ฟาร์มล้ำ

คุณกชมล สีนวล หรือ พี่แหม่ม อยู่บ้านเลขที่ 19 หมู่ที่  6 ตำบลดอนทอง อำเภอหนองโดน จังหวัดสระบุรี อดีตผู้จัดการหมู่บ้านจัดสรร เงินเดือนสูง ผันตัวเองกลับมาเป็นเกษตรกรที่บ้านเกิดจังหวัดสระบุรี พลิกฟื้นพัฒนาการทำเกษตรแบบเดิมของพ่อแม่ให้ดียิ่งขึ้น จนทุกวันนี้สามารถสร้างรายได้หลักแสนต่อเดือน บนพื้นที่การทำเกษตรเพียง 11 ไร่ คุณกชมล สีนวล หรือ พี่แหม่ม เล่าถึงจุดเริ่มต้นการเป็นเกษตรกรว่า เคยทำงานเป็นผู้จัดการหมู่บ้านจัดสรรมาก่อน แต่ด้วยปัญหาสุขภาพที่รุมเร้า จึงตัดสินใจที่จะกลับมาตั้งหลักหางานทำที่บ้าน ประกอบกับพื้นฐานที่บ้านพ่อแม่เป็นเกษตรกรอยู่แล้ว อาชีพเป็นเกษตรกรถือเป็นอาชีพที่อยู่ในสายเลือด แต่ก็ไม่ใช่ว่ากลับมาแล้วจะลงมือทำได้เลย การทำเกษตรนอกจากมีใจรักแล้ว จำเป็นต้องศึกษาวิธีการให้ดีก่อน เพราะตนมีอุดมคติและความตั้งใจที่จะกลับมาพัฒนาเปลี่ยนการทำเกษตรให้ฉีกจากรูปแบบเดิมๆ ที่พ่อแม่ทำไว้ คือยิ่งทำยิ่งเป็นหนี้ แต่เราจะทำการเกษตรอย่างไรให้มีกำไร ก็คือ ต้องศึกษาจากคนรุ่นใหม่ ศึกษาตลาดโลกว่าเทรนด์สินค้าการเกษตรแบบไหนที่โลกกำลังให้ความสนใจ ก็ลองหาข้อมูลดู ก็ได้พบว่า เทรนด์สินค้าเพื่อสุขภาพกำลังมาแร

การทำนาแบบเปียกสลับแห้ง เป็นการทำนาโดยควบคุมระดับน้ำในแปลงนาให้มีช่วงน้ำขัง สลับกับช่วงน้ำแห้งสลับกันไปในช่วงเวลาที่เหมาะสม เพื่อกระตุ้นให้รากและลำต้นของต้นข้าวแข็งแรงขึ้น เนื่องจากดินและรากได้รับรากอากาศ เมื่อได้รับอากาศเสร็จแล้ว ก็สามารถดูดปุ๋ยได้ดีขึ้น ทำให้ลดการใช้ปุ๋ย เมื่อดูดธาตุอาหารได้ดีขึ้น ต้นข้าวแข็งแรง ลดการระบาดของโรคและแมลง ลดการใช้สารเคมี เป็นการลดต้นทุนการผลิตไปด้วย  เมื่อต้นข้าวแข็งแรงก็จะแตกกอได้มากขึ้น รวงข้าวสมบูรณ์ ผลผลิตที่ได้รับก็เพิ่มขึ้นอีกด้วย เพราะฉะนั้นการทำนาเปียกสลับแห้งนี้ เหมาะสำหรับพื้นที่ทำนาในเขตชลประทานที่ควบคุมการระบายน้ำได้ โดยใช้ปริมาณน้ำในการเพาะปลูกน้อยกว่าวิธีปลูกข้าวแบบทั่วไป 30-50% นอกจากนี้ ยังลดการปล่อยก๊าซมีเทน ซึ่งเป็นหนึ่งในก๊าซเรือนกระจกที่เกิดจากการย่อยสลายอินทรียวัตถุแบบไร้อากาศ เมื่อปลูกข้าวแบบขังน้ำเป็นเวลานานอีกครั้ง  คุณปกรณ์ สุพานิช นักวิเคราะห์แพลตฟอร์มเซ็นเซอร์อิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง งานพัฒนาพันธมิตรทางยุทธศาสตร์ ฝ่ายพัฒนาเครือข่ายเชิงกลยุทธ์และประเมินผล ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์แ

ชันโรงตัวเล็กๆ อาจดูเป็นเพียงแมลงที่บินวนอยู่ตามสวน แต่สำหรับคนที่คลุกคลีกับมันมานาน ชันโรงกลับมีรายละเอียดมากกว่าที่คิด ตั้งแต่การเลี้ยง การขยายรัง การเก็บน้ำผึ้ง ไปจนถึงบทบาทสำคัญในการช่วยผสมเกสรให้พืชในสวน และเมื่อปัญหาเล็กๆ อย่าง “เก็บน้ำผึ้งอย่างไรไม่ให้รังเสียหาย” กลายเป็นโจทย์ที่เกิดขึ้นซ้ำๆ การทดลองจึงเริ่มต้นขึ้น ก่อนจะค่อยๆ พัฒนาไปสู่ “รังชันโรงแบบแบ่งห้อง” ที่ช่วยให้การจัดการง่ายขึ้น และลดการรบกวนชันโรงภายในรัง เบื้องหลังการพัฒนานี้มาจาก อาจารย์มีน – ผศ.ดร.นุกูล ชิ้นฟัก คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ ผู้ทำงานส่งเสริมและพัฒนาการเลี้ยงชันโรงร่วมกับชุมชนและเกษตรกรมานานกว่า 10 ปี จากการเห็นปัญหาจากการเลี้ยงจริง จึงค่อยๆ ทดลอง ปรับรูปแบบ และเรียนรู้จากการใช้งานจริง จนเกิดแนวคิด “รังชันโรงแบบแบ่งห้อง” ที่ต้องการแก้ปัญหาตั้งแต่ต้นทาง จากรังแบบเดิม สู่ “รังแบ่งห้อง” ลดปัญหาเก็บน้ำผึ้ง อาจารย์มีน เล่าให้ฟังว่า ย้อนกลับไปกว่า 10 ปี รังชันโรงที่เกษตรกรนิยมใช้ยังเป็นกล่องที่มีลักษณะยาวและสูง เมื่อถึงเวลาเก็บน้ำผึ้ง คนเลี้ยงต้องเปิดรังและใช้มือตัดหรือแยกส่วนที่เป็นน้ำผึ้งออกมา วิธีการนี

ท่ามกลางความผันผวนของภาคการเกษตรไทย “สับปะรดปัตตาเวีย” พืชเศรษฐกิจสำคัญที่เคยสร้างรายได้มหาศาลให้กับเกษตรกรและอุตสาหกรรมแปรรูป กำลังเผชิญแรงกดดันรอบด้าน ทั้งต้นทุนการผลิตที่พุ่งสูง สภาพอากาศที่แปรปรวน ปัญหาขาดแคลนน้ำ และคุณภาพผลผลิตที่ไม่สม่ำเสมอ โดยเฉพาะปัญหา “ไนเตรตตกค้าง” ที่กลายเป็นเงื่อนไขสำคัญในการรับซื้อของโรงงานแปรรูป จนส่งผลกระทบต่อรายได้ของเกษตรกรโดยตรง หลายพื้นที่เริ่มเห็นภาพสวนสับปะรดที่ให้ผลผลิตลดลง ขณะที่บางแปลงแม้ผลมีขนาดใหญ่ แต่กลับไม่ผ่านเกณฑ์มาตรฐานด้านคุณภาพ อำเภอบ้านคา จังหวัดราชบุรี หนึ่งในพื้นที่ปลูกสับปะรดสำคัญของประเทศก็กำลังเผชิญปัญหาเดียวกัน เกษตรกรจำนวนไม่น้อยยังคงพึ่งพาประสบการณ์ดั้งเดิมในการจัดการน้ำและปุ๋ย ส่งผลให้เกิดการใช้ปัจจัยการผลิตเกินความจำเป็น เมื่อสภาพแวดล้อมไม่เอื้ออำนวย ต้นทุนจึงสูงขึ้น แต่ผลผลิตกลับไม่ได้คุณภาพ ปัญหาเหล่านี้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของงานวิจัย “การพัฒนาเทคโนโลยีการจัดการน้ำและไนเตรตที่เหมาะสมเพื่อเพิ่มคุณภาพการผลิตสับปะรดของจังหวัดราชบุรี” ที่มุ่งแก้ปัญหาเชิงพื้นที่อย่างจริงจัง ผ่านแนวคิดเกษตรแม่นยำและการจัดการทรัพยากรอย่างเหมาะสม ผศ

ปัจจุบัน ขนาดของพื้นที่ไม่ได้เป็นปัจจัยชี้ขาดรายได้ทางการเกษตรอีกต่อไป เกษตรกรที่มีพื้นที่ขนาดเล็กแต่มีการบริหารจัดการพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถสร้างรายได้ที่ต่อเนื่องและยั่งยืนได้เช่นกัน ซึ่งอาจประยุกต์ใช้การปลูกพืชมูลค่าสูงเป็นตัวช่วยเสริมรายได้ ทั้งนี้ ความมั่นคงทางการเกษตรที่แท้จริงย่อมเกิดจากการวางแผนและการจัดการพื้นที่อย่างเป็นระบบ พี่โบ้-ดำรงค์ อินทศร เจ้าของ สวนปลูกสุข ต.คลองตาล อ.ศรีสำโรง จ.สุโขทัย อดีตพนักงานประจำที่ผันตัวมาเป็นเกษตรกรบนพื้นที่ขนาดเล็ก กับแนวคิดการทำเกษตรที่ชัดเจนว่า “มีที่น้อย ไม่จำเป็นต้องปลูกพืชชนิดเดียว” หลักคิดของพี่โบ้เริ่มจากการสำรวจพื้นที่และตลาดรอบตัว ปลูกเฉพาะสิ่งที่คนในพื้นที่ต้องการ เพราะ “ปลูกได้ แต่หาคนซื้อไม่ได้ ก็เหนื่อยเปล่า” สวนแห่งนี้จึงถูกจัดสรรให้มีพืชพรรณหลากหลายที่ทยอยให้ผลผลิตต่างช่วงเวลา ตั้งแต่รายวัน รายสัปดาห์ ไปจนถึงรายเดือน เพื่อกระจายความเสี่ยงและสร้างรายได้เข้ามาหมุนเวียนไม่ขาดสาย โดยไม่ต้องรอคอยรายได้ก้อนใหญ่จากพืชเชิงเดี่ยวเพียงอย่างเดียว ก่อนที่จะผันตัวมาเป็นเกษตรกร พี่โบ้เคยเป็นพนักงานประจำอยู่ที่บริษัทโรงกลั่นน้ำมันใน

ในวันที่ตลาดเกษตรไม่ได้วัดความสำเร็จกันเพียงว่า “ปลูกได้มากแค่ไหน” กระวานจันทบุรีกำลังสะท้อนให้เห็นอีกมุมของการพัฒนาสินค้าเกษตร เมื่อพืชท้องถิ่นที่เติบโตอยู่กับพื้นที่และระบบนิเวศของเขาสอยดาว กำลังถูกนำกลับมามองใหม่ผ่านงานวิจัย วิทยาศาสตร์ และแนวคิดการสร้างมูลค่าเพิ่ม เพื่อให้จากเดิมที่ขายเป็นวัตถุดิบ กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่ตอบโจทย์ตลาดสุขภาพ ซึ่งเป็นตลาดที่ผู้บริโภคทั่วโลกให้ความสำคัญมากขึ้น  อาจารย์กิ๊ก – ผศ.ศิริภา วิทยาพรพิพัฒน์ อาจารย์ประจำสาขาวิชาการจัดการเพื่อผู้ประกอบการ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก พร้อมทีมวิจัย ลงพื้นที่ศึกษากระวานในจังหวัดจันทบุรี และพบว่าพืชชนิดนี้กำลังเผชิญกับโจทย์สำคัญทั้งเรื่องราคา ผลผลิตที่ลดลง สภาพภูมิอากาศ และการส่งต่ออาชีพจากคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง อาจารย์กิ๊ก เล่าให้ฟังว่า กระวานถือเป็นพืชอัตลักษณ์ท้องถิ่นของจังหวัดจันทบุรี โดยเฉพาะกระวานที่ให้ผลเป็นเมล็ด ซึ่งการผลิตค่อยๆ ลดลงตามแรงจูงใจของเกษตรกรที่เปลี่ยนไป หนึ่งในปัจจัยสำคัญคือราคาที่ลดลง จากในอดีตที่เคยอยู่ประมาณ 700-800 บาทต่อกิโลกรัม เหลือเพียง 400-500 บาทต่อกิโลกรัม ทำให้กา

บนพื้นที่สูงของดอยม่อนล้าน อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ ภาพของการทำเกษตรไม่ได้หยุดอยู่เพียงการปลูกพืชให้ได้ผลผลิต แต่กำลังเปลี่ยนไปสู่การจัดการพื้นที่ที่ต้องคิดถึงทั้งดิน น้ำ ป่า และรายได้ของคนในชุมชนไปพร้อมกัน โดยเฉพาะกาแฟอาราบิก้าที่กำลังกลายเป็นหนึ่งในพืชเศรษฐกิจสำคัญของพื้นที่ และเป็นตัวอย่างของการปรับเปลี่ยนวิถีเกษตร จากอดีตที่เคยพึ่งพาไร่หมุนเวียน มาสู่การเกษตรที่สามารถสร้างรายได้ควบคู่กับการดูแลทรัพยากรธรรมชาติ หนึ่งในเกษตรกรที่เห็นภาพการเปลี่ยนแปลงนี้อย่างชัดเจน คือ คุณสุพจน์ หมื่นแลก เกษตรกรผู้ปลูกกาแฟ บ้านอาบอน จังหวัดเชียงใหม่ ภายใต้แบรนด์ “กาแฟอาข่าอาบูหญ่า” ปัจจุบันทำสวนกาแฟบนพื้นที่ประมาณ 5 ไร่ มีต้นกาแฟราว 2,000 ต้น และมีประสบการณ์ปลูกกาแฟมานานประมาณ 13 ปี พื้นที่สวนอยู่สูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 1,200-1,400 เมตร ลักษณะพื้นที่ลาดชันเล็กน้อย โดยปลูกกาแฟอาราบิก้ากลุ่มคาติมอร์ร่วมกับไม้ร่มเงา ทั้งแมคคาเดเมีย กล้วย และไม้ป่า “เมื่อก่อนเราปลูกกาแฟในพื้นที่โล่ง พอเจอแดดจัด ต้นกาแฟก็อยู่ไม่ไหว บางครั้งยังไม่ทันได้เก็บเกี่ยวก็แห้งตาย พอสถานีฯ แนะนำให้ลองปลูกไม้ผลและไม้ป่าเป็นร่มเงา

ในห้องแล็บแห่งหนึ่งในเมืองเคมบริดจ์ ประเทศอังกฤษ มีอุปกรณ์ขนาดเล็กที่มองเผินๆ อาจดูเหมือนแผ่นใสบรรจุน้ำคล้ายกับน้ำในบ่อทั่วไป แต่ภายในกลับซ่อนเทคโนโลยีที่น่าสนใจ เพราะของเหลวในแผ่นใสนี้สามารถผลิตพลังงานเพื่อจ่ายไฟให้นาฬิกาได้อย่างต่อเนื่อง ที่น่าทึ่งคือ ระบบดังกล่าวทำงานมาแล้ว นานถึง 6 ปี โดยไม่ต้องเปลี่ยนแบตเตอรี่แม้แต่ครั้งเดียว เพราะแหล่งพลังงานไม่ได้มาจากแบตเตอรี่ แต่เกิดจากการทำงานของสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กภายในระบบที่อาศัยแสงและกระบวนการสังเคราะห์แสงในการผลิตกระแสไฟฟ้า เทคโนโลยีนี้ทำงานด้วยหลักการ Biophotovoltaics หรือการผลิตกระแสไฟฟ้าจากกระบวนการสังเคราะห์แสงของสิ่งมีชีวิต โดยระบบจะดักจับอิเล็กตรอนที่เกิดขึ้นระหว่างการสังเคราะห์แสง ก่อนนำมาเปลี่ยนเป็นกระแสไฟฟ้าเพื่อใช้งาน แม้พลังงานที่ผลิตได้จะไม่มากเท่ากับแหล่งพลังงานทั่วไป แต่มีศักยภาพเพียงพอสำหรับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้พลังงานต่ำ เช่น เซ็นเซอร์หรืออุปกรณ์ขนาดเล็ก จึงมีโอกาสนำมาใช้เป็นทางเลือกแทน แบตเตอรี่ขนาดเล็กแบบใช้แล้วทิ้ง ซึ่งช่วยลดการใช้แบตเตอรี่และขยะอิเล็กทรอนิกส์ในระยะยาว เปลี่ยน “สาหร่าย” ให้กลายเป็นแหล่งพลังงาน Bio

GIS หรือ Geographic Information System คือ เทคโนโลยีที่ใช้คอมพิวเตอร์มาช่วยในการจัดเก็บ วิเคราะห์ และแสดงผลข้อมูลที่มีพิกัดบนแผนที่ ระบบนี้สามารถทำให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่างข้อมูลตัวเลขกับพื้นที่จริง เช่น การกระจายของประชากร เส้นทางถนน พื้นที่น้ำท่วม หรือเขตการใช้ประโยชน์ที่ดิน ทำให้ GIS กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการวางแผนและตัดสินใจในหลายสาขา GIS กับการเกษตรสมัยใหม่ และอนาคตเกษตรไทย ในภาคเกษตรกรรม GIS ถูกนำมาใช้เพื่อวิเคราะห์ความเหมาะสมของพื้นที่เพาะปลูก ไม่ว่าจะเป็นการดูสภาพดิน ปริมาณน้ำฝน หรือแสงแดดในแต่ละฤดูกาล ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้เกษตรกรสามารถเลือกชนิดพืชที่เหมาะสมกับพื้นที่ได้แม่นยำยิ่งขึ้น นอกจากนี้ GIS ยังช่วยติดตามการเปลี่ยนแปลงของผลผลิต และสามารถใช้ร่วมกับระบบดาวเทียมหรือเซ็นเซอร์ IoT เพื่อตรวจสอบสภาพแปลงแบบเรียลไทม์  ความก้าวหน้าของ GIS ช่วยให้เกษตรไทยก้าวไปสู่ “เกษตรอัจฉริยะ” อย่างแท้จริง เกษตรกรสามารถลดต้นทุนการผลิต วางแผนการใช้ทรัพยากรได้อย่างคุ้มค่า และรับมือกับปัญหาสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงได้ดีกว่าเดิม หากมีการใช้ GIS ร่วมกับข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) และเทคโ

“ลานตากพืชผลทางการเกษตร” เป็นองค์ประกอบสำคัญในกระบวนการลดความชื้นของพืชเศรษฐกิจ ไม่ว่าจะเป็นข้าวเปลือก ข้าวโพดหรือมันสำปะหลัง ก่อนนำไปเก็บรักษาหรือแปรรูป การลดความชื้นที่นิยมคือ การนำพืชผลทางการเกษตรไปตากในลานตากคอนกรีต โดยใช้พลังงานความร้อนช่วยให้ความชื้นลดลง ประมาณ 1-2 วัน เมื่อความชื้นลดลงตามต้องการจึงนำเข้าที่เก็บ แต่ทุกวันนี้ ชาวนาไทยจำนวนมากประสบปัญหาขาดแคลนลานตากข้าวหลังฤดูเก็บเกี่ยว จึงต้องใช้ถนนเป็นลานตากชั่วคราว ก่อให้เกิดปัญหาด้านการจราจรและเสี่ยงอันตรายต่อผู้ใช้รถใช้ถนน มทร.ธัญบุรี เพิ่มมูลค่าขยะเกษตรเป็นวัสดุก่อสร้างสีเขียว ทีมนักวิจัยของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี ภายใต้การนำของ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ประชุม คำพุฒ จึงเกิดแนวคิดเปลี่ยนวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร ให้กลายเป็นวัสดุก่อสร้างทางเลือกใหม่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยนำมาพัฒนาเป็นพื้นคอนกรีตสำหรับลานตากข้าวที่สามารถเพิ่มอุณหภูมิผิวหน้าเพื่อเร่งกระบวนการทำให้ข้าวแห้งได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยจาก สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ทีมนักวิจัยได้มุ่งศึกษาการจัดการของเสียในโรงงานอุตสาหกรรมประกอบด้

ดินดี คือพื้นฐานที่ทำให้พืชแข็งแรง แต่การดูแลดินในปัจจุบัน อาจต้องมองให้ลึกกว่าการเติมปุ๋ยหรือเพิ่มอินทรียวัตถุ เพราะบริเวณสำคัญที่มีผลโดยตรงต่อการเจริญเติบโตของพืช คือ “ไรโซสเฟียร์” (Rhizosphere) หรือบริเวณดินรอบระบบราก ซึ่งเป็นพื้นที่ที่รากพืช จุลินทรีย์ และธาตุต่างๆ ในดินทำงานร่วมกัน การสร้างไรโซสเฟียร์ให้มีชีวิตและสมดุล สามารถช่วยให้พืชดูดใช้ธาตุอาหารได้ดีขึ้น ลดปัญหาโรค และส่งเสริมการเจริญเติบโต โดยมี 5 แนวทางสำคัญที่เกษตรกรสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ 1. อย่าปล่อยให้ดิน “ว่าง” ควรมีพืชเติบโตอยู่เสมอ รากพืชไม่ได้มีหน้าที่เพียงดูดน้ำและธาตุอาหาร แต่ยังเป็นแหล่งอาหารสำคัญของจุลินทรีย์ในดิน รากจะปล่อยสารต่างๆ ออกมา เรียกว่า Root Exudates ซึ่งมีทั้งคาร์โบไฮเดรต กรดอะมิโน ฮอร์โมน และเอนไซม์ โดยสารเหล่านี้ช่วยเป็นอาหารให้กับจุลินทรีย์ที่อยู่บริเวณราก จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์เหล่านี้ มีบทบาทสำคัญในการช่วยทำให้ธาตุอาหารอยู่ในรูปที่พืชนำไปใช้ได้ ช่วยแข่งขันกับจุลินทรีย์ก่อโรค และช่วยสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับราก ดังนั้น การปลูกพืชคลุมดินหรือพืชหมุนเวียน จึงไม่ได้มีประโยชน์เพียงเพิ่มอินทรียวั

“เขายายดา” เป็นป่าต้นน้ำที่สำคัญ ในอำเภอเมืองระยอง ครอบคลุม 3 ตำบล ได้แก่ ตำบลตะพง แกลง บ้านแลง ต่อเนื่องไปจนถึงอำเภอบ้านค่าย ย้อนกลับไปเมื่อ 20 ปีก่อน ผืนป่าต้นน้ำรอบเขายายดา ถูกชาวบ้านบุกรุกทำลาย เพื่อใช้ปลูกมันสำปะหลัง ทำให้ป่าขาดความอุดมสมบูรณ์ เกิดวิกฤตภัยแล้ง และไฟป่าอยู่เสมอ เมื่อประมาณปี 2550 ได้เกิดวิกฤตน้ำแล้งอย่างหนักในพื้นที่เขายายดา ส่งผลต่อชีวิตความเป็นอยู่ของประชากร 4,000 ครัวเรือน ซึ่งส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ชาวบ้านเดือดร้อนทุกหย่อมหญ้าเพราะขาดน้ำกิน น้ำใช้ ต้องจ่ายเงินซื้อน้ำจากแหล่งอื่นเข้ามาใช้ในชีวิตประจำวัน สวนผลไม้หลายแห่งต้องปล่อยให้ทุเรียนยืนต้นตายเพราะขาดแคลนเงินทุนสำหรับซื้อน้ำมาใช้แปลงเพาะปลูก เพื่อแก้วิกฤตด้านน้ำอย่างยั่งยืน SCGC จึงริเริ่มโครงการฟื้นฟูป่าต้นน้ำเขายายดา ร่วมกับชุมชน ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา SCGC ได้ต่อยอดความร่วมมือกับ สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน) หรือ สสน. เชื่อมโยงการบริหารจัดการน้ำจากพื้นที่ป่าต้นน้ำเขายายดา สู่พื้นที่ราบปลายน้ำ ได้แก่ พื้นที่เกษตรบ้านหัวทุ่ง และพื้นที่ใกล้เคียง เพื่อสร้างระบบเครือข่ายจัดการน้ำชุมชนอย่างยั่ง

“สังคมรักสุขภาพ” กลายเป็นเทรนด์ใหญ่ ที่มีภาพสะท้อนชัดจากพฤติกรรมคนที่เปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด ทั้งการหันมาตื่นตัวกับการออกกำลังกาย ตั้งแต่ยุคเต้นแอโรบิก งานวิ่งมาราธอน มาจนถึงกีฬาความท้าทายสูงอย่าง HYROX แต่แค่ขยับร่างกายอย่างเดียวคงไม่พอ เพราะปัจจัยหลักของสุขภาพที่แท้จริงเริ่มต้นจาก “อาหาร” ในยุคที่เราพูดถึง Longevity หรือการมีชีวิตที่ยืนยาวอย่างมีคุณภาพ คำถามคือ…ถึงเวลาแล้วหรือยังที่เราจะตั้งคำถามกับสิ่งที่กินเข้าไปทุกวันเพราะต่อให้เทคโนโลยีทางการแพทย์จะก้าวหน้าไปไกลแค่ไหน ก็ไม่อาจวิ่งไล่ทันจำนวนผู้ป่วยที่เพิ่มขึ้นจากสารเคมีสะสมในอาหารได้ นี่คือจุดเปลี่ยนชีวิตของ Mr.Sho Oga (โช โอกะ) ผู้ที่เคยทำงานดูแลผู้ป่วยหนักในออสเตรเลียและอยู่ในวงการเครื่องมือแพทย์มานานถึง 19 ปี เขาเห็นผู้ป่วยมะเร็งเพิ่มขึ้นทุกวันจนตระหนักได้ว่า การป้องกันก่อนป่วย คือคำตอบเดียวที่ยั่งยืน และนั่นเป็นเหตุผลที่ทำให้ตัดสินใจผันตัวมาเป็นเกษตรกรออร์แกนิกในประเทศไทย เพื่อสร้างอาหารที่เป็น “ยารักษาชีวิต” อย่างแท้จริง คุณโช โอกะ ย้อนเล่าให้ฟังว่า ก่อนจะหันมาจับงานเกษตรออร์แกนิกอย่างเต็มตัว ย้อนไปเมื่อราวๆ 30 ปีก่อน

ครูเปลื้อง เกษตรสิงห์ ข้าราชการบำนาญ วัย 65 ปี อยู่บ้านเลขที่ 234 หมู่ที่ 7 บ้านโนนหมากแงว ตำบลน้ำคำ อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด อยู่กับภรรยา มีลูกชาย 2 คน เป็นนายแพทย์ด้านกระดูก ที่โรงพยาบาลโพนทอง จังหวัดร้อยเอ็ด ส่วนอีกคน ทำงานด้านเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลสุวรรณภูมิ หลังเกษียณอายุราชการ ครูสนใจประกอบอาชีพทางการเกษตร ปลูกพืช เลี้ยงสัตว์ ประมง โดยเข้าเป็นสมาชิกโคขุนโพนยางคำ จังหวัดสกลนคร เลี้ยงโคลูกผสมชาร์โรเล่ส์ กับอเมริกันบราห์มัน ในพื้นที่ 15 ไร่ แบ่งเป็นโรงเรือนเลี้ยงวัว 3 ไร่ แปลงหญ้า 3 ไร่ บ่อน้ำและคันบ่อปลูกหญ้า 3 ไร่ ปลูกกล้วยหอมทอง 1 ไร่ บ้านพักอาศัย 1 ไร่ โรงเรือนเก็บหญ้าแห้ง ฟางแห้ง โรงสีข้าว เครื่องคัดแยกเมล็ดพันธุ์ข้าว เครื่องบดหญ้าสด 1 ไร่ ที่เหลือเป็นที่ว่างเปล่าให้วัวเดินเล่น ออกกำลังกาย และป่าไม้ใช้สอย ไม้ธรรมชาติ ครูเปลื้อง เล่าให้ฟังว่า งานเกษตรหลังเกษียณสนุกมาก เพราะหลังจากวางกล่องชอล์กจากความเป็นครู ทำงานในฟาร์ม เป็นเรื่องใหม่ ทำให้ตนเองศึกษาไปเรื่อยๆ ทั้งด้านการปฏิบัติ ด้านวิชาการ ไม่เหงา ทำงานกับภรรยา แรงงานจ้างบ้างเมื่อยามจำเป็น โคขุน สร้างเงินงามมาก ปุ๋ยมูลโ

เมื่อสวนปาล์มน้ำมันอายุกว่า 30 ปี เดินทางมาถึงวันที่ต้องรื้อปลูกใหม่ คำถามสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่ว่าจะปลูกปาล์มอีกครั้งหรือเปลี่ยนไปปลูกยางพารา แต่คือมีพืชอะไรที่เหมาะกับพื้นที่และสร้างมูลค่าได้มากกว่านั้นหรือไม่? คำถามนี้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการทดลองปลูกพริกไทยในจังหวัดตรัง และค่อยๆ พัฒนาไปสู่การทำสวนพริกไทยดำ GI ที่ไม่ได้มองเพียงผลผลิต แต่พยายามค้นหาคุณค่าของพืชท้องถิ่นชนิดนี้ ให้ลึกไปถึงประวัติศาสตร์ การปลูก และการตลาด ผู้ที่พาเรื่องราวนี้เดินทางจากสวนทดลองหลักพันต้น มาสู่สวนพริกไทยขนาด 20 ไร่ คือ คุณทราย – กันต์หทัย จิตรไมตรีเจริญ กรรมการผู้จัดการ บริษัท แบล็คโกลด์ เทรชเชอร์ จำกัด ซึ่งเดิมกำลังศึกษาต่อด้าน Digital Marketing ที่ประเทศอังกฤษ และเหลือเวลาอีกประมาณ 6 เดือนก่อนเรียนจบ ขณะเดียวกันทางบ้านกำลังมองหาพืชเศรษฐกิจตัวใหม่ หลังตัดสินใจไม่ปลูกปาล์มน้ำมันหรือยางพารา เพราะเวลานั้นสถานการณ์ราคาผลผลิตทางการเกษตรไม่ได้เป็นใจนัก ขณะที่ต้นทุนกลับเพิ่มขึ้นทั้งค่าแรง ค่าปุ๋ย และค่าใช้จ่ายในการจัดการสวน  จาก 1,000 ต้น สู่ 20 ไร่  พลิกพืชทางเลือก สู่พืชเศรษฐกิจท้องถิ่น  ค

สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) หรือ ARDA นำโดย ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร และสมาคมทุเรียนไทย นำโดย นายกฤติเดช อยู่รอด นายกสมาคมทุเรียนไทย ร่วมลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) เรื่อง “การวิจัยและพัฒนาเพื่อแก้ไขปัญหาทุเรียนไทยและถ่ายทอดเทคโนโลยีทุเรียนสู่การใช้ประโยชน์” เพื่อสานต่อความร่วมมือด้านการวิจัยและนวัตกรรมอีก 5 ปี มุ่งเชื่อมโยงโจทย์จากเกษตรกร ผู้ประกอบการและภาคการส่งออกเข้าสู่กระบวนการวิจัย พร้อมขยายการพัฒนาเทคโนโลยีตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ เพื่อยกระดับคุณภาพ มาตรฐานและขีดความสามารถในการแข่งขันของทุเรียนไทยในตลาดโลก โดยมีคณะผู้บริหารและผู้แทนจากทั้งสองหน่วยงานร่วมเป็นสักขีพยาน ณ โรงแรมมณีจันท์รีสอร์ท อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี ความร่วมมือครั้งนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อภาคการเกษตรและเศรษฐกิจของประเทศ เนื่องจากทุเรียนเป็นหนึ่งในสินค้าเกษตรส่งออกสำคัญของไทย โดยข้อมูลกระทรวงพาณิชย์ระบุว่า ปี 2568 ไทยส่งออกทุเรียนสดสู่ตลาดโลก 979,045 ตัน มูลค่ากว่า 125,737 ล้านบาท ขณะที่ช่วงวันที่ 1 มกราคม – 19 กรกฎาคม 2569 ไทยส่งออกทุเรียนสดไปยังจีน ซึ่งเป

ขอแสดงความยินดีในวาระครบรอบ 15 ปีของ เพจชาวนาวันหยุด ที่ก่อตั้งโดย คุณสุภชัย ปิติวุฒิ กรรมการบริหารคูโบต้ากำแพงเพชร (ฮั้วเฮงหลี) จังหวัดกำแพงเพชร คุณสุภชัยรักอาชีพการทำนา และเล็งเห็นปัญหาความยากลำบากในการทำนา ซึ่งเกิดจากความอ่อนแอของต้นข้าวที่แช่น้ำขังในแปลงนาต่อเนื่อง รวมทั้งการใช้สารเคมีทำลายระบบนิเวศน์ในระบบการผลิตข้าว จึงตัดสินใจเปิดเพจชาวนาวันหยุดในปี 2554 เพื่อถ่ายทอดความรู้การทำนาสมัยใหม่ ผสมผสานเทคโนโลยีและการจัดการธรรมชาติ เน้นการทำนาแบบเปียกสลับแห้ง (AWD) แกล้งข้าว ซึ่งใช้น้ำน้อยกว่า ลดต้นทุนการสูบน้ำ ลดความชื้นสะสม ตัดวงจรแมลงและโรคพืช รากข้าวหยั่งลึก แตกกอดี ลำต้นแข็งแรง ให้ผลผลิตที่ดี ไร่ละ 1 ตันควบคู่กับการลดต้นทุนการผลิต “เพจชาวนาวันหยุดขายประสบการณ์ในการแก้ปัญหาด้านเขตกรรม ทั้งการบริหารจัดการดินและน้ำ หลายคนเข้ามาดูผ่านคลิปวิดีโอ มันอาจจะไปตั้งคำถาม เอ๊ะ! น่าสนใจ อยากได้แบบนี้ สิ่งที่คุณต้องทำคือ นำองค์ความรู้ของเราไปปรับใช้ในแปลงนาของคุณ ความสำเร็จไม่มีขายครับ…อยากได้ต้องลงมือทำ” คุณสุภชัยกล่าว สื่อสารอย่างไรให้โดนใจชาวนา ในอดีต เกษตรกรไม่กล้าเปลี่ยนแปลงเพราะความกลัวใน

เรื่องราวของ ฮิโรกิ โทมิยาสุ (Hiroki Tomiyasu) อดีตข้าราชการชาวญี่ปุ่นที่ผันตัวมาเป็นเกษตรกร กำลังได้รับความสนใจอย่างกว้างขวางในฐานะตัวอย่างของการนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้แก้ปัญหาจริงในภาคเกษตรกรรม แม้ไม่เคยมีพื้นฐานด้านการเกษตรหรือวิศวกรรมมาก่อนก็ตาม โทมิยาสุเติบโตในพื้นที่ใกล้กรุงโตเกียว เคยทำงานเป็นข้าราชการมาก่อน ก่อนตัดสินใจเข้าร่วมโครงการฟื้นฟูที่ดินทำกินที่ถูกทิ้งร้างในฮอกไกโด และเรียนรู้การบริหารจัดการไร่ด้วยตนเองทั้งหมด ปัจจุบันเขาดูแลพื้นที่เพาะปลูกบล็อคโคลี่ ฟักทอง ต้นหอมญี่ปุ่น และถั่วเหลือง ครอบคลุมพื้นที่ราว 100 เฮกตาร์ หรือประมาณ 600 ไร่ จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อเขาเริ่มนำ ChatGPT และ Codex เครื่องมือ AI สำหรับการเขียนโค้ด มาใช้แก้ปัญหาการทำฟาร์มที่ต้องใช้แรงงานหนักและขาดแคลนบุคลากร แทนที่จะพึ่งพาระบบอัตโนมัติสำเร็จรูปราคาแพงที่ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง เขาเลือกเรียนรู้และสร้างเครื่องมือขึ้นมาเอง ตัวอย่างเครื่องมือที่เขาพัฒนาขึ้น ได้แก่ ระบบตรวจสอบโรคพืชด้วยการถ่ายภาพจุดดำบนบล็อคโคลี่แล้วให้ ChatGPT ช่วยวิเคราะห์ ระบบติดตามสภาพแปลงเพาะปลูกด้วยข้อมูลดาวเทียมที่นำมาซ้อนท

เมื่อ 10 ปีก่อน ใครพูดว่าจะ “ลงทุนในธรรมชาติ” คนส่วนใหญ่คงนึกภาพไม่ออกว่าหมายความว่าอะไร แต่วันนี้ภาพนั้นชัดเจนมากขึ้นทุกวัน และมีตัวเลขพิสูจน์ให้เห็น งานวิจัยล่าสุดจาก Forest Trends และ The Nature Conservancy เผยว่าเม็ดเงินลงทุนภาคเอกชนที่ไหลเข้าสู่โครงการจัดการและฟื้นฟูธรรมชาติทั่วโลกพุ่งสูงถึง 14,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 5 แสนล้านบาท) ในปี 2568 เพิ่มขึ้นประมาณ 5 เท่าจากระดับ 2,800 ล้านดอลลาร์ที่บันทึกไว้ในปี 2559 ตัวเลขนี้บอกอะไรกับเกษตรกรและคนทำงานด้านสิ่งแวดล้อมในไทย? คำตอบคือ โลกกำลังให้ราคากับ “ธรรมชาติ” อย่างจริงจัง และประเทศที่พร้อมก่อนจะได้เปรียบมากที่สุด ย้อนกลับไปช่วงปี 2559–2563 การลงทุนเพื่อความยั่งยืนในภาคเกษตรกรรมกินสัดส่วนถึง 68% ของเม็ดเงินลงทุนด้านธรรมชาติทั้งหมด แต่ตัวเลขในปี 2567–2568 ลดลงมาเหลือเพียง 36% ฟังดูน่าตกใจ แต่ความจริงคือ เกษตรยั่งยืนไม่ได้หดตัว มูลค่าการลงทุนยังเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง เพียงแต่ “พายทั้งก้อนโตขึ้นเร็วกว่า” เพราะมีหมวดการลงทุนใหม่ๆ เกิดขึ้นมากมาย นั่นแปลว่านักลงทุนทั่วโลกไม่ได้มองแค่เกษตรกรรมอีกต่อไป แต่มองไ

สำนักงานอุตุนิยมวิทยา ภูมิอากาศวิทยา และธรณีฟิสิกส์ของอินโดนีเซีย (BMKG) คาดการณ์ว่าปรากฏการณ์สภาพอากาศเอลนีโญจะยังคงดำเนินต่อไปจนถึงช่วงต้นปี 2027 ส่งผลให้เกิดภาวะภัยแล้งที่ยาวนานและเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดไฟป่าทั่วทั้งเกาะชวา สุมาตรา กาลิมันตัน และภูมิภาคหลักอื่นๆ ของประเทศ ข้อมูลจาก BMKG ชี้ให้เห็นว่าสภาพอากาศแห้งแล้งได้แผ่ขยายครอบคลุมพื้นที่มากกว่า  54.5 เปอร์เซ็นต์ของเขตภูมิอากาศตามฤดูกาลของประเทศแล้ว คาดการณ์ว่าฤดูแล้งจะรุนแรงที่สุดในเดือนสิงหาคมและกันยายน และอาจรุนแรงยิ่งขึ้นหากเกิดปรากฏการณ์ Indian Ocean Dipole ในระยะบวก (Positive Indian Ocean Dipole) ซึ่งเป็นปรากฏการณ์สภาพอากาศที่เกี่ยวข้องกับความผันผวนของอุณหภูมิผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรอินเดีย ขึ้นในช่วงปลายปีนี้ เมื่อรวมกับปรากฏการณ์เอลนีโญ ปรากฏการณ์ไดโพลมหาสมุทรอินเดียในเชิงบวกมักจะทำให้ปริมาณน้ำฝนลดลงไปอีก ส่งผลให้สภาพแห้งแล้งรุนแรงขึ้นทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในเขตร้อนขณะเดียวกัน ตรวจพบ จุดความร้อน (Hotspot) บ่งชี้ว่า ความเสี่ยงต่อไฟป่าสะสมเร็วขึ้นในช่วงกลางปี 2026 เมื่อเทียบกับวงจรเอลนีโญครั้งใหญ่ก่อนหน้านี้ในปี 2015, 2019