ต่อเนื่องจากฉบับที่แล้ว ที่ผู้เขียนแวะไปเยี่ยมชม “สวนคุณปาน รีสอร์ทเขาใหญ่” ของ “คุณปานนภา ปาซ่อนกลิ่น” ตามคำแนะนำของ อาจารย์ประทีป กุณาศล นักวิชาการพืชสวนอิสระ อดีตข้าราชการกรมวิชาการเกษตร และเป็นที่ปรึกษาด้านวิชาการพืชสวนของ “นิตยสารเทคโนโลยีชาวบ้าน”
“สวนคุณปาน รีสอร์ทเขาใหญ่” โดดเด่นในเรื่องเทคนิคการผลิตองุ่นแบบประณีต เพื่อเพิ่มปริมาณและคุณภาพของผลผลิตองุ่น โดยเทคนิคการจัดกิ่งองุ่น แบบ “กิ่งก้างปลา” ตามคำแนะนำของ ดร. ชินพันธ์ ธนารุจ (อีเมล [email protected]) สาขาไม้ผล คณะผลิตกรรมการเกษตร มหาวิทยาลัยแม่โจ้ จนประสบความสำเร็จด้านการผลิตและการตลาด
ปัจจุบัน สวนแห่งนี้ปลูกองุ่นหลากหลายสายพันธุ์ เช่น พันธุ์แบล็คโอปอล พันธุ์บิวตี้ซีดเลสส์ พันธุ์เฟรมซีดเลสส์ พันธุ์เพอร์เร็ท พันธุ์คาดินัล ฯลฯ ภายหลังเก็บเกี่ยวผลผลิตเสร็จแล้ว จะพักต้นองุ่น งดการให้น้ำประมาณ 20 วัน เพื่อบังคับให้องุ่นออกดอกก่อนจึงเริ่มให้น้ำให้ปุ๋ยบำรุงต้น เมื่อผลองุ่นเติบโตเต็มที่ในระยะเวลา 120 วัน จึงค่อยตัดเก็บผลผลิตออกขาย
การผลิตองุ่นแบบประณีต
เดิมคุณปานปลูกองุ่นในโรงเรือนคลุมพลาสติกสำหรับปลูกองุ่น ขนาดความยาว 45 เมตร โดยการคลุมพลาสติกเฉพาะด้านบน ส่วนด้านข้างเปิดโล่ง ซึ่งโรงเรือนพลาสติกสามารถช่วยป้องกันหมอกและฝน ซึ่งเป็นสาเหตุของการเกิดและแพร่ระบาดของโรค และเพิ่มความหวานให้สูงขึ้นในช่วงผลผลิตออกในฤดูฝนโดยใช้ต้นตอที่มีระบบรากที่ไม่แข็งแรงมาก
โรงเรือนลักษณะนี้ สามารถปลูกองุ่นได้ จำนวน 40 ต้น เก็บผลผลิตได้ประมาณ 200 กิโลกรัม ต่อมาเมื่อคุณปานได้นำเทคนิคการจัดกิ่งองุ่นแบบ “กิ่งก้างปลา” ของ “ดร. ชินพันธ์ ธนารุจ” เป็นเทคนิคการบริหารจัดการสวนองุ่นแบบประณีต เพื่อเพิ่มปริมาณและคุณภาพผลผลิต มาใช้ในสวนแห่งนี้ ปรากฏว่าสามารถลดต้นทุน ทั้งด้านแรงงานและสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่เป็นอันตรายต่อเกษตรกรเองและผู้บริโภค
ทั้งนี้ คุณปานได้ตัดองุ่นออกไป 7 ต้น และจัดกิ่งคล้ายกับก้างปลา ซึ่งเป็นการจัดการกิ่งอย่างประณีต โดยเลี้ยงกิ่งองุ่นให้มีขนาดและความยาวที่สม่ำเสมอ เน้นการจัดกิ่งบนค้างให้เป็นระเบียบ และมีการจัดกิ่งใหม่ทดแทนเพื่อให้การจัดการดูแลง่าย ให้ผลผลิตอย่างรวดเร็วสม่ำเสมอและสามารถคาดการณ์หรือประมาณการผลผลิตที่จะออกได้อย่างแม่นยำ
เทคนิคการจัดการลักษณะนี้ ช่วยเพิ่มปริมาณผลผลิตให้เพิ่มมากขึ้นและผลผลิตมีคุณภาพดีขึ้น ปรับระยะปลูกให้ห่างขึ้นเพื่อความเหมาะสมต่อการปลูก ช่วยให้ต้นองุ่นสามารถเจริญเติบโตได้เร็วขึ้น แถมได้ผลผลิตเพิ่มมากขึ้นเป็น 350 กิโลกรัม เดิมสวนแห่งนี้เคยจ้างคนงานถึง 14 คน สำหรับดูแลจัดการสวน ปัจจุบันสามารถใช้แรงงานในครอบครัวแค่ 2 คน คือคุณปานและสามีทำหน้าที่ดูแลตัดกิ่ง แต่งกิ่ง ใส่ปุ๋ย ได้เสร็จภายในวันเดียว สามารถลดต้นทุนค่าแรงงานได้ ครั้งละ 5,000 บาท ทีเดียว
จัดกิ่งแบบ “กิ่งก้างปลา” ดูแลจัดการง่าย
คุณปาน พาเดินชมสวนองุ่น ที่มีการผลิตองุ่นแบบประณีต ภายในสวนดูสะอาดเรียบร้อย ภายในโรงเรือนมองเห็นต้นองุ่นปลูกขึ้นค้าง โดยขึงลวดทำค้างให้มีความสูงจากพื้นดิน ประมาณ 180 เซนติเมตร มีความกว้าง 3.5-4 เมตร เพื่อง่ายในการจัดการดูแลรักษาและการจัดกิ่งบนค้าง
การจัดกิ่งองุ่นแบบ “กิ่งก้างปลา” เน้นเลี้ยงกิ่งย่อยที่เป็นกิ่งให้ผลผลิตเป็นแบบก้างปลา ซึ่งจะง่ายต่อการตัดแต่ง สะดวกต่อการจัดกิ่งบนค้าง ง่ายต่อการดูแลรักษา ที่สำคัญช่วยให้มีผลผลิตต่อต้นสูงและสม่ำเสมอในทุกๆ ปี สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ 2 ครั้ง ต่อปี รวมถึงย่นระยะเวลาตั้งแต่ปลูกถึงเก็บเกี่ยวสั้นลง โดยใช้ต้นตอที่แข็งแรงและปลอดโรค ตลอดจนลดการใช้สารเคมีป้องกันโรคและแมลง
หากใครสนใจเทคนิคดูแลจัดการสวนองุ่นแบบประณีตของ ดร. ชินพันธ์ เช่นเดียวกับคุณปาน ก็ต้องคอยดูแลตัดแต่งกิ่งกระตุ้นการออกดอกและติดผล เพื่อเพิ่มคุณภาพหลังจากจัดกิ่งบนค้างได้สมบูรณ์ และรอจนกระทั่งกิ่งเปลี่ยนสี มีอายุประมาณ 4-5 เดือน ช่วงนี้กิ่งแขนงหรือกิ่งย่อยจะมีการพัฒนาตาดอก โดยกิ่งเปลี่ยนสีเป็นสีน้ำตาลและตาข้างมีลักษณะนูนกลม ในตำแหน่ง ตาที่ 5-6 ตัดแต่งเพื่อกระตุ้นให้ออกดอกและติดผล โดยตัดแต่งในช่วงตำแหน่ง ตาที่ 5 หรือ 6 หลังจากตัดแต่งแล้ว เด็ดใบทิ้งเพื่อกระตุ้นให้ตาดอกแตกพร้อมกันทุกกิ่งและสม่ำเสมอ
หลังจากตัดแต่งกิ่งและเด็ดใบเสร็จ ควรฉีดพ่นสารกระตุ้นการแตกตาดอกให้เสร็จภายใน 1 สัปดาห์ เพื่อกระตุ้นให้มีการแตกตาดอกพร้อมกัน หลังจากนั้น พ่นฮอร์โมนเพื่อยืดช่อดอกและขยายขนาดผลที่ช่อ ซึ่งจะพ่น 2 ครั้ง คือ ช่วงดอกบาน และหลังดอกบาน 10 วัน พร้อมทั้งตัดแต่งผล ครั้งที่ 1 หลังดอกบาน ประมาณ 10 วัน และครั้งที่ 2 ห่างจากครั้งแรกประมาณ 2-3 สัปดาห์
ผลผลิตที่เก็บเกี่ยวมีอายุประมาณ 90-120 วัน หลังจากดอกบาน โดยมาตรฐานทั่วไปเฉลี่ยความหวานไม่ต่ำกว่า 16 องศาบริกซ์ สามารถเก็บเกี่ยวได้ แต่ปัญหาเรื่องความหวานต่ำ มักพบในช่วงฤดูฝนซึ่งต้องงดน้ำก่อนเก็บ ประมาณ 2 สัปดาห์ และพ่นปุ๋ย 0-0-60 หรือบอริกแอซิด ทางใบ 4 และ 2 สัปดาห์ ก่อนเก็บ จะช่วยหยุดการเจริญเติบโตของยอดอ่อนและช่วยเพิ่มความหวานสูงขึ้น
“ทุกวันนี้ แบล็คโอปอล เป็นหนึ่งในสินค้าเด่นที่ขายดี เพราะแบล็คโอปอลของเรามีจุดเด่นในเรื่องรสชาติหวาน กรอบ ทำให้ลูกค้าติดใจรสชาติ จนมียอดสั่งซื้อเข้ามาอย่างต่อเนื่อง” คุณปาน กล่าว
ศัตรูตัวร้ายในสวนองุ่น
ต้นองุ่นมีโรคและแมลงหลายชนิดที่เกษตรกรต้องดูแลป้องกันอย่างใกล้ชิด คุณปาน พยายามป้องกันแมลงศัตรูพืช โดยใช้ลูกเหม็นลูกใหญ่ใส่ถุงสีฟ้าห้อยไว้ในโรงเรือน กว่าลูกเหม็นจะระเหิด ก็สามารถป้องกันเพลี้ยไฟ ไรแดง ผีเสื้อกลางคืน ฯลฯ ที่เป็นศัตรูตัวร้ายในสวนองุ่นได้ ประมาณ 1 เดือน หากเลือกใช้มุ้งขาว ที่มีตาถี่ ลูกเหม็นจะระเหิดได้ช้าลง ยืดอายุการป้องกันแมลงได้นานกว่า 1 เดือน
ในอดีต คุณปาน เคยฉีดพ่นสารเคมีกำจัดแมลงในสวนองุ่นบ่อยมาก ทุกๆ 3 วัน กันเลยทีเดียว แต่ทุกวันนี้ คุณปานสามารถประหยัดต้นทุนสารเคมีลง ฉีดพ่นเพียงสัปดาห์ละ 1 ครั้งเท่านั้น เพราะใช้วิธีปฏิบัติตามคำแนะนำของ โครงการหลวง โดยใช้ขวดน้ำพลาสติกที่ตัดช่องบริเวณกลางขวด ใส่น้ำเล็กน้อยและทากาวดักแมลงไว้รอบขวด ห้อยไว้ตามโรงเรือน วิธีนี้ช่วยดักแมลงศัตรูพืชประเภทผีเสื้อกลางคืนและเพลี้ยไฟได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเปลี่ยนขวดดักแมลงทุกๆ 3 เดือน หากขวดพลาสติกไม่เปื้อนมาก สามารถนำกาวดักแมลงมาทาซ้ำบนขวดพลาสติกได้อีกหลายครั้ง ถือได้ว่า วิธีนี้ช่วยลดการฉีดพ่นสารเคมีในสวนองุ่นได้อย่างดีเยี่ยม
หากใครสนใจ อยากเยี่ยมชมสวนองุ่นต้นแบบแห่งนี้ สามารถเดินทางไปได้ไม่ยาก โดยใช้เส้นทางถนนธนะรัชต์ ขับรถผ่านแหล่งท่องเที่ยวชื่อดัง “ปาลิโอ เขาใหญ่” ก่อนถึงด่านเก็บเงินขึ้นอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ให้เลี้ยวซ้ายเข้าซอยมาประมาณ 7 กิโลเมตร ขับตรงไปเรื่อยๆ ผ่านคีรีมายากอล์ฟรีสอร์ทแอนด์สปาเขาใหญ่ และครัวกำปั่น ประมาณ 500เมตร ก็จะถึงสถานที่ตั้งของสวนองุ่นแห่งนี้ สังเกตด้านขวามือ มีบ้านทรงไทยหลังใหญ่ ด้านหน้ามีป้ายขนาดใหญ่ติดชื่อ “สวนคุณปาน รีสอร์ทเขาใหญ่” สวนแห่งนี้อยู่ก่อนทางเข้าหมู่บ้านคลองเดื่อ
ปัจจุบัน “สวนคุณปาน รีสอร์ทเขาใหญ่” ตั้งอยู่ เลขที่ 8/3 หมู่ที่ 6 บ้านคลองเดื่อ ถนนทางหลวงชนบท นม. 3052 ตำบล หมูสี อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา 30130 หากไม่แน่ใจเส้นทาง สอบถามรายละเอียดได้เพิ่มเติมที่ เบอร์โทร. (089) 801-4679 และ (092) 569-8638 รับรองไม่ผิดหวังแน่นอน
นนทบุรีอาจเป็นจังหวัดเล็กที่หลายคนจดจำผ่านภาพเมืองขยายตัว คอนโดมิเนียม และย่านเศรษฐกิจรอบกรุงเทพมหานคร แต่ภายใต้ภาพของเมืองใหญ่ที่เติบโตอย่างรวดเร็ว ยังมีอีกด้านหนึ่งที่หยั่งรากลึกอยู่กับวิถีเกษตรกรรม โดยเฉพาะสวนผลไม้ยกร่องที่หล่อเลี้ยงเป็นพื้นที่สีเขียวและสร้างอัตลักษณ์ให้จังหวัดมาอย่างยาวนาน ท่ามกลางแรงกดดันจากการขยายตัวของเมือง เกษตรกรรมนนทบุรีจึงไม่ใช่เรื่องของพื้นที่จำนวนมากอีกต่อไป แต่คือการสร้างคุณค่าและมูลค่าให้กับพื้นที่ที่เหลืออยู่ ในวันที่ที่ดินทุกตารางวากลายเป็นทรัพย์สินราคาแพง การรักษาพื้นที่เกษตรเอาไว้จึงไม่ใช่เพียงเรื่องเศรษฐกิจ แต่คือการรักษาภูมิปัญญา วิถีชีวิต และของดีประจำถิ่นที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน อย่างเช่น “ทุเรียนนนท์” ที่ไม่ได้เป็นเพียงผลไม้ราคาแพง หากแต่เป็นผลผลิตที่สะท้อนความละเอียดอ่อนของธรรมชาติ ความประณีตของชาวสวน และระบบนิเวศเฉพาะถิ่นที่หาไม่ได้จากที่อื่น คุณนิพิจ พินิจผล เกษตรจังหวัดนนทบุรี เปิดเผยว่า นนทบุรีมีพื้นที่รวมประมาณ 1,000,000 ไร่ แต่พื้นที่ที่ใช้ทำการเกษตรจริงมีเพียงราว 10% หรือประมาณ 99,901 ไร่เท่านั้น ภายในพื้นที่ดังกล่าวมีเกษตรกรประมาณ 10,0
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
การเลี้ยงไก่นอกจากเรื่องของอาหารที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษแล้ว การป้องกันโรคต่างๆ โดยไม่ใช้ยาปฏิชีวนะเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่ต้องใส่ใจ ซึ่งพืชสมุนไพรเป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่เกษตรกรในหลายพื้นที่นำมาผสมกับอาหารให้ไก่กิน เพราะนอกจากจะหาง่ายแล้ว ยังเป็นตัวช่วยแบบประหยัดต้นทุนให้กับเกษตรกร วันนี้จะพามารู้จักกับพืชสมุนไพร 5 ชนิด ที่นิยมนำมาผสมอาหารให้กับไก่ที่เลี้ยงกิน มีดังนี้ ฟ้าทะลายโจร เป็นสมุนไพรพื้นบ้านของไทยที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก ด้วยสรรพคุณทางยาที่หลากหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่มีการระบาดของโรคติดเชื้อต่างๆ เช่น โควิด-19 ทำให้ฟ้าทะลายโจรกลายเป็นสมุนไพรที่ได้รับความสนใจและถูกนำมาศึกษาอย่างแพร่หลาย ลักษณะของฟ้าทะลายโจร การนำฟ้าทะลายโจรมาใช้กับไก่นั้นเป็นที่นิยมในหมู่เกษตรกรและผู้เลี้ยงไก่ เนื่องจากมีสรรพคุณทางยาที่หลากหลายและสามารถช่วยป้องกันโรคในไก่ได้หลายชนิด สรรพคุณของฟ้าทะลายโจรเมื่อใช้กับไก่ ต้านเชื้อแบคทีเรียช่วยป้องกันและรักษาโรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย เช่น โรคท้องเสีย ต้านการอักเสบช่วยลดอาการอักเสบในระบบทางเดินอาหารและระบบหายใจ เสริมสร้างภูมิคุ้มกันช่วยให้ไก่แข็งแรงและต้า
“ถั่วแระญี่ปุ่น” คือถั่วเหลืองฝักสด เป็นพืชล้มลุก มีทรงพุ่ม ผลเป็นฝัก มีลักษณะทรงแบน ยาวรี โค้งงอเล็กน้อย มีขนอ่อนๆ ฝักมีสีเขียว ฝักจะนูนขึ้น มีเมล็ดโตเรียงกันอยู่ข้างใน เมล็ดไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป เมล็ดสีเขียว มีรสชาติหวานมันกว่าเมล็ดใหญ่กว่า นุ่มกว่า มีถิ่นกำเนิดในประเทศญี่ปุ่น ต่อมาได้มีปลูกกันมากในหลายประเทศทั่วโลก ญี่ปุ่น จีน และเกาหลี มีประวัติการบริโภคถั่วเหลืองในระยะฝักไม่อ่อนและไม่แก่เกินไป ชาวญี่ปุ่นนิยมรับประทานถั่วแระเป็นกับแกล้มเบียร์ หรืออาหารว่างเกือบทุกครัวเรือน จึงมีการพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ถั่วเหลืองให้มีฝักและเมล็ดใหญ่กว่าถั่วเหลืองธรรมดา 2 เท่า เมล็ดนุ่ม รสชาติหวานมัน ทั้งนี้ เพื่อประโยชน์สำหรับบริโภคฝักสดเพียงอย่างเดียว และมีความพยายามปลูกถั่วแระส่งตลาดตลอดทั้งปี ซึ่งความต้องการบริโภคถั่วแระญี่ปุ่น หรือถั่วเหลืองฝักสด (Vegetable Soybean) ของชาวญี่ปุ่น ประมาณปีละ 150,000 ตัน แต่สามารถผลิตภายในประเทศได้เพียง 100,000-110,000 ตัน จึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ถั่วแระญี่ปุ่นเป็นพืชโปรตีนสูง (ถั่วแระญี่ปุ่น มีโปรตีน 12.7% ถั่วฝักยาว มีโปรตีน 2.4%) รสชาติอร่อย สามารถนำไปประกอบอาหา
