“ละพอแต่เปิดผ้าม่านกั้ง สาวหมอลำสิพาม่วน คนหนุ่มคนสาวขอเชิญชวน ออกมาม่วนหน้าเวที”
เชื่อว่าหลายคนพอได้ยินเสียงดนตรีอันเร้าใจ ไม่ว่าจะเป็น เสียงพิณ แคน โปงลาง ที่ดังกระหึ่มชวนโยกย้ายส่ายสะโพก ต่างต้องพากันออกไปม่วนหน้าเวทีเป็นแน่
ท่ามกลางกระแสวัฒนธรรมเคป็อปและดนตรีสากลที่เป็นที่ยอมรับและนิยมอย่างมากในประเทศไทย แต่ยังมีอีกความน่าสนใจหนึ่งเกิดขึ้นคือ “หมอลำ” ศิลปะพื้นบ้านจากภาคอีสาน
เล่าไปอาจไม่เห็นภาพ ขอยกตัวอย่างที่เพิ่งจะผ่านมาไม่นานนี้ เมื่อวันที่ 13-14 มกราคม 2569 ณ บริเวณสวนรถไฟ เรียกได้ว่าเป็นอีกหนึ่ง ปรากฏการณ์หมอลำใหญ่กลางกรุง เปิดการแสดงด้วยหมอลำคณะประถมบันเทิงศิลป์ ขายบัตรในราคาเพียง 100 บาท วันที่ 14 มีผู้เข้าชมกว่าหลายหมื่นคน ภาษาชาวบ้านเรียกกันว่า “วิกแตก” คนล้นออกไปยันข้างนอกรั้วเลยทีเดียว
ก่อนอื่น ผู้เขียนขออธิบายคำว่า “หมอลำ” ให้ผู้อ่านได้เข้าใจกันสักนิด “หมอลำ” คือมหรสพการแสดงของชาวอีสาน มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องมานานนับพันปี จนกระทั่งกลายเป็นวัฒนธรรมที่ทุกคนต่างยอมรับ
การเกิดขึ้นของหมอลำไม่ได้มีหลักฐานแน่ชัดว่าเกิดขึ้นมาเมื่อไหร่ แต่เชื่อว่ามีความสัมพันธ์กับพิธีกรรมบวงสรวง ซึ่งเป็นความเชื่อของผู้คนในแถบนั้น โดยมีการแสดงที่หลากหลายตั้งแต่การลำเรื่องอ้อนวอนสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เล่าเรื่องนิทานพื้นบ้าน และพัฒนาต่อมาเป็นลำซิ่ง
หมอลำจึงเป็นปรากฏการณ์ที่สะท้อนอัตลักษณ์ของสังคมอีสานทั้งในด้านปรัชญาความคิด ทัศนคติ รสนิยม เศรษฐกิจ การเมือง และวัฒนธรรมไว้อย่างครบถ้วน
ในวันนี้ หมอลำกลายเป็นหนึ่งในการแสดงที่เข้าถึงกลุ่มคนรุ่นใหม่ ไม่ได้มองว่าการดูหมอลำคือเรื่องเชยอีกต่อไป ไม่เพียงแต่ไม่เลือนหายไป แต่กลับกลายเป็นหมุดหมายสำคัญของคนรุ่นใหม่ โดยเฉพาะกลุ่ม Gen Y และ Gen Z ที่พร้อมใจกันไปม่วนจอย ปลดปล่อยความทุกข์ความโศก แล้วออกมาโยกกันอย่างสนุกสนาน
ปรากฏการณ์นี้ไม่ใช่แค่เรื่องของความบันเทิง แต่ยังสะท้อนถึงการปรับตัวเพื่อ “ความอยู่รอด” และ “ความเป็นอยู่” ของผู้คนทั้งระบบ ตั้งแต่ศิลปินไปจนถึงพ่อค้าแม่ขายรอบวิก
หมอลำ พื้นที่บำบัดของ Gen Z ด้วยความม่วน
พูดอย่างตรงไปตรงมาว่า ยุคนี้ Gen Z ต้องเผชิญกับสภาวะความกดดันจากการทำงานและภาวะหมดไฟ ข้อมูลจาก สำนักวิจัยซูเปอร์โพล ได้เผยผลสำรวจคนไทยเกี่ยวกับเรื่องความเครียด โดยกลุ่มผู้สูงอายุ หรือ Baby Boomers มีระดับความเครียดเฉลี่ยสูงที่สุดที่ 6.13 คะแนนจากเต็ม 10 คะแนน กลุ่ม Gen X 5.87 คะแนน Gen Y 5.32 คะแนน และกลุ่ม Gen Z 4.18 คะแนน โดยความเครียดนี้สะท้อนมาจากเหตุความรุนแรงไทย-กัมพูชา
การมองหาพื้นที่ปลดปล่อยจึงเป็นเป้าหมายหลัก การแสดงหมอลำจึงตอบโจทย์นี้ด้วยความสนุกแบบ “ม่วนจอย” ที่ไร้ขีดจำกัดหน้าฮ้าน
หมอลำ อาจไม่ได้เป็นเพียงศิลปะการแสดงพื้นบ้านเท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่ที่ช่วยบำบัดความเหน็ดเหนื่อยจากภาระต่างๆ ที่ต้องแบกรับ พื้นที่ที่ส่งต่อความบันเทิง ความเครียดจากหน้าจอถูกแทนที่ด้วยเสียงพิณเสียงแคนและจังหวะกลองที่เร้าใจ หมอลำจึงกลายเป็น “สะพานเชื่อม” ระหว่าง รากเหง้าและปัจจุบันเข้าด้วยกันอย่างแนบเนียน
เล่าไปอาจไม่เห็นภาพ ขอยกตัวอย่างที่เพิ่งจะผ่านมาไม่นานนี้ เมื่อวันที่ 13-14 มกราคม 2569 ณ บริเวณสวนรถไฟ เรียกได้ว่าเป็นอีกหนึ่ง ปรากฏการณ์หมอลำใหญ่กลางกรุง เปิดการแสดงด้วยหมอลำคณะ ประถมบันเทิงศิลป์ ขายบัตรในราคาเพียง 100 บาท วันที่ 14 มีผู้เข้าชมกว่าหลายหมื่นคน ภาษาชาวบ้านเรียกกันว่า “วิกแตก” คนล้นออกไปยันข้างนอกรั้วเลยทีเดียว
เข้าถึงง่าย แต่ “อลังการ”
ว่าแต่ เทรนด์การฟังเพลง หรือการเสพสื่อของเด็กรุ่นใหม่ แน่นอนนว่ากระแสนิยมอย่างเพลงเคป็อป เกิร์ลกรุ๊ป หรือวงบอยแบรนด์อะไรต่างๆ คงเข้าไปอยู่ในหัวใจ แต่ทำไมเดี๋ยวนี้ กระแสการฟังเพลงของเด็กรุ่นใหม่จะเรียกว่าเปลี่ยนไปคงไม่ได้ แต่เริ่มมีการรับเอาวัฒนธรรมท้องถิ่น เริ่มซึมซับและเปิดกว้างอย่างไม่เขินอาย ผู้เขียนจะอธิบายเหตุผลเบื้องต้นจากที่เห็นๆ มา สิ่งที่ทำให้เด็ก Gen Z หันมาสนใจ “หมอลำ” อาจเป็นเพราะความสนุกที่เข้าถึงง่าย
ทุกวันนี้แทบทุกคณะหมอลำมีการพัฒนาปรับเปลี่ยนชุดการแสดงให้สอดคล้องกับกลุ่มคนรุ่นใหม่ บ้างเปิดโชว์ด้วยเพลงที่ทุกคนคุ้นเคย มีการผสมผสานเพลงฮิตติดหู เพลงสากล หรือแม้แต่ท่าเต้นไวรัลใน TikTok เข้ากับทำนองหมอลำ ทำให้คนที่ไม่ใช่คนอีสาน หรือคนรุ่นใหม่ที่ไม่เข้าใจภาษาถิ่นลึกซึ้ง ก็สามารถสนุกตามได้ทันทีโดยไม่ต้องแปล มีโปรดักชันระดับคอนเสิร์ต แสง สี เสียง และเวทีที่ยาวหลายสิบเมตร สร้างความตื่นตาตื่นใจเหมือนดูโชว์ระดับโลกในราคาหลักร้อย
มีการดึงดูดความสนใจจากเหล่าแฟนเพลงให้มารวมตัวกันด้วยการเชิญศิลปินตัวท็อปมาเสริมทัพ พร้อมขายบัตรหน้างานด้วยราคาที่ไม่แพง อาจพูดได้ว่า หัวใจสำคัญที่มัดใจ Gen Z คือการผสมผสานวัฒนธรรมท้องถิ่นเข้ากับโชว์ระดับสากล หมอลำยุคใหม่ไม่ใช่แค่การนั่งฟังนิทานเหมือนในอดีต แต่คือการทำ “Show Experience”
เศรษฐกิจหน้าวิก ปากท้องและความอยู่รอดรอบเวที
ความอยู่รอดของหมอลำไม่ได้จำกัดอยู่แค่บนเวที แต่ยังส่งผลต่อความเป็นอยู่ของคนในชุมชนรอบข้าง ทุกครั้งที่วงหมอลำไปตั้งวิก จะเกิดระบบนิเวศทางเศรษฐกิจขนาดย่อมขึ้นมาทันที
ตัวอย่างง่ายๆ ที่เราเห็นอยู่บ่อยครั้งเมื่อไปดูหมอลำเราจะเห็นร้านค้ามากมาย ตั้งแต่ร้านลูกชิ้นทอด ส้มตำ ไปจนถึงเครื่องดื่ม เป็นอาหารที่เข้าถึงง่ายและราคาไม่แพง ของกินรอบวิกหมอลำ คือเสน่ห์อีกหนึ่งอย่างที่ขาดไม่ได้
ดังนั้น จึงป็นการหมุนเศรษฐกิจโดยรอบ เงินเพียงไม่กี่ร้อยบาทจากค่าบัตรและค่าอาหารสามารถกระจายสู่รายย่อยได้โดยตรง ทำให้เกิดการจ้างงานและรายได้ที่สะท้อนถึงความแข็งแกร่งของเศรษฐกิจฐานรากได้เป็นอย่างดี
เส้นทางเศรษฐีออนไลน์ เคยมีโอกาสไปบุกหลังเวทีหมอลำคณะ “ระเบียบวาทะศิลป์” และได้พูดคุยกับ ซีเกมส์-ธนวัตน์ ทับขุนทศ อายุ 26 ปี แดนเซอร์คู่วงระเบียบวาทะศิลป์ ที่ได้สะท้อนเรื่องราวของอาชีพที่ซ่อนอยู่ในวง เขาไม่ได้เป็นเพียงแดนเซอร์หน้าเวทีเท่านั้น หลังม่านปิดสนิท เขากลายเป็นคนรับจ้าง ทำทุกสิ่งอย่างเพื่อให้ได้เงิน ตั้งแต่ยกลังของคนในวง ไปจนถึงซักชุด เพราะทุกอย่างนี้เป็นเงินทั้งหมด ทำให้เขาสามารถสร้างบ้านให้พ่อแม่สำเร็จจากน้ำพักน้ำแรงที่มี
- อ่านบทความ เปิดม่านชีวิต! จากเด็กบ้านนอก สู่ดาวเด่นเวทีหมอลำระเบียบวาทะศิลป์ สร้างบ้านให้พ่อแม่ ด้วยเงินจากอาชีพแดนเซอร์ ได้ที่ : https://www.khaosod.co.th/sentangsedtee/featured/article_298877
อัตลักษณ์ที่ไม่มีวันตาย
การที่ Gen Z ให้การยอมรับหมอลำ สะท้อนว่าคนรุ่นใหม่ไม่ได้ทิ้งรากเหง้า แต่พวกเขาแค่ต้องการ “รากเหง้าที่เท่าทันโลก” หมอลำจึงกลายเป็น Soft Power ที่ทรงพลัง เพราะมันแสดงให้เห็นว่าความเป็นไทยอีสานสามารถอยู่รอดได้ในทุกยุคสมัย ผ่านการปรับเปลี่ยนเสื้อผ้าหน้าผมให้ทันสมัย แต่ยังคงจิตวิญญาณความสนุกแบบเดิมเอาไว้
ปรากฏการณ์หมอลำในใจ Gen Z จึงเป็นภาพสะท้อนว่า วัฒนธรรมที่จะอยู่รอดได้นั้นต้องไม่หยุดนิ่งและต้องเป็นที่พึ่งทางใจให้ผู้คนได้ในราคาที่จับต้องได้ เมื่อความม่วนถูกส่งต่อในภาษาที่ทันสมัย หมอลำจึงไม่ใช่เรื่องของคนรุ่นปู่ย่าอีกต่อไป แต่เป็นสมบัติทางวัฒนธรรมที่คนทุกวัยพร้อมจะก้าวเข้าไป “ม่วน” ด้วยกันอย่างเท่าเทียม
ขอบคุณข้อมูล
- หมอลำกับการดำรงอยู่ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางสังคมวัฒนธรรม โดย ทรงวิทย์ พิมพะกรรณ์
- สำนักวิจัยซูเปอร์โพล
- เพลงไหง่ง่อง
เหตุการณ์แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นต่อเนื่องในหลายพื้นที่ สะท้อนให้เห็นว่า “ภัยพิบัติไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป” แม้ประเทศไทยจะไม่ได้อยู่ในพื้นที่เสี่ยงรุนแรง แต่เมื่อเกิดเหตุ สิ่งที่ได้รับผลกระทบไม่ใช่เพียงอาคาร บ้านเรือน หรือระบบสาธารณูปโภค หากแต่รวมถึงระบบบริการสุขภาพที่อาจเข้าถึงได้ยากในช่วงเวลาวิกฤต ดร.ภญ.สุภาภรณ์ ปิติพร ประธานกรรมการบริหารมูลนิธิโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร กล่าวว่า การเตรียมพร้อมรับมือภัยพิบัติในวันนี้ ไม่ได้หมายถึงการเตรียมเพียงอาหาร น้ำดื่ม หรือไฟฉาย แต่ต้องรวมถึง “การเตรียมความพร้อมด้านสุขภาพ” เพื่อให้ประชาชนสามารถดูแลตนเองและคนในครอบครัวได้ในช่วงเวลาที่ความช่วยเหลือยังเข้าไม่ถึง “เมื่อเกิดภัยพิบัติ โรงพยาบาลอาจมีผู้ป่วยจำนวนมาก ถนนอาจถูกตัดขาด ร้านขายยาอาจปิดชั่วคราว แต่สิ่งหนึ่งที่ยังอยู่กับเราเสมอ คือความรู้และทรัพยากรที่มีอยู่รอบตัว” ดร.สุภาภรณ์ กล่าว ดร.สุภาภรณ์ กล่าวว่า ประเทศไทยโชคดีที่มีสมุนไพรเป็น “เสบียงสุขภาพ” กระจายอยู่ในทุกชุมชน หลายชนิดปลูกอยู่ในรั้วบ้าน อยู่ในสวนครัว หรือหาได้จากตลาดใกล้บ้าน ไม่ว่าจะเป็น ขิง สำหรับบรรเทาอาการคลื่นไส้ อาเจียน และช่วย
กระแสอาหารไทยโบราณยังแรงต่อเนื่อง โดยเฉพาะเมนูประจำฤดูร้อนอย่าง “ข้าวแช่นารา” ของ NARA Thai Cuisine ที่สร้างยอดขายกว่า 10,000 เซ็ต ภายในระยะเวลาเพียง 2 เดือน กลายเป็นเมนูอันดับหนึ่งของร้านในช่วงซัมเมอร์ที่ผ่านมา ภายใต้แคมเปญ “สำรับไทย..ไว้ใจนารา” หรือ TASTE NARA – TASTE OF THAILAND ตอกย้ำจุดยืนการยกระดับอาหารไทยสู่มาตรฐานสากล ผ่านการนำเสนอสำรับไทยโบราณในรูปแบบร่วมสมัย เบื้องหลังความสำเร็จของ ข้าวแช่นารา โดยปีนี้นาราไทย คูซีน ยังได้นางเอกซุปตาร์อย่าง ใหม่-ดาวิกา โฮร์เน่ เป็นตัวแทนถ่ายทอดเสน่ห์สำรับไทยประจำฤดูกาล ผ่านเมนู ‘ข้าวแช่นารา’ จนสามารถขยายฐานกลุ่มนักชิมสู่คนรุ่นใหม่ได้มากขึ้น ปลุกกระแสความนิยมอาหารไทยโบราณให้กลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง นอกจากกระแสตอบรับจากนักชิมชาวไทยแล้ว ล่าสุดยังได้รับความสนใจจากบุคคลระดับโลก เมื่อ จูเลีย มอร์ลีย์ ประธานและซีอีโอองค์กรมิสเวิลด์ พร้อมด้วย ปิยาภรณ์ แสนโกศิก หรือ แม่ปุ้ย TPN ผู้ถือลิขสิทธิ์เวทีประกวด Miss World Thailand และเวทีนางงามระดับนานาชาติ ร่วมรับประทานอาหารไทย โดยมี คุณยีน-สิริโสภา จุลเสวก ผู้บริหารนารา กรุ๊ป ให้การต้อนรับที่ร้านนาราไท
อยากเปิดร้าน “แซนด์วิชฟาร์มเฮ้าส์” มาทางนี้! เริ่มต้นง่ายๆ ไม่มีประสบการณ์ก็ทำได้ บอกทุกขั้นตอนตั้งแต่เลือกทำเล-ฝึกอบรม ใครหลายคนคงคุ้นเคยกับเพลง “ฟาร์มเฮ้าส์…สดใหม่ทุกเช้า ฟาร์มเฮ้าส์หอมกรุ่นจากเตา” เป็นอย่างดี ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความเป็นแบรนด์ขนมปังอันดับ 1 ในใจคนไทย ด้วยความอร่อย สดใหม่ และราคาเข้าถึงง่าย นอกจากขนมปังแล้ว ฟาร์มเฮ้าส์ยังเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการได้ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของแบรนด์ ด้วยแฟรนไชส์แซนด์วิชที่ได้รับความนิยมไม่แพ้กัน แซนด์วิช เป็นอีกหนึ่งเมนูที่ได้รับความนิยมอย่างมาก ตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์คนเมือง ด้วยความสะดวก รวดเร็ว และอร่อย ทำให้แซนด์วิชกลายเป็นตัวเลือกอันดับต้นๆ สำหรับมื้ออาหารหลากหลายมื้อ ไม่ว่าจะเป็นมื้อเช้า มื้อกลางวัน หรือแม้แต่ของว่างระหว่างวัน ดังนั้น การลงทุนแฟรนไชส์แซนด์วิชฟาร์มเฮ้าส์ จึงเป็นโอกาสทางธุรกิจที่น่าสนใจ ด้วยแบรนด์ที่แข็งแกร่ง การสนับสนุนจากทางบริษัท และสูตรเด็ดเฉพาะของฟาร์มเฮ้าส์ ทำให้การเริ่มต้นธุรกิจแซนด์วิชเป็นเรื่องง่ายและมีโอกาสประสบความสำเร็จสูง อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง แฟรนไชส์คนไทย ร้อยสาขา จัดโปร ลงทุน 0 บาท เงินประกัน เลิกขายได้คืน โ
เรื่องราวของ “ทำสวนกับมาดาม” เกิดขึ้นเมื่อตอนโควิด-19 เป็นช่วงที่ทำให้ คุณยุ้ย-อภิรดี นกสุวรรณ อยากปลูกผักกินเอง หลังจากนั้นเมื่อเริ่มปลูกเยอะขึ้นจนทำให้ทานไม่ทัน เธอจึงชวนรุ่นพี่ที่สนิทกันอย่าง คุณแหม่ม-พัฐพศิญา ทิพย์สุมณฑา มาขยายความฝัน สร้างพื้นที่ปลูกให้ใหญ่ขึ้น แต่ทว่าหลังจากหาพื้นที่ได้แล้ว กลับต้องเผชิญกับปัญหาดินพระราม 2 ที่มีความเค็ม ทำให้เมื่อนำมารดน้ำผักแล้ว สลัดที่ได้มาจึงออกมารสชาติเค็ม จนทำให้ต้องแก้ไขปัญหานี้โดยการปรุงดินใหม่ทั้งหมด ปัจจุบันที่คาเฟ่แห่งนี้ได้ต่อยอดสร้างรายได้มากกว่า 1 ทาง ไม่ว่าจะเป็น การปลูกดอกไม้กินได้ การทำสวนเลม่อน การทำโรงเรือนต่างๆ และต่อยอดเป็นคาเฟ่ที่ให้ผู้คนแวะเวียนมาเช็กอิน รวมถึงการทำเวิร์กช็อป หรือแม้กระทั่งการเปิดให้แบรนด์เข้ามาเช่าสถานที่ถ่ายรูปได้ จนกลายเป็นพื้นที่แห่งการแบ่งปันสุขภาพ ความรู้ และแรงบันดาลใจให้กับผู้คนที่แวะมาเยือน #ทำสวนกับมาดาม #คาเฟ่ #พระราม2 #ที่เที่ยว #เกษตร #ปลูกผัก
