เทคโนฯ ปศุสัตว์

เมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมา จากการที่ได้สัมภาษณ์องค์ความรู้กับเกษตรกรในสายปศุสัตว์หลายๆ ท่าน การทำปศุสัตว์ที่ครอบคลุมในเรื่องของการปลูกหญ้าอาหารสัตว์เอง เป็นอีกหนึ่งช่องทางที่เกษตรกรให้ความสำคัญ เพื่อลดต้นทุนการผลิตได้ดีไม่น้อยทีเดียว เพราะจากเดิมที่เคยทำเกษตรเชิงเดี่ยวในพื้นที่ เมื่อเจอราคาสินค้าทางการเกษตรลดลง ทำให้การจำหน่ายไม่ได้ผลกำไรเท่าที่ควร ส่งผลให้เกษตรกรมีการปรับตัวการทำเกษตรมากขึ้น โดยแบ่งพื้นที่มาทำการเลี้ยงสัตว์ พร้อมทั้งแบ่งพื้นที่ปลูกหญ้าอาหารสัตว์เอง จึงช่วยให้สัตว์ที่เลี้ยงมีอาหารกินตลอดทั้งปี คุณอนุชิต ทรงฐาน อยู่บ้านเลขที่ 120 หมู่ที่ 2 ตำบลบ้านด่าน อำเภอบ้านด่าน จังหวัดบุรีรัมย์ เป็นอีกหนึ่งเกษตรกรที่ได้มีการปรับตัว ด้วยการปรับเปลี่ยนพื้นที่การทำเกษตรของครอบครัวมาแบ่งเป็นพื้นที่เลี้ยงสัตว์ ซึ่งเขาได้นำองค์ความรู้ที่ได้จากการสำเร็จการศึกษาทางด้าน ปวส.   สัตวศาสตร์ จากวิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีบุรีรัมย์ มาปรับใช้กับการทำเกษตรของครอบครัว โดยแบ่งพื้นที่ทำปศุสัตว์แบบครบวงจร มีการแบ่งพื้นที่ปลูกหญ้าอาหารสัตว์ชัดเจน ช่วยให้การทำปศุสัตว์มีความสะดวก สามารถทำเป็นอาชีพเสริมควบคู่กั

เป็ดเป็นสัตว์ปีกอีกประเภทหนึ่งที่เลี้ยงดูง่าย สามารถกินอาหารตามธรรมชาติได้ และให้ผลผลิตไข่จำนวนมาก ด้วยเหตุนี้จึงเป็นที่นิยมเลี้ยงรองมาจากไก่ โดยเฉพาะในปัจจุบันมีพันธุ์เป็ดไข่เชิงการค้าและพันธุ์ที่ได้รับการพัฒนาให้สามารถปรับตัวกับสภาพแวดล้อมของประเทศไทยได้ดีขึ้น ส่งผลให้มีจำนวนเป็ดที่เลี้ยงในประเทศไทยในปัจจุบัน (มีนาคม พ.ศ. 2564) รวม 17,737,537 ตัว (เป็ดไข่ 16,819,398 ตัว และเป็ดเนื้อ 9,181,539 ตัว) ผลผลิตไข่เป็ดส่วนใหญ่ถูกนำไปใช้เป็นส่วนประกอบของขนมไทยและแปรรูปเป็นไข่เค็ม สายพันธุ์เป็ดน่าเลี้ยง พันธุ์กากีแคมเบลล์ เป็ดไข่เชิงการค้าที่ได้รับความนิยมมากที่สุด มีขนลำตัวสีน้ำตาล ในเพศผู้มีขนที่บริเวณส่วนอกเข้มกว่าลำตัว และมีขนที่ปลายหางม้วนงอ สามารถจำแนกเพศได้ง่าย โดยเพศผู้มีขนเป็นวงแหวนสีน้ำตาลอ่อนรอบคอ มีขนที่หัวสีเขียว เพศเมียให้ผลผลิตไข่ฟองแรกที่อายุประมาณ 18-20 สัปดาห์ และให้ผลผลิตไข่อย่างน้อย 280 ฟองต่อตัวต่อปี พันธุ์กบินทร์บุรี เป็ดไข่ที่พัฒนาพันธุกรรมจากเป็ดพันธุ์กากีแคมเบลล์โดยกรมปศุสัตว์ สามารถให้ผลผลิตไข่เมื่อมีอายุ 150-160 วัน โดยให้ผลผลิตไข่ประมาณ 280-300 ฟอง ต่อตัว ต่อปี พันธ

การเลี้ยงแพะสำหรับผู้คนทั่วไปอาจจะมองว่าต้องใช้ต้นทุนสูงในการเลี้ยง แต่ครั้งนี้เทคโนโลยีชาวบ้านจะพามาทำความรู้จัก การเลี้ยงแพะแบบลดต้นทุน กับ คุณสมยศ กาละสอน หรือ คุณลุงแดง เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะในพื้นที่บ้านท่าข้าม ตำบลหัวนา อำเภอเดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี โดยเลี้ยงแพะเป็นอาชีพเสริมทำให้มีรายได้เพิ่มขึ้น จากอาชีพหลักที่ทำงานบริษัทก่อสร้าง ทำให้มีรายได้เสริมมาเลี้ยงครอบครัวมากขึ้น แรกเดิมทีคุณลุงแดงได้สนใจการเลี้ยงแพะเป็นอาชีพเสริม จึงได้ศึกษาก่อนที่จะมาเริ่มเลี้ยง พอศึกษาได้ในระดับหนึ่งแล้ว เขาจึงได้ทำการซื้อแม่แพะมา 1 ตัว ต่อมาแม่แพะได้คลอดลูกจึงได้ทำการเลี้ยงจนมีคนมาขอซื้อต่อในราคาที่สูง ทำให้เกิดความคิดขึ้นมาว่าเลี้ยงแพะเป็นอาชีพเสริมคงจะมีรายได้ที่ดี ปัจจุบัน นี้คุณลุงแดงเลี้ยงแพะมาเข้าสู่ปีที่ 2 แล้ว แพะส่วนใหญ่ที่เลี้ยงจะเป็นแพะพันธุ์บอร์ลูกผสม คุณลุงแดง บอกว่า แพะพันธุ์บอร์ลูกผสมจะมีต้นทุนที่ไม่สูงมาก จึงเหมาะกับคนที่มีทุนน้อย ถ้าเป็นพันธุ์บอร์แท้จะมีราคาที่สูงกว่าพันธุ์บอร์ลูกผสม ส่วนเรื่องการเลี้ยงดูนั้นให้กินต้นกระถินเป็นหลัก คุณลุงแดง ได้บอกกับทางเทคโนโลยีชาวบ้านอีกด้วยว่

นกกระจอกเทศ จัดอยู่ในประเภทสัตว์มีกระดูกสันหลัง เป็นนกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก มีถิ่นกำเนิดในทวีปแอฟริกา สำหรับคนไทยแล้วการจะพบเห็นนกกระจอกเทศก็มีเฉพาะตามสวนสัตว์เท่านั้น ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้ว นกกระจอกเทศเป็นสัตว์เศรษฐกิจที่ให้ผลตอบแทนหลายอย่างที่มีประโยชน์ หนังนกกระจอกเทศ คุณภาพเยี่ยมดีกว่าหนังจระเข้อย่างมาก เนื้อนกกระจอกเทศ รสชาติอร่อยเหมือนเนื้อวัว แต่ไขมันและคอเลสเตอรอลต่ำกว่ามาก ขนนกกระจอกเทศ ทำเครื่องประดับ สิ่งของตกแต่ง เครื่องนุ่งห่ม ได้อย่างหลากหลาย เปลือกไข่นกกระจอกเทศ ยังใช้แกะสลัก หรือวาดลวดลายเป็นเครื่องประดับ งานศิลปะต่างๆ ได้อีกด้วย ซึ่งประโยชน์ดังกล่าวเป็นคุณลักษณะของสัตว์เศรษฐกิจอย่างแท้จริง อาจจะเป็นของแปลก ถ้าเมืองไทยจะตั้งฟาร์มเลี้ยงนกกระจอกเทศ แต่โดยความเป็นจริงแล้วในต่างประเทศมีฟาร์มเลี้ยงนกกระจอกเทศมากมาย อย่างในอเมริกามีถึง 3,000 กว่าฟาร์ม แล้วยังตั้งเป็นสมาคมผู้เลี้ยงนกกระจอกเทศอีกด้วย หนังนกกระจอกเทศเป็นที่นิยมของผู้ผลิตชั้นนำ เช่น คริสเตียนดิออร์ เทสท์โตนี ฯลฯ เพื่อใช้ผลิตรองเท้าบู๊ต เข็มขัด กระเป๋าถือ กระเป๋าเดินทาง เป็นต้น ซึ่งประเทศที่นิยมสินค้าจากหนัง

การทำปศุสัตว์โดยเฉพาะการเลี้ยงโคเนื้อในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ถือเป็นอีกหนึ่งช่องทางการสร้างอาชีพที่ดี โดยเกษตรกรที่เข้ามาสู่ในวงการมีทั้งเป็นคนรุ่นใหม่และหลากหลายวัยมากขึ้น โดยบางท่านสานต่ออาชีพเดิมที่เป็นของครอบครัว มาทำการเลี้ยงและพัฒนาต่อยอดในแบบของตัวเอง หรือแม้แต่ผู้สนใจรายใหม่ที่ชื่นชอบโคเนื้อเป็นทุนเดิมอยู่แล้ว เมื่อมีโอกาสก็ได้ศึกษาการเลี้ยงและเลือกสายพันธุ์ที่เหมาะสมกับตัวเอง มาเลี้ยงพร้อมทั้งพัฒนาสายพันธุ์อย่างต่อเนื่องทำให้เกิดรายได้เป็นอาชีพที่มั่นคง โดยที่ไม่ต้องทิ้งถิ่นฐานบ้านเกิดไปทำงานไกลบ้าน แต่สามารถทำอาชีพทางปศุสัตว์เกิดรายได้และดูแลครอบครัวไปได้พร้อมๆ กัน คุณนิอร ต๊ะนา หรือ คุณโบว์ อายุ 31 ปี เจ้าของ BT Bow Farm ตั้งอยู่ที่ ตำบลศรีบัวบาน อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน คนรุ่นใหม่ไฟแรงที่ได้สานต่ออาชีพเลี้ยงโคอเมริกันบราห์มันลูกผสมจากคุณแม่ โดยเธอได้ทำการเลี้ยงแบบประหยัดต้นทุน และมีแนวคิดที่จะต่อยอดพัฒนาสายพันธุ์ให้มีสายเลือดที่สูงขึ้นในอนาคต ซึ่งตลาดที่ส่งจำหน่ายอยู่ตอนนี้คือตลาดพัฒนาสายพันธุ์และตลาดโคเนื้อ คุณโบว์ เล่าว่า โคเนื้อลูกผสมอเมริกาบราห์มันที่เลี้ยงอยู่ทุกวันนี้

บึงกาฬ เป็นอีกหนึ่งจังหวัดที่มีการเกษตรที่สำคัญ โดยพืชที่มีการปลูกมากที่สุดคือยางพารา รองลงมาคือการทำนา แต่หลายปีที่ผ่านมาราคายางพารามีการรับซื้อที่ผันผวน บางช่วงราคาการรับซื้อราคาลดลง ทำให้เกษตรกรได้มีการปรับตัวในเรื่องของการทำการเกษตรที่หลากหลายมากขึ้น เช่น การปลูกพืชแซม การทำเกษตรผสมผสาน และการเลี้ยงสัตว์ภายในสวนยางพารา จึงช่วยให้เกษตรกรมีรายได้จากช่องทางอื่นตามมาด้วย คุณสมัคร พิมพิลา อยู่บ้านเลขที่ 227 หมู่ที่ 10 ตำบลเซกา อำเภอเซกา จังหวัดบึงกาฬ เป็นเกษตรกรที่ทำสวนยางพาราอยู่ในพื้นที่ โดยในช่วงที่ราคายางพาราตกต่ำ เขาเองก็ได้มีการปรับตัวในเรื่องของการลดต้นทุนการผลิต ได้นำสุกรเข้ามาเลี้ยงเพื่อนำมูลมาใส่ลงในต้นยางพารา แต่เมื่อเลี้ยงจนประสบผลสำเร็จ ต่อมาจึงเลี้ยงแบบครบวงจร สร้างรายได้ดีควบคู่ไปกับการทำสวนยางพารา   จากเลี้ยงสุกรเก็บมูลเป็นปุ๋ย สู่การเลี้ยงแบบครบวงจร คุณสมัคร เล่าให้ฟังว่า การเลี้ยงสุกรของเขานั้นเริ่มแรกไม่ได้มีแนวคิดที่จะเลี้ยงเป็นอาชีพ โดยการเลี้ยงเพียงแค่อยากได้ปุ๋ยคอกอย่างขี้หมูมาใส่ให้ต้นยางพาราเท่านั้น แต่ในช่วงนั้นขี้หมูในพื้นที่ค่อนข้างที่จะหาได้ยาก เขาจึงได้ตัดส

เกษตรกรขอบคุณสองภาครัฐเร่งปราบหมูเถื่อน ระบุปัญหาลักลอบนำเข้าต้องตัดตอนโดยเร็ว หวั่น ASF ปนเปื้อนแพร่ระบาดในไทย กระทบผู้เลี้ยงที่เพิ่งกลับเข้าเลี้ยง แนะผู้บริโภคเลือกซื้อจากร้านที่มีตราสัญลักษณ์ “ปศุสัตว์OK” นายสิทธิพันธ์ ธนาเกียรติภิญโญ นายกสมาคมผู้เลี้ยงสุกรภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เปิดเผยว่า กรมปศุสัตว์และกรมศุลกากร พยายามปราบหมูเถื่อนที่ลักลอบนำเข้ามาในหลายช่องทาง แล้วนำมากระจายขายทั่วทุกภูมิภาค ในราคาที่ต่ำกว่าราคาเนื้อหมูในประเทศ ซึ่งเป็นเรื่องเร่งด่วนที่ต้องตัดตอนโดยเร็ว เพื่อป้องกันการระบาดของโรคที่อาจปนเปื้อนเข้ามากับเนื้อหมูและเครื่องในที่ลักลอบนำเข้า ที่จะกลายเป็นอุปสรรคในการเร่งเพิ่มซัพพลายเนื้อหมูในประเทศ ตามที่สมาคมฯได้เร่งส่งเสริมให้ผู้เลี้ยงรายย่อยทยอยกลับเข้าสู่ระบบอีกครั้ง นายกสมาคมผู้เลี้ยงสุกรภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กล่าวด้วยว่า การลักลอบนำเข้าหมูจากหลายแหล่ง อาทิ สหรัฐฯ แคนาดา เนเธอร์แลนด์ เยอรมนี บราซิล ทำกันเป็นขบวนการ ด้วยการสำแดงการนำเข้าเป็นเท็จ เช่น อาหารทะเล หรืออาหารสัตว์ ทำให้ไม่ผ่านขั้นตอนการตรวจสอบโรคสัตว์ตาม พ.ร.บ.โรคระบาดสัตว์ของกรมปศุสัตว์ และไม่มีเอกสารใบ

ดร. เฉลิมชัย ศรีอ่อน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สั่งการกรมปศุสัตว์ เข้มงวด ทลายกวาดล้างขบวนการนำเข้าเนื้อหมูผิดกฎหมาย ไม่ได้มาตรฐาน กำชับกรมปศุสัตว์ ลุยพื้นที่ตรวจสอบต่อเนื่อง พร้อมผนึกกำลังหน่วยงานเกี่ยวข้อง ป้องกันการลักลอบนำเข้าผิดกฎหมายอย่างเข้มงวด หากพบผู้กระทำความผิด ให้ดำเนินการตามกฎหมายในทันที  ไม่ละเว้นให้กับผู้ใดทั้งสิ้น พร้อมแนะผู้บริโภคซื้อสินค้าปศุสัตว์ปลอดภัยตราสัญลักษณ์ ‘ปศุสัตว์ OK’ และเร่งขับเคลื่อน ‘Pig Sandbox’ ส่งเสริมและยกระดับการผลิตสุกรในประเทศ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรฯ เปิดเผยว่า จากที่ได้มีกระแสข่าวการลักลอบนำสินค้าเนื้อและชิ้นส่วนสุกรเข้าประเทศ ซึ่งทำให้เกิดความกังวลและความเสี่ยงต่อการนำเชื้อไวรัส หรือพาหะต่างๆ ที่ก่อให้เกิดโรคระบาดร้ายแรง โดยเฉพาะโรคอหิวาต์แอฟริกาในสุกร (African swine fever : ASF) ในสุกรเข้าสู่ประเทศ เสี่ยงทั้งโรคระบาดและสารเร่งเนื้อแดง ซึ่งสร้างผลกระทบต่อเกษตรกรผู้เลี้ยงสุกร ตลอดจนผู้บริโภค กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดย กรมปศุสัตว์ ได้ดำเนินงานอย่างเข้มงวดมาโดยตลอด โดยเฉพาะพื้นที่ชายแดนติดต่อกับเมียนมา สปป.ลาว กัมพูชา และมาเลเซีย มีเจ

“แมลง” เป็นสัตว์ที่ไม่มีกระดูกสันหลัง มีลักษณะสำคัญคือมีลำตัวเป็นข้อปล้อง ซึ่งอาจแบ่งเป็น 2 หรือ 3 ส่วน สามารถมองเห็นได้อย่างชัดเจน แมลงเป็นสัตว์ที่ถือกำเนิดมาก่อนสัตว์อื่นๆ ในโลก สามารถปรับเปลี่ยนตัวตามสภาพแวดล้อมได้ดี และขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว สามารถพบเห็นได้ตามแหล่งที่อยู่อาศัยตามพื้นที่ต่างๆ ทั้งในน้ำ บนบก และในอากาศ ซึ่งแมลงถือเป็นสัตว์ที่มีจำนวนมากกว่าสัตว์อื่นๆ ในโลก   แมลง ไม่เพียงแต่มีบทบาทสำคัญในธรรมชาติ แต่ยังสร้างสีสันและอยู่รอบๆ ตัวของเราในชีวิตประจำวันมาตั้งแต่สมัยโบราณ อย่างเช่น “ชนกว่าง” เป็นการละเล่นพื้นบ้านล้านนา หรือแม้แต่งานศิลปะหลายๆ แขนงก็ได้รับแรงบันดาลใจจากแมลง ทั้งรูปทรง สีสัน ลวดลายที่งดงามของแมลงนานาชนิด “จิ้งหรีด” เป็นแมลงอีกหนึ่งชนิดที่ถือเป็นแมลงเศรษฐกิจที่นิยมเลี้ยงและนำมาบริโภคทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ เนื่องจากมีรสชาติอร่อย กรอบ มัน และมีคุณค่าทางโภชนาการสูง จิ้งหรีดถือเป็นแหล่งโปรตีนที่ดีที่สุดชนิดหนึ่ง จิ้งหรีด 300 กรัม มีโปรตีนเท่ากับเนื้อ 1 กิโลกรัม แต่แมลงนั้นย่อยง่ายกว่า นอกจากนี้ ยังอุดมไปด้วยวิตามินบี 12 มีแคลเซียมที่มากกว่านม และมีธาตุเหล

อาหารถือว่าเป็นหนึ่งในปัจจัยสี่ที่มีความสำคัญในการดำรงชีวิต โดยสัตว์ปีกถือว่าเป็นแหล่งโปรตีนที่นิยมนำมาบริโภคกันอย่างแพร่หลาย ปัจจุบันมีการพัฒนาระบบและเทคโนโลยีในการเลี้ยงที่หลากหลายแตกต่างจากเดิมมาก ซึ่งเป็นการยกระดับคุณภาพผลผลิตจากสัตว์ปีก ไม่ว่าจะเป็นไข่หรือเนื้อ การเลี้ยงสัตว์ปีกในไทย สัตวแพทย์หญิงณัฏฐิรา ลือโฮ้ง หน่วยงานสัตวแพทย์บริการด้านสัตว์ปีก บริษัท ซีพีเอฟ (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน) เล่าว่า ในอดีตประเทศไทยเน้นการเลี้ยงไก่สายพันธุ์พื้นเมืองเป็นหลัก เช่น ไก่อู ไก่ตะเภา และไก่แจ้ โดยเลี้ยงแบบปล่อย ไม่มีการจัดการใดๆ ภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 เรื่องของโภชนาการ การบริโภคอาหารให้ครบทั้ง 5 หมู่เริ่มเป็นที่สนใจอย่างกว้างขวาง พร้อมกันนี้ บุคลากรทางการแพทย์ของไทยได้มีการนำเอาองค์ความรู้เหล่านั้นมาประชาสัมพันธ์และส่งเสริมให้แก่ประชาชนชาวไทยอีกด้วย ทั้งนี้ ได้มีการชูไข่ไก่ให้เป็นแหล่งโปรตีนหลักของประเทศไทย หลังจากนั้นได้มีการเลี้ยงไก่ไข่ในเชิงธุรกิจมากยิ่งขึ้น ภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 การเลี้ยงไก่ได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐเพิ่มมากขึ้น มีการนำผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศมาช่วยวางแผนการเลี้