ขนมลา
เมื่อพูดถึง “ขนมลา” อาจจะไม่ค่อยคุ้นหูคุ้นตากับบุคคลโดยทั่วไปมากนัก เนื่องจากแปลกทั้งชื่อและรูปแบบ เพราะขนมลาเป็นขนมพื้นบ้านของท้องถิ่น อาจจะรู้จักกันเพียงภาคใต้ โดยเฉพาะจังหวัดนครศรีธรรมราช ส่วนแหล่งที่ทำขนมลากันมากตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ซึ่งเป็นแหล่งที่มีชื่อเสียง รสชาติดี อร่อยที่สุดคือ ขนมลาจากอำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช ขนมลา เป็นขนมหวานพื้นบ้านทางภาคใต้ของประเทศไทย ทำมาจากแป้งข้าวเจ้า เป็นขนมสำคัญหนึ่งในห้าชนิดที่ใช้สำหรับจัดหมับ เพื่อนำไปถวายพระสงฆ์ในงานประเพณีบุญสารทเดือนสิบ ซึ่งเป็นงานบุญประเพณีที่สำคัญของจังหวัดในภาคใต้ เช่น จังหวัดนครศรีธรรมราช จังหวัดสุราษฎร์ธานี และจังหวัดสงขลา เป็นต้น ขนมลา เกิดขึ้นเมื่อไหร่ ใครเป็นคนคิดทำขึ้น ครั้งแรก ไม่ปรากฏหลักฐานแน่ชัด ทราบแต่ว่า ชาวบ้านปากพนังรู้จักทำขนมลาขึ้นใช้ในงานประเพณีสารทเดือนสิบของจังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งในงานประเพณีสารทเดือนสิบของจังหวัดนครศรีธรรมราช จะต้องจัดหมับไปทำบุญที่วัดในแรม 15 ค่ำ เดือน 10 ซึ่งเป็น “วันสารท” โบราณมีความเชื่อสืบต่อกันมาว่า ในงานบุญสารทเดือนสิบนั้น บรรพบุรุษผู้ล่วงลับที่ไปตกระกำลำบากอยู่ในยมโ
สำนักงาน กศน. จังหวัดตรัง ได้จัดกิจกรรมอบรมอาชีพให้แก่ราษฎร โดยใช้เจ้าหน้าที่ กศน. ตำบล และ กศน. อำเภอ ทำหน้าที่เป็นวิทยากรเผยแพร่องค์ความรู้ ควบคู่กับครูภูมิปัญญาท้องถิ่น ที่มีความรู้ความสามารถในด้านต่างๆ เช่น เกษตรธรรมชาติ แพทย์แผนไทย การจักสาน การเกษตรผสมผสาน การทำปุ๋ยหมักชีวภาพ การผลิตปุ๋ย การขยายพันธุ์พืช เป็นต้น เพื่อพัฒนาและยกระดับความเป็นอยู่ของราษฎร ให้เกิดความมั่นคงทางอาชีพและรายได้เลี้ยงดูครอบครัวอย่างยั่งยืน ผู้เขียนขอขอบคุณ อาจารย์นพรัตน์ โชติเกษมกุล นักวิเคราะห์นโยบายและแผน ซึ่งเป็นแกนนำทีมสื่อ กศน. ตรังแชนแนล ที่กรุณาสนับสนุนข้อมูลและภาพประกอบการจัดกิจกรรมการอบรมอาชีพต่างๆ ของ สำนักงาน กศน. จังหวัดตรัง มา ณ ที่นี้ กศน. นาโยง อบรมถักโครเชต์ “พะยูน” สัญลักษณ์ประจำจังหวัดตรัง กศน. ตำบลละมอ อำเภอนาโยง ได้เข้ามาจัดการเรียนการสอนให้กลุ่มชาวบ้านถักหมวกด้วยไหมพรม ต่อมาได้จัดตั้งเป็นศูนย์ฝึกอาชีพชุมชนตำบลละมอ เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ด้านอาชีพให้กับชาวบ้านในพื้นที่ตำบลละมอ เช่น อบรมการถักโครเชต์ “ตัวพะยูน” ซึ่งเป็นสัตว์ทะเล สัญลักษณ์ประจำจังหวัดตรัง โดยตั้งราคาขายตามขนาดสินค้า เช่
หนมลา หรือขนมลา เป็นขนมของทางภาคใต้ที่มีมาตั้งแต่สมัยโบราณ โดยเฉพาะที่จังหวัดนครศรีธรรมราช ขนมลายังเกี่ยวโยงกับตำนานและความเชื่อของคนในท้องถิ่น ด้วยลักษณะของตัวขนม ที่มีรูปร่างเสมือนผืนผ้าและมีลายที่วิจิตร เหมือนมีเส้นไหมสีทองเส้นเล็กๆ ถักทอเอาไว้ด้วยฝีมือของคนทอผ้าที่ชำนาญ คนภาคใต้จึงเชื่อกันว่า การที่ทำขนมลาแล้วนำไปถวายพระ ก็เปรียบเสมือนว่าได้ส่งผ้าแพรพรรณไปให้กับบรรพบุรุษและผู้ที่ล่วงลับให้ได้มีเครื่องนุ่งห่ม ขนมลาเป็นหนึ่งในจำนวนขนมห้าชนิดที่นิยมทำกันในช่วงเดือนสิบของทุกปี แล้วจะนำไปถวายพระในวันสารท แต่ละชนิดก็มีความหมายแตกต่างกันออกไป อย่างขนมพองก็เชื่อกันว่าใช้แทนเรือหรือแพ ขนมบ้าก็ใช้แทนลูกสะบ้า เพื่อให้วิญญาณบรรพบุรุษได้ละเล่นจะได้ไม่เหงา ขนมดีซำก็ใช้แทนเงิน เพื่อให้บรรพบุรุษมีเงินทองไว้ใช้จ่าย ขนมไข่ปลาหรือเรียกว่าขนมกง ก็ใช้แทนเครื่องประดับ คนทางภาคใต้จะมีความเชื่อเช่นนี้มาตั้งแต่สมัยไหนไม่ปรากฏ ซึ่งถือเป็นประเพณีประจำพื้นถิ่นที่สืบต่อกันมาเป็นเวลาช้านาน ส่วนขนมลาซึ่งมีเส้นสายถักทอที่เป็นแผ่นสลับไปสลับมาจนเหนียวแน่น จึงมีความหมายอีกนัยยะหนึ่งก็คือความสมานสามัคคีในหมู่ญาติพี่น
