ปลาหมอบัตเตอร์
อ่างเก็บน้ำ หรือเขื่อนในหลายจังหวัดเป็นหมุดหมายของผู้คนจำนวนมาก อย่าง เขื่อนสิริกิติ์ที่มีเมนูเด็ดไม่ควรพลาด เช่น เมนูปลาหมอบัตเตอร์ ซึ่งมีเนื้อแน่น หอม หวาน อร่อยไม่ต่างจากปลานิล แต่รู้หรือไม่ว่า “ปลาหมอบัตเตอร์” เป็นหนึ่งในสามปลาต่างถิ่นที่กรมประมงประกาศห้ามนำเข้า ส่งออก หรือเพาะเลี้ยงตั้งแต่ปี 2561 พร้อมกับปลาหมอคางดำและปลาหมอมายัน ปลาหมอบัตเตอร์ หรือ Zebra tilapia (Heterotilapia buttikoferi) มีถิ่นกำเนิดในทวีปแอฟริกา โดยเฉพาะประเทศกินี-บิสเซา ลักษณะเด่นที่ทำให้สะดุดตาคือ ลำตัวที่มีลายแถบดำสลับสีขาวหรือสีเหลือง มีความแข็งแรง เป็นปลาที่ปรับตัวได้ดี ในวงการปลาสวยงามจึงมองว่าปลาชนิดนี้เหมาะแก่การเลี้ยงในตู้ เพื่อความสวยงาม การเดินทางของปลาหมอบัตเตอร์เข้าสู่แหล่งน้ำของไทยไม่พบหลักฐานบันทึกอย่างเป็นทางการ อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการแพปลาที่อ่างเก็บน้ำเขื่อนสิริกิติ์และเขื่อนศรีนครินทร์มีข้อมูลสอดคล้องกันว่าพบปลาหมอบัตเตอร์ในพื้นที่มานานกว่า 20 ปีก่อนที่กรมประมงจะประกาศปลาชนิดนี้เป็นปลาต้องห้าม เมื่อ ประมาณปี 2550 โดยนายทุนนอกพื้นที่นำมาให้เกษตรกรริมเขื่อนเพาะเลี้ยง โดยสัญญาว่าจ
ปัจจุบันมีกระแสข่าวการแพร่ระบาดของสัตว์มีชีวิตต่างถิ่นที่เรียกว่า“เอเลียนสปีชีส์” (Alien Species) ในแหล่งน้ำธรรมชาติทั่วประเทศ ไม่ว่าจะเป็น ปลาซัคเกอร์ ปลาหมอมายัน ปลาหมอบัตเตอร์ และปลาหมอสีคางดำ ส่งผลกระทบต่อห่วงโซ่อาหาร มีการแย่งพื้นที่ขยายพันธุ์และแย่งแหล่งอาหาร กับพันธุกรรมสัตว์น้ำดั้งเดิมของประเทศไทย ทำให้เกิดความสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพของระบบนิเวศในวงกว้าง จึงนำเสนอเรื่องนี้ให้ผู้คนเห็นความสำคัญ และร่วมมือกันแก้ปัญหาเอเลียนสปีชีส์อย่างจริงจังไปพร้อมๆ กัน ดร.สรณัฏฐ์ ศิริสวย หัวหน้าศูนย์บริหารงานวิจัยและสนับสนุนวิชาการ คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวว่า กลุ่มเอเลี่ยน สปีชีส์ (Alien Species) เช่น ปลาซัคเกอร์ ปลาหมอสีคางดำ ปลาหมอมายัน และ ปลาหมอบัตเตอร์ ความจริงเป็นสายพันธุ์ปลาสวยงามจากต่างประเทศที่นำเข้ามาเลี้ยงในไทยนานแล้ว ก่อนที่กรมประมงออกประกาศห้ามนำเข้าและเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ 13 ชนิดดังกล่าว เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ.2564 เพื่อประโยชน์ในการคุ้มครองพันธุ์สัตว์น้ำที่หายาก และป้องกันระบบนิเวศ กรณีปลาสวยงามดังกล่าวได้หลุดรอดออกสู่ธรรมชาติและมีก
ในขณะที่ประเทศไทยมีความหลากหลายของพันธุ์ปลาน้ำจืดในแหล่งน้ำต่างๆ แต่ขณะนี้สมดุลแหล่งน้ำธรรมชาติกำลังถูกคุกคาม ซึ่งมีต้นตอมาจาก “การลักลอบนำเข้าปลาต่างถิ่น” ที่ไม่ได้ผ่านการตรวจสอบหรือควบคุม จนกลายเป็นชนวนให้เกิดวิกฤตพันธุ์รุกราน” อย่างที่กำลังเกิดขึ้นใน เขื่อนวชิราลงกรณ (เขื่อนเขาแหลม) จังหวัดกาญจนบุรี ในเวลานี้ จากการบอกเล่าของชาวบ้าน และแพปลาในเขื่อนวชิราลงกรณ์ ว่า ปลาหมอบัตเตอร์เริ่มปรากฏตัวครั้งแรกในเขื่อนเขาแหลมตั้งแต่ปี 2551 หลังจากพบที่เขื่อนศรีนครินทร์ ที่อยู่ในจังหวัดเดียวกัน แม้ว่าทั้งสองแหล่งน้ำไม่ได้เชื่อมต่อกัน ผู้เลี้ยงปลากระชังที่เขื่อนเขาแหลมมองว่า การระบาดปลาหมอบัตเตอร์ในเขื่อนเขาแหลมและเขื่อนศรีนครินทร์ น่าจะเป็นผลจากฝีมือมนุษย์นำเข้ามา และหลุดรอดสู่ธรรมชาติจากการปล่อยทิ้งโดยขาดความรับผิดชอบ รวมถึงมีการเคลื่อนย้ายปลาโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์ จากปลาต่างถิ่นที่เริ่มต้นเพียงไม่กี่ตัว ถึงวันนี้ปลาหมอบัตเตอร์ ขยายพันธุ์อย่างรวดเร็วและทนต่อสภาพน้ำ ได้แพร่กระจายเพิ่มจำนวนในอ่างเก็บน้ำ อยู่ใต้กระชังเลี้ยงปลาคอยกินอาหารของปลาที่เลี้ยงในกระชัง รวมถึงเบียดเบียนปลาพื้นถิ่น กินทั้งไข่
แม้ไม่ใช่ข่าวใหญ่ที่ครึกโครมในหน้าสื่อกระแสหลัก แต่กรณี “ปลาหมอคางดำ” ได้กลายเป็นประเด็นที่สะท้อนความอ่อนแอของระบบการกำกับดูแลการนำเข้าสัตว์น้ำของไทยอย่างชัดเจน จนต้องพึ่งพากระบวนการยุติธรรมให้ศาลตรวจสอบหลักฐานและพยาน เพื่อให้ได้ข้อเท็จจริงที่เป็นธรรมกับทุกฝ่าย ในขณะที่สังคมกำลังจับตามองคดีนี้ด้วยความรู้สึกหลากหลาย สิ่งที่ควรเกิดขึ้นควบคู่กันคือการตั้งคำถามอย่างมีเหตุผล ไม่ผลีผลามตัดสิน หรือปล่อยให้กระแสชี้นำโดยปราศจากข้อมูลที่รอบด้าน เพราะท้ายที่สุด ความเสียหายที่เกิดขึ้นต้องมีผู้รับผิดชอบ และรัฐต้องเรียนรู้จากบทเรียนนี้เพื่อไม่ให้ประวัติศาสตร์ซ้ำรอย สิ่งที่ยังไม่ถูกพูดถึงอย่างจริงจัง คือ มาตรฐานการห้ามนำเข้าสัตว์น้ำบางชนิด โดยเฉพาะปลาสวยงามที่จัดอยู่ในกลุ่ม “ปลาต้องห้าม” หรือ “ปลาต่างถิ่น” (Alien species) อาทิ ปลาหมอมายัน ปลาหมอบัตเตอร์ ปลาซัคเกอร์ หรือปลาช่อนอเมซอน ซึ่งพบการระบาดในแหล่งน้ำธรรมชาติและบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำทั่วประเทศ แม้ปัญหานี้จะเกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2548 แต่กลับไม่มีระบบติดตามต้นตอการนำเข้าอย่างเป็นระบบ และไม่มีการจัดการที่มีประสิทธิภาพเพื่อลดผลกระทบต่อระบบนิเวศ ทั้งที่ปลากล
อีกหนึ่งกิจกรรมที่น่าสนใจของเทศบาลนครปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ได้ครีเอตกิจกรรมหยุดการระบาดปลาหมอบัตเตอร์ในบึงกลางสวนสาธารณะ ด้วยวิธีการ “ตกปลาเชิงอนุรักษ์” พร้อมร่วมมือกับ สมาคมกีฬาตกปลา สปอร์ตฟิชชิ่งไทย เพื่อสำรวจและลดจำนวนประชากรปลาหมอบัตเตอร์ไม่ให้ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ และปลาพื้นถิ่นที่อยู่ในบึงน้ำของสวนสาธารณะเฉลิมพระเกียรติฯ ในกลางอำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ปลาหมอบัตเตอร์ จัดเป็นปลาต่างถิ่นสายพันธุ์รุกราน และอีกหนึ่งสายพันธุ์ปลาที่กรมประมงประกาศห้ามนำเข้า หรือเพาะเลี้ยงตั้งแต่ปี 2561 เป็นต้นมา ปลาน้ำจืดพื้นถิ่นได้รับผลกระทบจากการแข่งขันแย่งอาหารและถิ่นที่อยู่ แม้ว่าไม่พบรายงานอย่างเป็นทางการว่ามีการนำเข้าปลาชนิดนี้ แต่กลับพบปลาหมอบัตเตอร์ในหลายพื้นที่ ที่เขื่อนศรีนครินทร์ จ.กาญจนบุรี เขื่อนสิริกิติ์ จ.อุตรดิตถ์ ซึ่งไม่แน่ชัดว่าปลาชนิดนี้หลุดมาจากที่ใด หลังพบการแพร่ระบาดในสวนสาธารณะเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2567 แพร่พันธุ์เร็วมากจนกระทบกับปลาพื้นบ้าน และ ปลาธรรมชาติ ปลาหมอบัตเตอร์มักจะไล่กินปลา รวมไปถึงไข่ของปลาชนิดอื่นๆ เทศบาลนครปากเกร็ดจึงบูรณาการกับจังหวัดนนทบุรี และกรมประมงเร่งดำเน
ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา “ปลาหมอคางดำ” กลายเป็นชื่อที่สังคมไทยรู้จักในฐานะ ผู้รุกรานแห่งสายน้ำ ที่สร้างความปั่นป่วนให้ระบบนิเวศทั่วประเทศ จากปลาสวยงามกลายเป็นสัตว์น้ำต่างถิ่นรุกรานที่แพร่กระจายอย่างรวดเร็ว แต่ขณะที่ทุกสายตาพุ่งเป้าไปที่ “คางดำ” กลับมีสัตว์ต่างถิ่นอีกสองชนิด คือ ปลาหมอบัตเตอร์ และ ปลาหมอมายัน ที่กำลังรุกคืบเข้าแทนที่สัตว์น้ำท้องถิ่นของไทยอย่างเงียบงัน และน่าแปลกใจยิ่งกว่า คือ ปัญหานี้แทบไม่ถูกกล่าวถึงเลย ทั้งจากภาครัฐ หรือแม้แต่กลุ่ม NGO ที่เคลื่อนไหวอย่างเข้มข้นในกรณีปลาหมอคางดำ เริ่มจาก “ปลาหมอบัตเตอร์” มีถิ่นกำเนิดในแอฟริกาตะวันตก แต่ปัจจุบันกลับพบการระบาดในหลายแหล่งน้ำของไทย โดยเฉพาะ เขื่อนสิริกิติ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ และ เขื่อนศรีนครินทร์ จังหวัดกาญจนบุรี ข้อมูลจากกรมประมงระบุว่า ปลาชนิดนี้มีนิสัยดุร้าย กินได้ทุกอย่างตั้งแต่ไข่ปลา ลูกปลา ไปจนถึงสัตว์น้ำขนาดเล็กอื่น ๆ ส่งผลให้ปลาพื้นถิ่นหลายชนิด เช่น “ปลาแรด” และ “ปลากราย” ลดจำนวนลงอย่างต่อเนื่อง แหล่งข่าวในพื้นที่ให้ข้อมูลว่า การระบาดอาจมีต้นทางจาก “กระชังเลี้ยงปลา” ที่มีผู้นำเข้ามาโดยไม่ได้รับอนุญาต หรือบางรายอ้างว่า
อัปสร พรสวรรค์ นักวิชาการอิสระ วีดีโอ คลิป ที่โพสต์ในโซเชียลมีเดียช่องทาง Tiktok และเฟสบุ๊ค (Facebook) นำเสนอการตกปลาหมอบัตเตอร์ (Heterotilapia buttikoferi) ขนาดใหญ่น้ำหนักมากกว่า 1 กิโลกรัม ในหลายเขื่อน และฟาร์มเลี้ยงปลานิลประกาศแจกฟรีปลาซัคเกอร์ (Hypostomus Plecostomus) จำนวนมาก ที่สำคัญยังพบปลาทั้งสองชนิดนี้คือสวนสาธารณะในจังหวัดนนทบุรี ทำให้คิดว่าสังคมไทยควรใช้วิจารณาญาณในการเสพสื่อและย้อนตรวจสอบความจริง ก่อนหน้านี้ มีการพบปลาทั้งสองชนิดนี้แพร่ระบาดในแหล่งน้ำไทย เช่น พบปลาหมอบัตเตอร์ ในเขื่อนสิริกิต์ จังหวัดอุตรดิตถ์, เขื่อนศรีนครินทร์ เขื่อนวชิราลงกรณ์ จังหวัดกาญจนบุรี และอีกหลายเขื่อนในประเทศไทยก็พบปลาชนิดนี้ได้ ขณะที่ปลาซัคเกอร์จับได้จากแม่น้ำเจ้าพระยา บ่อเลี้ยงสัตว์น้ำ (ปลานิล) และสวนสาธารณะหลายแห่งในกรุงเทพฯ โดยเฉพาะปลาหมอบัตเตอร์เป็นปลาเอเลี่ยนสปีชีส์ที่ประเทศไทยห้ามนำเข้าและห้ามเพาะเลี้ยงเด็ดขาด นี่เป็นหลักฐานยืนยันชัดเจนว่ามีการลักลอบนำเข้าสัตว์น้ำต่างถิ่นผิดกฎหมายมาต่อเนื่องยาวนานมากกว่าสิบปี แต่ยังไม่เคยมีผู้กระทำผิดถูกนำตัวมารับโทษ ข้อเท็จจริงดังกล่าวสะท้อนชัดเจนว่า การป
นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ระบุถึงแนวทางการรับมือปรากฎการณ์เอลนีโญ ที่หลายฝ่ายคาดว่าประเทศไทยจะเริ่มได้รับผลกระทบในช่วงเดือนสิงหาคม 2569 ต่อเนื่องไปจนถึงกลางปี 2570 ว่า ล่าสุดได้สั่งการให้หน่วยงานในสังกัดติดตามสถานการณ์และประเมินผลกระทบต่อพื้นที่การเกษตรอย่างใกล้ชิดแล้ว โดยเบื้องต้น นายสุริยะมองว่าในขณะนี้ไทยมีปริมาณน้ำต้นทุนที่เพียงพอ สำหรับในพืชเศรษฐกิจ อาทิ ทุเรียน ในบางระยะของการเจริญเติบโต มีความต้องการใช้น้ำสูงนั้น จากการประเมินสถานการณ์ของหน่วยงานในสังกัดได้รายงานให้ทราบแล้วว่า ยังมีปริมาณน้ำเพียงพอ ซึ่งกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ไม่ได้นิ่งนอนใจ และให้ความสำคัญในเรื่องดังกล่าวอย่างสูงสุด เพราะน้ำเป็นปัจจัยการผลิตที่สำคัญ มีผลกระทบต่อปริมาณผลผลิต และรายได้ของเกษตรกร
ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่ผันผวนและต้นทุนการผลิตที่ปรับตัวสูงขึ้น “ไข่ไก่” ยังคงเป็นแหล่งโปรตีนราคาประหยัดที่อยู่คู่ครัวเรือนไทยมายาวนาน แต่เบื้องหลังไข่ไก่ที่วางจำหน่ายในตลาดทุกวัน คืออุตสาหกรรมขนาดใหญ่ที่ต้องอาศัยการบริหารจัดการอย่างละเอียดอ่อน เพื่อรักษาสมดุลระหว่างปริมาณการผลิต ความต้องการบริโภค และรายได้ของเกษตรกรผู้เลี้ยงไก่ไข่ทั่วประเทศ ประเด็นดังกล่าวถูกหยิบยกขึ้นหารืออย่างเข้มข้นในการประชุมใหญ่สามัญประจำปี ของสมาคมผู้เลี้ยงไก่ไข่ ซึ่งผู้นำองค์กรในอุตสาหกรรมสะท้อนตรงกันว่า ความท้าทายสำคัญของผู้เลี้ยงไก่ไข่ไทยในปัจจุบัน ไม่ได้อยู่ที่การผลิตไม่เพียงพอ แต่เป็นการรักษาเสถียรภาพของตลาดท่ามกลางปัจจัยเสี่ยงใหม่ โดยเฉพาะปัญหาการลักลอบนำเข้าไข่ไก่จากประเทศเพื่อนบ้าน และแรงกดดันด้านต้นทุนการผลิต ทั้งอาหารสัตว์ พลังงาน และแรงงาน ที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ถอดบทเรียนราคาไข่ตกต่ำ อุตสาหกรรมไก่ไข่ไทยเคยเผชิญวิกฤตราคาอย่างรุนแรงในช่วงปี 2560-2561 ซึ่งเป็นช่วงที่มีการเปิดเสรีนำเข้าพ่อแม่พันธุ์ไก่ไข่ ส่งผลให้จำนวนแม่ไก่ในระบบเพิ่มสูงขึ้นจนเกิดภาวะผลผลิตล้นตลาด และทำให้ราคาไข่ไก่ตกต่ำเหลือเพ
🌳 ไม้กฤษณา…ไม้หอมที่หลายคนรู้จัก แต่รู้ไหมว่า “น้ำมันกฤษณา” กว่าจะได้มา 1 ลิตร ต้องใช้เวลากว่า 10-12 ปี และมีมูลค่าสูงถึง 300,000-500,000 บาท เพราะเป็นของหายากที่ใช้ทั้งศาสตร์ธรรมชาติ ภูมิปัญญา และนวัตกรรมในการสร้างมูลค่า จากไม้เศรษฐกิจธรรมดา สู่ผลิตภัณฑ์ระดับพรีเมียมที่ตลาดโลกต้องการ 📍พาไปพูดคุยกับ คุณเต็ก-ศุภเศรษฐ์ กิตติพล เจ้าของ มีสุขฟาร์ม ผืนป่ากฤษณา จ.ระยอง ผู้พลิกวิกฤตราคาผลไม้ตกต่ำ สู่การสร้างธุรกิจกฤษณาครบวงจร ตั้งแต่การปลูก แปรรูป สกัดน้ำมันหอมระเหย ไปจนถึงผลิตภัณฑ์สุขภาพ คาเฟ่ และการส่งออก พร้อมเผยแนวคิด “ปลูกอย่างเดียวไม่พอ” ที่ช่วยเพิ่มมูลค่าผลผลิตและสร้างรายได้อย่างยั่งยืนให้ชุมชน 🌿
ก่อนเข้าถึงเนื้อหา ต้องทำความเข้าใจก่อนนะครับว่า อำเภอสะเมิง เป็นพื้นที่ภูเขาสูง ฉะนั้น จะมีพื้นที่ราบสำหรับทำนาน้อย จะได้ข้าวประมาณ 100 ถัง ขายได้เงินประมาณ 10,000 บาท เมื่อปี 2557 สถาบัน IQS เข้ามาส่งเสริมการผลิตหญ้าหวาน จึงตัดสินใจทดลองปลูก จำนวน 1 ไร่ จนถึงปัจจุบันเปรียบเทียบแล้วมีรายได้มากกว่าการปลูกข้าวถึง 7 เท่าต่อปี หญ้าหวานนั้น หลังจากปลูกได้ 30 ถึง 45 วัน ก็สามารถเก็บเกี่ยวได้แล้ว โดยทยอยเก็บทุกวัน ส่วนหญ้าหวานสด 10 กิโลกรัม เมื่อตากแห้งในโรงเรือนหลังคาพลาสติก หากแดดจัด ใช้เวลาประมาณ 6 ชั่วโมง จะเหลือน้ำหนักแห้งประมาณ 1-1.5 กิโลกรัม คุณภาพของหญ้าหวานจะแตกต่างกันในแต่ละฤดูกาลคือ หน้าร้อนและหน้าฝนใบจะบางต้นสูง แต่หน้าหนาวใบจะหนาต้นจะเตี้ย หญ้าหวานถือเป็นพืชทนแล้ง จากช่วงแล้งที่ผ่านมาไม่มีน้ำรดระยะเวลาเป็นเดือนก็ไม่ได้รับผลกระทบ สามารถปลูกเป็นพืชทางเลือกทดแทนข้าวที่มีปัญหาด้านราคาอยู่ในขณะนี้ และเป็นพืชทนแล้งแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำได้อีกด้วย คุณละออง ศรีวรรณะ เกษตรกรบ้านอมลอง บ้านเลขที่ 94 หมู่ที่ 2 ตำบลแม่สาบ อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ ผู้ผลิตหญ้าหวานมาตรฐานออร์แกนิกไทยแลนด์