชุดธีมเดียวกันมาร่วมให้กำลังใจคู่บ่าวสาว รวมทั้งคอยช่วยเหลือให้งานผ่านพ้นไปอย่างราบรื่น คนส่วนใหญ่มักเลือกเพื่อนสนิทมาทำหน้าที่นี้ โดยเฉพาะฝ่ายเจ้าสาวที่ต้องการคนใกล้ชิดที่ช่วยดูแลเรื่องต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นหน้าผมที่ต้องเป๊ะ ชุดแต่งงานที่ทำให้เจ้าสาวขยับเขยื้อนเคลื่อนกายได้ลำบาก รวมถึงไม่เอื้อให้สะพายกระเป๋าใส่สิ่งของจำเป็น เช่น โทรศัพท์มือถือ ติดกายได้ตลอดเวลา แต่ไม่น่าเชื่อว่า เพื่อนเจ้าสาวจะกลายเป็นอาชีพที่ทำรายได้เป็นกอบเป็นกำ และเป็นธุรกิจที่โตแบบเงียบๆ ตามอุตสาหกรรมงานวิวาห์ที่กำลังบูม เหตุผลที่ทำให้บริการรับจ้างเป็นเพื่อนเจ้าสาวเติบโตขึ้น เนื่องจากผู้คนไม่ค่อยมีเวลา หรือไม่สะดวกใจที่จะรับหน้าที่นี้ ซึ่งต้องมีความสามารถในการจัดการหน้างานให้ราบรื่น แก้ปัญหาเฉพาะหน้า รวมทั้งต้องมีความคล่องตัว และชอบพูดคุยกับคนอื่นๆ นี่ทำให้เจ้าสาวหลายคนตัดสินใจเลือก “เพื่อนเจ้าสาวมืออาชีพ” มารับหน้าที่นี้ แทนที่จะเอ่ยปากขอความช่วยเหลือจากเพื่อนสนิท ซึ่งไม่ได้การันตีว่าเพื่อนๆ ที่มีอยู่จะรับมือได้หรือไม่ และแม้จะมีนักวางแผนแต่งงาน หรือบ
ฉันรู้สึกเสมอมาว่าแมดิสันเป็นบ้าน ฉันทุกข์และสุขอยู่ไม่น้อยที่แมดิสัน ได้เรียนรู้ทั้งตำรับตำรา ชีวิตจริงและผู้คนที่นั่น บางบทเรียนไม่อาจลืม บ้านฉันที่เมืองแมดิสันอยู่ใกล้ตลาดนัด ที่เรียกกันว่า ฟาร์มเมอร์มาร์เก็ต (Farmers Market) จัดกันทุกวันเสาร์ ตรงลานหน้าศาลาว่าการ หน้าหนาวถึงจะย้ายไปจัดที่ศูนย์ประชุมโมโนนา (Monona) ริมทะเลสาบ จนช่วงที่หนาวจัดจนคนไม่อยากกระดิกกระเดี้ยนั่นแหละ เขาจึงจะหยุด แต่ก็หยุดอยู่ราวเดือนสองเดือน ช่วงที่หิมะตกหนักทั้งวันทั้งคืน ทับถมหนาหลายฟุต เดินทางไปไหนมาไหนลำบากเท่านั้น พอหิมะละลายเขาก็ออกมาทำมาหากินค้าขายกันใหม่ ที่ฉันอยากพูดคือเขาให้ความสำคัญกับเกษตรกรมาก วิสคอนซิน เป็นรัฐเกษตรกร เพื่อนฉันล้อว่าเป็นรัฐวัวรัฐควายคือมีแต่วัว (หามีควายไม่ อันนี้เพื่อนฉันเวอร์) แต่ชื่อเล่นอย่างเป็นทางการของวิสคอนซินคือ Dairy State หรือรัฐนมรัฐเนย คือเขาเลี้ยงวัวมาก ทั้งวัวเนื้อวัวนม ดังนั้น เขาจึงเป็นรัฐที่ผลิตน้ำนมและเนื้อวัวมาก คนที่อยู่วิสคอนซิน ก็เหมือนคนอยู่ฮอกไกโดที่ญี่ปุ่น คือจะไม่ไปกินนมกินเนื้อที่อื่นอีก เพราะบ้านตัวเองนั้นมีนมมีเนื้อชั้นเลิศของโลกแล้ว ฉันก็ติดนิสัยนั
นับเป็น “มิติใหม่” ของวงการร้านทำเล็บที่น่าสนับสนุนเป็นอย่างยิ่ง ที่ ณ วันนี้มีกลุ่มร้านทำเล็บในเบิร์กลีย์ รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา ที่หันมาให้ความสำคัญเรื่องสุขภาพ ความปลอดภัยของพนักงานและลูกค้า ควบคู่ไปกับการให้บริการด้านความสวยงาม ด้วยการหันมาใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพและปลอดภัยต่อสุขภาพ หลังจากที่ผ่านมามีพนักงานในร้านทำเล็บ มีอาการเจ็บป่วยด้วยโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ จากการสูดดมสารเคมี ซึ่งเป็นส่วนผสมในผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับการทำเล็บทั้งหลายแหล่ “เมื่อคุณนั่งทำเล็บให้ลูกค้า พนักงานมักจะมีอาการคันที่ผิวหนัง และแสบตาบ่อยๆ ฉันเองก็นั่งทำเล็บให้ลูกค้าทุกวัน ฉันก็อยากสูดดมอากาศที่บริสุทธิ์ และดีต่อสุขภาพของฉัน ฉันจึงจำเป็นต้องดูแลสุขภาพตัวเองด้วยวิธีนี้” ไม ดัง หญิงเวียดนามวัย 40 ปี เจ้าของร้านทำเล็บแฟชั่นเนลส์ (Fashion Nails) ในย่านธุรกิจของเบิร์กลีย์ เล่าถึงเหตุผลที่เธอตกลงใจเซ็นชื่อเข้าร่วมในโครงการความร่วมมือเพื่อสุขภาพของร้านทำเล็บแห่งรัฐแคลิฟอร์เนีย (The California Healthy Nail Salon Collaborative) ทันทีโดยไม่ลังเล หลังจากได้เห็นข้อมูลความเจ็บป่วยของพนักงานในร้านทำเล็บซึ่ง จูเลีย
ชาวไทยเราตื่นเต้นกับฟักข้าวว่าเป็นสุดยอดอาหารเมื่อไม่กี่ปีมานี้ หลังจากที่ปล่อยให้ลูกฟักข้าวห้อยโตงเตงเน่าคาค้างอย่างไม่มีใครสนใจใยดีมาเป็นศตวรรษ เมื่อค้นพบว่าสีแดงในเยื่อหุ้มเมล็ดและสีเหลืองของเนื้อของผลฟักข้าวสุกนั้นมีสารต้านอนุมูลอิสระ มีเบต้าแคโรทีนสูงกว่าแคร์รอต และมีไลโคปีนมากกว่ามะเขือเทศอย่างทิ้งห่างหลายเท่าตัว ชาวต่างชาติรู้จักลูกไม้ชนิดนี้ในชื่อของ “Gac” ที่มาจาก “Gấc” ในภาษาเวียดนาม “แก๊ก” หรือ “กั๊ก” ออกเสียงก้ำกึ่งกัน ชาวเวียดนามรู้จักนำสีแดงจากเยื่อหุ้มเมล็ดนี้มามูนข้าวเหนียว มานานแต่โบราณ ข้าวเหนียวของเวียดนามมีสารพัด หลากหลายมากทั้งคาวหวาน เช่น ใส่ไก่ หรือใส่หมู และเครื่องในพะโล้เป็นแบบคาว หรือใส่ธัญพืชนานาชนิดทั้งข้าวโพด ถั่วทอง ถั่วลิสง และใส่แก๊ก เป็นแบบหวานที่เรียกว่า “โซยแก๊ก” หรือ “โซยกั๊ก” (Xôi gấc) แปลตรงๆ ว่า ข้าวเหนียวแก๊ก โซยแก๊กนี้ถือว่าเป็นข้าวเหนียวมูนที่นิยมกินกันในงานมงคล ทั้งงานแต่งงาน งานฉลองเทศกาลตรุษญวน หรือ เต็ต (Tết) ใช้เซ่นไหว้ขอบคุณเทพยดาฟ้าดินที่ช่วยคุ้มครองปกปักรักษาพืชผลทางการเกษตร ด้วยความเชื่อว่า สีแดงเป็นสีมงคล เป็นสีแห่งโชคลาภ นอกจากนี้แ
“หมูตั้ง คืออะไรคะ คุณแม่” เสียงลูกสาว แว่วมาจากริมสวน “แม่ก็ไม่รู้เหมือนกัน ไปถามพี่แดงสิ” คุณแม่ตอบจากหน้าจอโทรทัศน์ มือง่วนกับการถักไหมพรมเป็นชุดให้เจ้า “จูลี่” ตุ๊กตาผ้าหน้าตาขี้เหร่กัวล่าจากออสเตรเลียของพี่แดง เรามาถึงตรงนี้ได้อย่างไร หมูตั้ง เป็นอาหารจีน “ตือเถาจั่ง” ต้นกำเนิดที่เมืองเถ่งไฮ่ ประเทศจีน เขานำหัวหมูพะโล้มาเลาะมัน หั่นชิ้นเล็ก อัดลงในพิมพ์สี่เหลี่ยมบุฟองเต้าหู้ ทับด้วยของหนักให้น้ำมันและน้ำพะโล้ซึมออกมา เมื่อได้ที่จะติดกันเป็นแท่งหนา นำมาหั่นเป็นแว่นหนา กินกับข้าวต้ม ซีอิ๊วขาว ไม่ปรุงรสอะไร ในเมืองเทียนสิน ทางเหนือ เขตต่อกับปักกิ่ง เรียก “เยาโญ่ว” ใช้ขาหมูตุ๋นเลาะกระดูก เอามาม้วนอัดเป็นแท่ง กินกับซีอิ๊วเจือน้ำส้มผสมกระเทียมกับพริกแดงสดบด ที่เกาหลีก็ทำแบบเดียวกัน ส่วนในเวียดนาม ใช้เนื้อจากหัวหูหมู สามชั้น ปรุงกระเทียม ต้นหอม หอมใหญ่ เห็ดหูหนู พริกไทย น้ำปลา ห่อใบตอง อัดเข้าพิมพ์ไม้ กินในเทศกาลตรุษญวน ซึ่งตรงกับตรุษจีน เมื่อมาถึงเมืองไทย หมูตั้ง รสหวานเค็ม สีออกดำ น้ำจิ้ม พริกชี้ฟ้า กระเทียม น้ำส้มสายชู กินกับแตงกวา หรือที่หั่นเป็นเส้น ใส่ไส้เปาะเปี๊ยะสด จานไทยที่ใกล้เ