Featured ข่าววันนี้

รู้สึกผิด ทั้งที่ไม่ได้ทำอะไรเลย คุณอาจกำลังถูก Gaslighting เพียงแค่คำพูดก็ทำลายคนทั้งคนได้

หากคุณตกอยู่ในสถานการณ์ที่กำลังรู้สึกผิด ทั้งที่ตัวคุณเองไม่ได้ทำอะไรผิดเลย คุณอาจจะกำลังถูก Gaslighting 

Gaslighting คืออะไร

Gaslighting คือรูปแบบหนึ่งของการล่วงละเมิดทางจิตใจ ที่ฝ่ายหนึ่งพยายามทำให้อีกฝ่ายเกิดความสงสัยในสติ ความทรงจำ และการรับรู้ความจริงของตัวเอง จนรู้สึกสับสน วิตกกังวล และไม่กล้าเชื่อในสิ่งที่ตัวเองรู้สึกหรือจดจำได้ 

คำนี้มีที่มาจากละครเวทีปี 1938 และภาพยนตร์ปี 1944 เรื่อง “Gaslight” ที่สามีค่อยๆ หรี่ไฟแก๊สในบ้านแล้วปฏิเสธว่าไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง จนภรรยาเริ่มเชื่อว่าตัวเองกำลังเสียสติ 

ตามข้อมูลจาก Medical News Today พฤติกรรมนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ความสัมพันธ์คู่รักเท่านั้น แต่เกิดขึ้นได้ทั้งในครอบครัว ที่ทำงาน และความสัมพันธ์ทางสังคมทั่วไป

Gaslighting ในมุมมองจิตวิทยา

ถูกมองว่าเป็นเครื่องมือของฝ่ายที่มีอำนาจมากกว่าใช้กดฝ่ายที่มีอำนาจน้อยกว่าให้สงสัยในตัวเอง  คือผู้ที่ใช้พฤติกรรมนี้มักมีลักษณะทับซ้อนกับคนที่มีบุคลิกภาพหลงตัวเอง คือชอบควบคุมและครอบงำผู้อื่น 

เหยื่อมักถูกป้อนข้อมูลเท็จอย่างเป็นระบบจนเริ่มไม่แน่ใจในสิ่งที่ตัวเองรู้ว่าเป็นความจริง โดยเฉพาะเรื่องเกี่ยวกับตัวตนและคุณค่าในตัวเอง

Gaslighting ส่งผลเสียต่อสุขภาพจิตอย่างไร

งานวิจัยและบทความทางการแพทย์หลายแหล่งชี้ตรงกันว่า Gaslighting ที่เกิดขึ้นต่อเนื่องเป็นเวลานานส่งผลกระทบรุนแรงต่อสุขภาพจิต ระยะยาวอาจนำไปสู่ความวิตกกังวล ภาวะซึมเศร้า บาดแผลทางใจ และความภาคภูมิใจในตนเองต่ำ 

เหยื่อบางรายอาจมีความเสี่ยงต่อความคิดอยากทำร้ายตัวเองด้วย และยังอาจถูกกระทำต่อเนื่องจนทำให้เกิดความผิดพลาดในกระบวนการคิด (thinking errors) และอาการคล้ายภาวะเครียดหลังเหตุการณ์สะเทือนขวัญ (PTSD)

นี่ใช่ Gaslighting ไหม

Cleveland Clinic อธิบายว่า Gaslighting ไม่ได้เกิดจากพฤติกรรมครั้งเดียว แต่เป็นรูปแบบพฤติกรรมที่เกิดซ้ำๆ ต่อเนื่อง สัญญาณที่พบบ่อย ได้แก่ 

-การถูกกล่าวหาว่าอ่อนไหวหรือคิดมากเกินไป 

-การถูกโทษในเรื่องที่ไม่ได้ทำหรือจำไม่ได้ว่าทำ 

-การเบี่ยงประเด็นแทนที่จะพูดคุยแก้ปัญหาตรงๆ 

หากปล่อยไว้นาน อาจทำให้เริ่มลังเลในการตัดสินใจเรื่องเล็กน้อยโดยไม่ปรึกษาคนอื่นก่อน เริ่มสงสัยสุขภาพจิตตัวเองซ้ำๆ ถอนตัวจากสังคมและครอบครัว หรือรู้สึกต้องขอโทษฝ่ายที่กระทำอยู่บ่อยครั้งทั้งที่ไม่ได้ทำผิด

หากคุณถูก Gaslighting จะรับมืออย่างไร

Gaslighting วิธีรับมือ คือการจดบันทึกเหตุการณ์และบทสนทนาไว้เป็นหลักฐาน เพื่อช่วยแยกแยะความจริงจากคำบิดเบือน ตามที่ Robin Stern นักจิตวิเคราะห์จาก Yale Center for Emotional Intelligence แนะนำไว้ใน 

ขั้นต่อไปคือการตั้งขอบเขตที่ชัดเจนและกล้าเดินออกจากบทสนทนาเมื่อเริ่มรู้สึกว่าความจริงของตัวเองถูกปฏิเสธ 

สุดท้ายต้องยึดมั่นในสิ่งที่ตัวเองรู้สึกและรับรู้ ไม่ปล่อยให้อีกฝ่ายมานิยามความจริงแทนเรา และหากเป็นไปได้ควรขอความช่วยเหลือจากคนที่ไว้ใจได้หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต เพราะนักบำบัดสามารถช่วยประมวลผลความรู้สึก ฟื้นฟูความภาคภูมิใจในตนเอง และวางแผนรับมือกับความสัมพันธ์ในอนาคตได้อย่างเหมาะสม 

การรู้เท่าทัน Gaslighting ตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยปกป้องสุขภาพจิตของตัวเองในระยะยาว หากรู้สึกว่าความสัมพันธ์แบบใดก็ตามกำลังทำให้เราสงสัยในคุณค่าและความเป็นตัวเองมากขึ้นเรื่อยๆ นั่นอาจเป็นสัญญาณว่าถึงเวลาต้องขอความช่วยเหลือแล้ว

Related Posts

ธุรกิจที่เริ่มจากความชอบ “ดัง ณัฎฐ์ฐชัย” ต่อยอดสูตรจากรุ่นสู่รุ่น ปั้น “Navori” ขนมเปี๊ยะพรีเมียมของ Gen Z
อยากเห็นทั้งย่านโตไปด้วยกัน แนวคิดของ “โรงแรมอลิซาเบธ” ใช้คอนเทนต์พาคนรู้จักของดีรอบย่าน 
The Coffee Academïcs Thailand จับมือ Mr.P ร่วมสร้างสรรค์ Art Space สุดขี้เล่น สาขา Kingsquare