ไก่พื้นบ้าน

 “ไก่แสมดำ” เป็นสัตว์เลี้ยงพื้นบ้าน เป็นหนึ่งในของดีของจังหวัดอุทัยธานี  ความจริงแล้ว ไก่แสมดำเป็นไก่สายพันธุ์เก่าแก่มาตั้งแต่สมัยสุโขทัย เนื่องจากพ่อขุนบางกลางหาวและพ่อขุนรามคำแหงมหาราชทรงโปรดไก่แสมดำมาก จนได้ชื่อว่า “ไก่พ่อขุน” ต่อมาในสมัยกรุงศรีอยุธยา สมเด็จพระพุทธเจ้าเสือก็ทรงโปรดเช่นกัน ซึ่งก็เป็นหลักฐานว่า ไก่แสมดำมีมาแต่โบราณกาลนั้น มีถิ่นกำเนิดทางภาคกลาง ตั้งแต่ อยุธยา อ่างทอง สิงห์บุรี อุทัยธานี และจังหวัดใกล้เคียง  จังหวัดอุทัยธานีเห็นคุณค่า ของ ไก่แสมดำ จึงส่งเสริมการเลี้ยงเป็นสัตว์เศรษฐกิจของจังหวัด เพื่ออนุรักษ์สายพันธุ์ และมีเกษตรกรที่สนใจนำมาเลี้ยง เพาะจำหน่ายสร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ ไก่แสมดำเป็น 1 ใน 4 เฉดสีใหญ่ๆ ของไก่พันธุ์ประดู่หางดำ อันได้แก่  ประดู่มะขามไหม้ ตาไพล   ประดู่แข้งเขียว ตาลาย  ประดู่แดง และ ประดู่แสมดำ ตาดำ ที่นิยมเรียกสั้นๆ ว่า ไก่แสมดำ ซึ่งถือได้ว่าเป็นสายพันธุ์ที่เหลือน้อยลง จนใกล้จะสูญพันธุ์ ซึ่งลักษณะเด่นของประดู่แสมดำหรือไก่แสมดำ คือ ปาก แข้ง เล็บ ขนปีก หาง มีสีดำสนิท ยกเว้นสร้อยปีก สร้อยคอ สร้อยหลัง และสร้อยระย้

ความโดดเด่นของจังหวัดอุทัยธานี หากไม่นับรวมสถานที่ ก็น่าจะเป็นปลาแรดในลุ่มน้ำสะแกกรัง ที่มีความโดดเด่นขีดสุด ที่เมื่อเอ่ยถึงปลาแรด ก็เข้าใจได้ทันทีว่า เป็นของดีจังหวัดอุทัยธานี แต่ถ้าเอ่ยถึง “ไก่แสมดำ” อาจต้องหยุดคิดก่อนจะเอ่ยถามว่า เป็นไก่ชนิดใด มีความเกี่ยวข้องกับจังหวัดอุทัยธานีได้อย่างไร แท้จริงแล้ว ไก่แสมดำเป็นไก่สายพันธุ์เก่าแก่มาตั้งแต่สมัยสุโขทัย เนื่องจากพ่อขุนบางกลางหาวและพ่อขุนรามคำแหงมหาราชทรงโปรดไก่แสมดำมาก จนได้ชื่อว่า “ไก่พ่อขุน” ต่อมาในสมัยกรุงศรีอยุธยา สมเด็จพระพุทธเจ้าเสือก็ทรงโปรดเช่นกัน ซึ่งก็เป็นหลักฐานว่า ไก่แสมดำมีมาแต่โบราณกาลนั้น มีถิ่นกำเนิดทางภาคกลาง ตั้งแต่ อยุธยา อ่างทอง สิงห์บุรี อุทัยธานี และจังหวัดใกล้เคียง และปัจจุบัน ไก่แสมดำกลายเป็นไก่ที่จังหวัดอุทัยธานีเห็นคุณค่า เริ่มนำกลับมาอนุรักษ์สายพันธุ์ และมีเกษตรกรที่สนใจนำมาเลี้ยง เพาะจำหน่ายสร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ แต่ก่อนจะถึงเรื่องของการเพาะขยายพันธุ์ เป็นสัตว์เศรษฐกิจชนิดใหม่ของจังหวัด และเป็นสัตว์เลี้ยงเพื่อการอนุรักษ์ ก็น่าจะต้องอธิบายเรื่องไก่แสมดำอย่างต่อเนื่องเสียก่อน ไก่แสมดำเป็น 1 ใน 4 เฉดสีใหญ่ๆ

ไก่ชนเป็นไก่พันธุ์พื้นเมือง ซึ่งเลี้ยงไว้เพื่อประกวด เพื่อความสวยงาม และเลี้ยงไว้เพื่อการบริโภคเป็นอาหาร ไก่ชนเป็นสัตว์เลี้ยงที่ผูกพันกับสังคมทุกชนชั้นมาแต่โบราณ ปัจจุบันมีการเลี้ยงไก่ชนเป็นอุตสาหกรรมการทำฟาร์มขนาดใหญ่ และมีการทำธุรกิจส่งออกด้วย คุณภาสกร จิระวัฒนผลิน หรือ ผู้ใหญ่ไก่ อยู่บ้านเลขที่ 86 หมู่ที่ 3 ตำบลบางแพ อำเภอบางแพ จังหวัดราชบุรี ปัจจุบันดำรงตำแหน่งผู้ใหญ่บ้าน หมู่ที่ 3 ตำบลบางแพ อำเภอบางแพ จังหวัดราชบุรี ผู้ใหญ่ไก่ เล่าว่า ตนเป็นผู้ใหญ่บ้านมาเป็นระยะเวลา 8 ปี แต่ด้วยความที่คลุกคลี อยู่ใกล้ชิดกับไก่มาตั้งแต่สมัยเด็ก และคนแถวบ้านส่วนใหญ่เลี้ยงไก่เป็นอาชีพ ทำให้ตนซึมซับ ผูกพัน จนเกิดเป็นความชอบอยากเลี้ยง ถือเป็นการสร้างรายได้เสริมให้กับตนเองและคนในชุมชน จึงตัดสินใจใช้เวลาว่างหลังจากงานประจำมาทำฟาร์มเลี้ยงไก่ ผู้ใหญ่ไก่ เริ่มทำฟาร์มจริงจังมาเป็นเวลา 2 ปี ที่นี่ไม่ได้เลี้ยงไก่พื้นเมืองแค่เอาไว้ประกวด แต่ยังเลี้ยงไว้เพื่อบริโภค และส่งออก เรียกได้ว่ากำลังไปได้สวย แต่ก็ต้องใช้เงินลงทุนเยอะเช่นกันถึงมาได้ไกลขนาดนี้ ตอนนี้การเลี้ยงไก่ถือว่าเป็นการสร้างรายได้ของชุมชน คนบางแพส่วนใ

อาชีพเกษตรกรรมเป็นอาชีพที่ต้องใช้ต้นทุนในการทำและใช้เวลามากในการรอผลผลิต ในแต่ละครั้งผลผลิตที่ได้ก็ให้กำไรน้อย บ้างก็ขาดทุน เกษตรกรหลายรายจึงจำเป็นต้องหาอาชีพเสริมเพื่อเพิ่มรายได้ให้กับครอบครัว ไม่ว่าจะปลูกผักหรือเลี้ยงสัตว์ ในขณะที่รอผลผลิตจากการทำอาชีพหลัก อย่างชาวบ้าน ตำบลหนองน้ำแดง จังหวัดนครราชสีมา ก็ได้มีการหันมาเลี้ยงไก่ชนเป็นอาชีพเสริมจำนวนไม่น้อยเพราะค้าขายได้กำไรดี ตัวหนึ่งตกที่ 3,500-5,000 บาท ลุงฉลอง มุ่งพังกลาง ชายผู้มากด้วยรอยยิ้ม อยู่บ้านเลขที่ 58 หมู่ที่ 3 ตำบลหนองน้ำแดง อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา ทำอาชีพเกษตรกรรมคือ ไร่มันสำปะหลัง โดยเมื่อ 5 ปีก่อน ได้เห็นชาวบ้านในละแวกนี้เลี้ยงไก่ชนแล้วได้เงิน จึงทำให้ลุงฉลองสนใจที่จะเลี้ยงไก่ชนเป็นอาชีพเสริม สร้างรายได้เพิ่ม ไก่ชนมีหลากหลายสายพันธุ์ทั่วประเทศ แต่พันธุ์ที่เลี้ยงหลักๆ ลุงฉลองได้ซื้อพ่อพันธุ์นี้มาจากอาจารย์ที่อยู่ทางภาคใต้ ลักษณะพิเศษ มีสีขาว มีเดือยที่แหลมคม มีความเร็วในการต่อสู้ มีเนื้อที่เหนียว ทนต่อการชนของคู่ต่อสู้ได้ดี เพราะมีคุณสมบัตินี้ลุงฉลองจึงเลือกนำมาเป็นพ่อพันธุ์ ที่ใช้ในการเพาะขาย ดูแลไก่ให้สุขภาพดี หล

ปัจจุบันไก่พื้นบ้านได้รับความนิยมเพิ่มสูงขึ้นมาก เพราะมีเนื้อแน่น และรสชาติอร่อย เป็นที่ถูกปากของผู้บริโภคทั่วไปจนมีแนวโน้มว่าปริมาณไก่บ้านอาจไม่เพียงพอต่อความของผู้บริโภค เกือบ 80 เปอร์เซ็นต์ของเกษตรกรมักเลี้ยงไก่พื้นบ้านแบบแบบปล่อยตามธรรมชาติ สำหรับไว้ใช้บริโภคในครัวเรือน จึงทำให้ ขาดการดูแลเอาใจใส่อย่างจริงจังทั้งการสร้างโรงเรือน อาหาร การป้องกันโรค ตลอดจนสภาพแวดล้อมโดยรอบ จึงส่งผลให้เกิดความเสียหายตามมา แต่ถ้าเกษตรกรหรือชาวบ้านที่สนใจการเลี้ยงไก่พื้นบ้านแบบอาชีพ ควรปรับใช้เทคนิคการเลี้ยงแบบโรงเรือนมาผสมผสานกับการเลี้ยงแบบพื้นบ้าน พร้อมกับการเพิ่มคุณภาพไก่ด้วยการปรับปรุงพันธุ์ลูกผสมระหว่างไก่บ้านกับไก่พันธุ์แท้ เอาใจใส่ดูแลการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบที่สมบูรณ์และครบวงจร ย่อมส่งผลทำให้จำนวนไก่บ้านที่จะออกสู่ตลาดมีปริมาณที่สูง มีคุณภาพ และได้ราคาตามที่ต้องการอย่างแน่นอน               คุณชัชวาล วงศ์รา ชายหนุ่มแห่งตำบลท่ากูบ จังหวัดชัยภูมิ เป็นอีกคนที่มีความสนใจเรื่องการเลี้ยงไก่พื้นบ้าน เหตุผลที่ทำให้สนใจเป็นผลมาจากราคาไก่ที่ซื้อตามตลาดเกินจริง เพราะถูกควบคุมราคาตามกลไกตลาดของพ่อค้า แ

ไก่พื้นเมืองหรือไก่ชน เป็นอีกหนึ่งสัตว์ปีกที่ในบ้านเราเลี้ยงกันมาอย่างยาวนาน ยิ่งเป็นวิถีชีวิตของคนต่างจังหวัดด้วยแล้ว ค่อนข้างคุ้นเคยกับการเลี้ยงไก่พื้นเมืองเป็นอย่างมาก เพราะไก่พื้นเมืองหากไม่เลี้ยงเพื่อนำมาสร้างเป็นไก่ชน บางบ้านก็นำมาเลี้ยงเพื่อไว้กินเศษอาหารภายในครัวเรือน หลังจากเลี้ยงไปได้สักระยะเมื่อไก่โตเต็มที่ ก็สามารถนำมาบริโภคเป็นอาหารได้อีกด้วย และเมื่อเลี้ยงขยายพันธุ์จนมีจำนวนมากขึ้นทำตลาดจำหน่าย ด้วยการจำหน่ายแบบเป็นไก่พื้นเมืองสวยงาม และสร้างเป็นไก่เนื้อสำหรับเพื่อบริโภคก็เกิดรายได้เช่นกัน คุณสุภกิต พันธะเสน อยู่บ้านเลขที่ 33/10 หมู่ที่ 11 ตำบลหัวรอ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก เป็นเกษตรกรที่ชื่นชอบการเลี้ยงไก่ชนมาตั้งแต่เด็ก โดยเฉพาะไก่ชนพันธุ์เหลืองหางขาว เป็นไก่ที่ขึ้นชื่อและเป็นที่รู้จักของชาวจังหวัดพิษณุโลกเป็นอย่างดี เมื่อเขามีโอกาสได้มาเลี้ยงจึงทำให้ได้มีเวลากับการเลี้ยงอยู่เสมอ ชีวิตประจำวันของเขาในทุกเมื่อเชื่อวันจึงมีแต่ไก่ชนสายพันธุ์นี้ และเมื่อเขาเติบโตขึ้นหลังจากจบการศึกษา จึงได้มาเลี้ยงและพัฒนาสายพันธุ์ไก่ชนเหลืองหางขาวอยู่เรื่อยๆ ทำเป็นอาชีพสร้างรายได้มาจนถึง

จังหวัดนครสวรรค์ เป็นจังหวัดหนึ่งที่มีความอุดมสมบูรณ์ในทรัพยากรทางธรรมชาติสูง มีความโดดเด่นเรื่องของพรรณไม้ในเขตอุทยานแห่งชาติหลายแห่ง แต่ที่อำเภอตาคลี ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อยู่ค่อนมาด้านล่างของจังหวัด นอกจากจะมีความสมบูรณ์ในมุมของทรัพยากรธรรมชาติแล้ว เกษตรกรบางส่วนก็เลี้ยงสัตว์ไป สัตว์สวยงามก็มีอยู่ในพื้นที่ เช่น อำเภอตาคลีที่เอ่ยถึง มีเกษตรกรเลี้ยงสัตว์ปีกสวยงาม อยู่ในพื้นที่ คุณวิโรจน์ ทิตา หนุ่มโรงงานที่ผันตัวมาเลี้ยงไก่สวยงามหาเลี้ยงครอบครัว และเป็นทิศทางที่สร้างรายได้ดี ปัจจุบันเลี้ยงไก่สวยงามมาแล้วเข้าปีที่ 3 คุณวิโรจน์ เล่าว่า เริ่มทำงานก็เป็นพนักงานโรงงานมาตลอด กระทั่งปี 2559 เห็นว่า ไก่สวยงามหลายชนิดกำลังมาแรง ราคาไก่สวยงามที่ซื้อขายกันทั่วไปมีราคาสูง ประกอบกับพื้นฐานเดิมเคยเลี้ยงไก่ชน ไก่พื้นบ้าน และชอบสัตว์ปีกมาโดยตลอด จึงตัดสินใจนำเงินลงทุนซื้อพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ไก่สวยงาม มา 2 คู่ ในราคาคู่ละ 5,000 บาท “ตอนแรกผมคิดเลยครับว่า ต้องซื้อมาเพาะ เพื่อขายลูกเจี๊ยบ เห็นราคาซื้อขายลูกเจี๊ยบสูง ถึงจะต้องลงทุนมาก แต่ประสบการณ์ที่พอมีก็คิดว่าการเลี้ยงไก่ไม่ได้ยาก ไก่ชนิดไหนก็น่าจะมีความคล

ไม่กี่เดือนที่ผ่านมา ปัญหาโรคระบาดในไก่เกิดขึ้น ทำให้หลายฟาร์มประสบกับภาวะสูญเสียจำนวนหนึ่ง แต่ก็ยังมีผู้เลี้ยงอีกจำนวนหนึ่งไม่ได้รับผลกระทบ เพราะการดูแลอย่างเป็นระบบภายในฟาร์ม การทำความสะอาด การให้วัคซีนที่ถูกต้อง ส่งผลให้โรคแพร่กระจายไม่ถึง ซึ่งในพื้นที่ตำบลพักทัน อำเภอบางระจัน จังหวัดสิงห์บุรี เกษตรกรที่เลี้ยงไก่พื้นบ้านเป็นอาชีพหลัก ทั้งยังมีลูกฟาร์มกระจายออกไปทั้งในจังหวัดสิงห์บุรี และต่างจังหวัด อีก 14 แห่ง ก็ไม่ประสบปัญหาโรคระบาดเช่นเดียวกัน เพราะการดูแลอย่างเป็นระบบตามที่กล่าวมา คุณเกรียงไกร โพธิ์ดี เกษตรกรผู้เลี้ยงไก่พื้นบ้าน 4 สายพันธุ์หลัก ได้แก่ เหลืองหางขาว ประดู่หางดำ เขียวหางดำ และเทาทอง คลุกคลีในวงการไก่พื้นบ้านมานาน 12 ปี ตลอดเวลา 12 ปี เป็นประสบการณ์ที่ทำให้วันนี้ คุณเกรียงไกร เป็นเกษตรกรผู้เลี้ยงไก่พื้นบ้านมือหนึ่งของจังหวัดสิงห์บุรี เพราะนอกจากจะเป็นผู้เลี้ยง เพาะ ขยายพันธุ์ อนุรักษ์สายพันธุ์ ทำการตลาดในประเทศและต่างประเทศแล้ว ยังสร้างอาชีพเสริมให้กับเกษตรกรด้วยกัน ให้ไก่ไปเลี้ยงแล้วรับซื้อลูกไก่ประกันราคาอีกด้วย “ผมเริ่มต้นจากไก่สวยงาม ก็เป็นไก่พื้นบ้าน แต่เลี้ยงแล

ไก่พื้นเมืองหรือไก่ชน เป็นอีกหนึ่งสัตว์ปีกที่ในบ้านเราเลี้ยงกันมาอย่างยาวนาน ยิ่งเป็นวิถีชีวิตของคนต่างจังหวัดด้วยแล้ว ค่อนข้างคุ้นเคยกับการเลี้ยงไก่พื้นเมืองเป็นอย่างมาก เพราะไก่พื้นเมืองหากไม่เลี้ยงเพื่อนำมาสร้างเป็นไก่ชน บางบ้านก็นำมาเลี้ยงเพื่อไว้กินเศษอาหารภายในครัวเรือน หลังจากเลี้ยงไปได้สักระยะเมื่อไก่โตเต็มที่ ก็สามารถนำมาบริโภคเป็นอาหารได้อีกด้วย และเมื่อเลี้ยงขยายพันธุ์จนมีจำนวนมากขึ้นทำตลาดจำหน่าย ด้วยการจำหน่ายแบบเป็นไก่พื้นเมืองสวยงาม และสร้างเป็นไก่เนื้อสำหรับเพื่อบริโภคก็เกิดรายได้เช่นกัน คุณสุภกิต พันธะเสน อยู่บ้านเลขที่ 33/10 หมู่ที่ 11 ตำบลหัวรอ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก เป็นเกษตรกรที่ชื่นชอบการเลี้ยงไก่ชนมาตั้งแต่เด็ก โดยเฉพาะไก่ชนพันธุ์เหลืองหางขาว เป็นไก่ที่ขึ้นชื่อและเป็นที่รู้จักของชาวจังหวัดพิษณุโลกเป็นอย่างดี เมื่อเขามีโอกาสได้มาเลี้ยงจึงทำให้ได้มีเวลากับการเลี้ยงอยู่เสมอ ชีวิตประจำวันของเขาในทุกเมื่อเชื่อวันจึงมีแต่ไก่ชนสายพันธุ์นี้ และเมื่อเขาเติบโตขึ้นหลังจากจบการศึกษา จึงได้มาเลี้ยงและพัฒนาสายพันธุ์ไก่ชนเหลืองหางขาวอยู่เรื่อยๆ ทำเป็นอาชีพสร้างรายได้มาจนถึง

กีฬาชนไก่ หรือการประลองไก่นั้น เป็นกีฬาที่น่าสนใจ มีผู้หลักผู้ใหญ่ และนักร้องเพลงเพื่อชีวิตระดับตำนาน หรือแม้กระทั่งนักการเมืองดังหลายคนที่ชื่นชอบกีฬาประเภทนี้ นอกจากนี้ ยังสร้างอาชีพให้กับเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงขายได้เป็นอย่างดี ตัวอย่าง ดาบตำรวจสังกัดตำรวจสันติบาลจังหวัดพะเยา ใช้เวลาว่างหลังจากงานประจำ เพาะเลี้ยงไก่ชนขาย สร้างรายได้เสริมให้เป็นกอบเป็นกำ ราคาขายมีสนนราคาตั้งแต่ระดับหลักพันถึงระดับหลักหมื่นบาทกันเลยทีเดียว ดาบตำรวจอดิศร แลวงค์นิล เจ้าหน้าที่ตำรวจสังกัดตำรวจสันติบาลจังหวัดพะเยา ใช้เวลาว่างหลังจากงานประจำที่ทำอยู่ เข้าดูแลและให้ข้าวให้น้ำกับไก่ชนของตนเอง หันมาทำอาชีพเสริมโดยการเพาะเลี้ยงไก่ชนจำหน่าย ซึ่งสามารถสร้างรายได้ให้เขาได้เป็นอย่างดี เนื่องจากสายพันธุ์ไก่ชนที่ตนเองนำมาเพาะเลี้ยงนั้น จะเป็นไก่ชนที่มีคุณภาพ และเป็นที่ต้องการของตลาด รวมทั้งมีผู้ชื่นชอบหลังการนำไก่ชนไปประลอง จึงทำให้มีผู้เดินทางมาหาซื้อกันถึงที่บ้านอย่างต่อเนื่อง ดาบตำรวจอดิศร บอกว่า ที่ผ่านมานั้นตนเองถึงแม้จะรับราชการเป็นตำรวจ แต่เป็นคนที่ชื่นชอบในการทำเกษตร หลังจากที่ว่างเว้นจากการทำหน้าที่ตำรวจ ก็จะทำ