ทำปุ๋ยใช้เอง
สถานการณ์ความขัดแย้งบริเวณ “ช่องแคบฮอร์มุซ” ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันและปุ๋ยหลักของโลก ส่งผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนการผลิตของเกษตรกรไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เมื่อราคาพลังงานพุ่งสูงขึ้น ย่อมส่งผลให้ราคาแม่ปุ๋ยนำเข้าปรับตัวสูงขึ้นตาม หรืออาจเกิดภาวะขาดแคลนในอนาคต เกษตรกรไทยควรปรับตัวอย่างไร? เมื่อต้นทุนปุ๋ยเคมีสูงขึ้น และเสี่ยงเผชิญวิกฤตปุ๋ยขาดตลาด สิ่งที่เกษตรกรทำได้ทันทีและใช้ต้นทุนต่ำที่สุด คือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ปุ๋ย จากที่เคยใช้ปุ๋ยเคมี 100 เปอร์เซ็นต์ ให้เปลี่ยนมาใช้วิธี “ปุ๋ยผสมผสาน” โดยลดสัดส่วนปุ๋ยเคมีลงครึ่งหนึ่ง และทดแทนด้วยปุ๋ยอินทรีย์หรือปุ๋ยหมักในสัดส่วนที่เหมาะสม ซึ่งวิธีนี้ไม่ได้ช่วยแค่ประหยัดค่าใช้จ่าย แต่ยังเป็นการฟื้นฟูโครงสร้างดินให้กลับมามีชีวิต ช่วยให้รากพืชดูดซึมสารอาหารได้ดียิ่งขึ้นในระยะยาว ทางเลือกใหม่ “แหนแดง” ปุ๋ยพืชสดประสิทธิภาพสูง หลายท่านอาจสงสัยว่า จะผลิตปุ๋ยอินทรีย์ใช้เองโดยยังคงธาตุอาหารหลัก (N-P-K) ให้เพียงพอต่อความต้องการของพืชได้อย่างไร คำตอบคือ “แหนแดง” แหนแดงเป็นพืชน้ำขนาดเล็กที่มีความพิเศษคือ มีความสามารถในการจับไนโตรเจนจากอากาศผ่านทางสาหร่าย
จากสถานการณ์ความตึงเครียดระหว่างอิหร่านและสหรัฐฯ ส่งผลกระทบโดยตรงต่อราคาพลังงานและต้นทุน “ปุ๋ยเคมี” ในตลาดโลกที่พุ่งสูงขึ้น เพื่อเป็นการเตรียมพร้อมและรับมืออย่างยั่งยืน เทคโนโลยีชาวบ้าน ขอนำเสนอทางออกด้วย “สูตรปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูง” สำหรับสวนไม้ผล ที่ช่วยลดต้นทุนและเพิ่มคุณภาพผลผลิตได้จริง วิธีการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ มีกระบวนการผลิต ดังนี้ 1. วัสดุอุปกรณ์ ประกอบด้วย 1.1 มูลสัตว์แห้งละเอียด 1 ส่วน 1.2 แกลบดำ 1 ส่วน 1.3 อินทรียวัตถุอื่นๆ ที่หาได้ง่าย เช่น แกลบ ชานอ้อย ขี้เลื่อย เปลือกถั่วลิสง เปลือกถั่วเขียว และขุยมะพร้าว เป็นต้น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกัน 3 ส่วน 1.4 รำละเอียด 1 ส่วน 1.5 นำน้ำสกัดชีวภาพ 1 ส่วน+น้ำตาล 1 ส่วน + น้ำ 100 ส่วน คนจนละลายเข้ากันดี 1.6 กระสอบป่านเก่าๆ สำหรับคลุมปุ๋ยที่ผสมแล้ว 1.7 จอบ 1.8 พลั่ว และ 1.9 ฝักบัวรดน้ำ 2. ขั้นตอนการทำ มีดังนี้ 2.1 เตรียมพื้นที่ผสมปุ๋ยบนพื้นซีเมนต์ หรือถ้าเป็นพื้นดินให้ปูผ้ายางเพื่อป้องกันปุ๋ยซึมลงดิน 2.2 นำเอาวัสดุต่างๆ มากองซ้อนกันเป็นชั้นๆ แล้วคลุกเคล้าจนเข้ากันดี 2.3 เอาส่วนผสมของน้ำสกัดชีวภาพ น้ำตาล และอ้อยใส่บัว
กระบวนการสำคัญที่จำเป็นต้องพัฒนาการเกษตรโดยเน้นที่ปัจจัยการผลิต คือ การปรับปรุงบำรุงดิน และการพัฒนาเทคโนโลยีที่เหมาะสม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการผลิตปุ๋ยชีวภาพใช้เองแทนการใช้ปุ๋ยเคมี เพื่อลดต้นทุนการผลิต และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม จึงจำเป็นต้องประยุกต์ใช้ปุ๋ยชีวภาพในชุมชนตามแนวทางปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ปุ๋ยชีวภาพคือการการที่นำเอาจุลินทรีย์ มาใช้ปรับปรุงดินทางชีวภาพ ทางกายภาพ ทางชีวเคมี และการย่อยอินทรียวัตถุจากพืช จากอินทรีย์ หรือจากอนินทรียวัตถุ ผศ.สมบูรณ์ ประสงค์จันทร์หลักสูตรรายวิชาวิทยาศาสตร์ สาขาศึกษาทั่วไป คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย จึงได้ผลิตปุ๋ยชีวภาพเพื่อนำไปให้ชุมชนพร้อมทั้งแนะนำวิธีการผลิตที่สามารถนำไปใช้กับชุมชนได้จริง ผศ.สมบูรณ์ ประสงค์จันทร์ กล่าวถึงข้อดีของปุ๋ยชีวภาพ ที่สามารถเพิ่มปริมาณธาตุฟอสฟอรัส กลุ่มจุลินทรีย์ที่ช่วยดูดซับธาตุฟอสฟอรัสให้กับพืช จุลินทรีย์กลุ่มนี้ ได้แก่ ไมโคไรซา เป็นจุลินทรีย์ที่พบได้ในพืชไร่ พืชสวน พืชผัก ไม้ดอก และไม้ประดับ ส่วนไม้ยืนต้นพบได้ในไม้ป่า และประเภทไม้สน กลุ่มจุลินทรีย์ที่ช่วยย่อยสลายหินฟอสเฟตให้อยู่ในรูปที่เป็นประ
