บาติก
คุณสุภร พรมจิตร์ หรือ พี่สุ เล่าให้เราฟังว่า ชุมชนชาวบ้านโต๊ะเมืองเป็นหมู่บ้านขนาดเล็ก มีประกอบอาชีพทางการเกษตรคือการทำสวนยางพาราเป็นอาชีพหลัก เมื่อประมาณ 20 ปีที่แล้ว ภาวะเศรษฐกิจไม่ดีราคายางพาราตกต่ำ และได้มีการร่วมกันหาแนวทางตอนนั้นมีสมาชิกในกลุ่มคนหนึ่งเห็นการทำผ้าบาติกจากที่อื่น จึงเกิดความสนใจและกลับมาพูดคุยกันของสมาชิกว่ามีความสนใจและความต้องการที่จะดำเนินการในการทำผ้าบาติกเพื่อพัฒนาอาชีพนอกจากการทำสวนยางซึ่งยังมีเวลาในช่วงบ่ายที่จะสามารถหาอาชีพเสริมได้ โดย กศน.อำเภอกันตังได้จัดหาบุคลากรเพื่อมาสอนการทำผ้าบาติกให้กับกลุ่มเป็นครั้งแรกเมื่อปี 2546 ในขณะนั้นกลุ่มมีสมาชิกทั้งหมด 15 คน ได้เกิดการเรียนรู้ และนำมาผสมผสานด้านภูมิปัญญาของชาวบ้านในการประดิษฐ์ผ้าบาติก จนมีการรวมกลุ่มที่เข้มแข็ง และจดทะเบียนวิสาหกิจชุมชนที่ดำเนินกิจกรรมมาจนถึงปัจจุบันและมีการพัฒนาตนเองมาอย่างต่อเนื่อง “บาติกบ้านโต๊ะเมือง” มาจาก “โต๊ะ” เป็นคำสรรพนามของผู้อาวุโสของชุมชนมุสลิมทางภาคใต้ หมายถึง “ตา หรือ ปู่” ส่วนคำว่า “เมือง” เป็นชื่อบุคคลผู้เป็นต้นบรรพบุรุษของหมู่บ้าน โต๊ะเมือง “บาติก” เป็นชื่อผ้าขาวที่นำมาเขีย
จะมีใครรู้ไหมว่า จากผ้าปาเต๊ะธรรมดาราคาหลักร้อยสามารถเพิ่มมูลค่าสู่ราคาหลักพันได้อย่างไร วันนี้มีคำตอบ “ผ้าปาเต๊ะ” เป็นเครื่องนุ่งห่มที่เป็นวัฒนธรรมดั้งเดิมในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีต้นกำเนิดดั้งเดิมอยู่ในประเทศอินโดนีเซีย คำว่า “ปาเต๊ะ” หรือ “บาติก” มาจากภาษาชวา ใช้เรียกชื่อผ้าที่มีลวดลายเป็นจุด ซึ่งวิธีการทำผ้าปาเต๊ะจะใช้เทียนปิดส่วนที่ไม่ต้องการให้ติดสี และใช้วิธีการแต้ม ระบายหรือย้อมในส่วนที่ต้องการให้ติดสี และในยุคที่คนไทยนิยมนุ่งชุดผ้าพื้นเมืองในชีวิตประจำวัน “ผ้าปาเต๊ะ” กลายเป็นสินค้าขายดีเพราะผ้าปาเต๊ะเป็นงานศิลปะบนผืนผ้าที่มีการสรรค์สร้างลวดลายที่มีความสวยงาม มีสีสันที่สดใส มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว และมีการเขียนลวดลายหลากหลายบนเนื้อผ้า เช่น ลายต้นหมาก ลายดอกดาหลา ลายดอกไม้ เป็นต้น กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรชุมชนป่าไม้กันตัง ตำบลกันตัง อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง มีการรวมกลุ่มกันใช้เวลาว่างหลังจากการทำอาชีพหลักมาสร้างสรรค์ผลงานจากผ้าปาเต๊ะ มีการนำผ้าปาเต๊ะมาตัดเย็บเป็นเสื้อผ้าทั้งบุรุษและสตรี ตัดเย็บกระเป๋าจากเศษผ้า ปักเย็บลูกปัดลงบนผ้าปาเต๊ะ ทำผ้ามัดย้อม และผลงานที่สร้างมูลค่าจากผ้าปา
