ต้นตำรับยา
ตำรับยาไทยหลายชนิด เกือบจะเป็นส่วนใหญ่ ที่ในตำรับยามีส่วนประกอบด้วย พืชผัก สมุนไพร ที่มีตัวยาสำคัญแฝงอยู่ และมีพืชผักสมุนไพรนับร้อยชนิดที่เป็นพืชในพื้นที่ประเทศไทย เมื่อสมัยกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี ยังปรากฏมีในศิลาจารึกว่า การรักษาโรคภัยไข้เจ็บ โดยหมอยาไทยใช้ยาพื้นบ้านที่มีอยู่ตามป่าเขา มีทั้งว่านต่างๆ รากไม้ใบหญ้าสารพัด ที่นำมาใช้รักษาโรคภัย ตั้งแต่ภายนอกที่ปรากฏให้เห็น และภายในที่มองไม่เห็น ตลอดจนไสยศาสตร์ เวทมนตร์ คาถา เครื่องรางของขลัง ก็ยังมีการสืบทอดศาสตร์เคล็ดวิชาหมอยาไทย และไสยศาสตร์ จวบจนถึงปัจจุบัน พืชป่าที่นำมาเป็นอาหารรับประทาน เรียกกันว่าผัก ที่นำมาเป็นยารักษาโรค บำรุงร่างกาย เรียกสมุนไพร มีหลากหลายชนิด หลายประเภท หลายพวก หลายเหล่า พืชป่าชนิดหนึ่ง ทางภาคเหนือเรียกว่า “เกี๋ยงพาไย” เป็นไม้พุ่มเลื้อยขนาดเล็ก มักพบขึ้นอยู่ริมลำห้วยในป่า นำมาเป็นผักแกล้ม ลาบ บ้างเรียก เกี๋ยงพาลาบ บางทีที่ขึ้นที่แล้งแคระแกร็น เรียก เกี๋ยงพาไหน่ คงเป็นเพราะสีสันใบ ก้าน มีลวดลายและสีเขียวแดงคล้ายกระรอก กระแต ทางภาคเหนือเรียก ตัวไหน่ เกี๋ยงพาไย เป็นผักที่พบมากทางภาคเหนือ กับอีสาน และนิยมนำมาเป็นผักแก
