ทำสาวมะม่วง
ต้นไม้ก็เหมือนคนเรานั่นแหละ ต้องมีการเสริมแต่ง อาจจะเพื่อความสวยงาม เพื่อความเหมาะสม ลองนึกภาพดูว่า หากคนปล่อยผมยาวกันทั้งประเทศ ไม่มีการตัดแต่ง เส้นผมคงพันกันยุ่ง หรือไม่ก็อาจเหยียบเส้นผมกันวุ่นวาย ต้นไม้จําเป็นต้องมีการตัดแต่งกิ่งให้ เพื่อความสวยงาม เพื่อความสมบูรณ์ รวมทั้งความสามารถในการออกดอกติดผล กิ่งมะม่วงที่ควรตัดมีดังนี้ – กิ่งที่อยู่ตรงปลายและผ่านการเก็บเกี่ยวผลผลิตแล้ว เจ้าของมะม่วงบางคน เวลามีผลผลิตก็เก็บเฉพาะผลผลิต ไม่ได้ตัดขั้วผลออก ทั้งที่ตรงขั้วผลไม่สามารถเจริญต่อได้อีก แต่หากมีการตัดปลายกิ่งเข้ามา 4-5 นิ้ว จะช่วยให้แตกยอดใหม่เร็วขึ้น – กิ่งแห้งรวมทั้งกิ่งที่โรคแมลงทําลาย นอกจากไม่สวยงามแล้ว อาจจะเป็นตัวแพร่เชื้ออีกด้วย – กิ่งที่ทํามุมแคบกับทรงพุ่ม กิ่งในทรงพุ่มแทบไม่ติดผล ควรตัดทิ้งดีกว่า – เมื่อปลูกไปนานๆ ต้นมะม่วงอายุมากอาจจะตัดกิ่งออกมากๆ ให้แตกยอด ขึ้นมาใหม่ เลี้ยงกิ่งไว้ไม่ต้องมากนัก เรียกว่า “ทําสาว” ให้กับมะม่วงก็ได้ โดยทั่วไปแล้วเกษตรกรมักตัดแต่งกิ่งมะม่วงตรงปลายยอด เรียกว่า “เปิดกระหม่อม” ให้ข้างในทรงพุ่มโปร่ง แสงอัลตราไวโอเลตส่องเข้าถึง
“มะม่วง” สามารถเจริญเติบโตได้ดีทุกภูมิภาคทั่วไทย จึงกลายเป็นไม้ผลที่คนไทยนิยมปลูกเพื่อบริโภครอบบ้าน ปลูกตามหัวไร่ปลายนา หลายคนที่ปลูกช่วงปีที่ 4-5 พอมีผลผลิตบ้าง แต่จากนั้น มะม่วงให้ร่มเงาอย่างเดียว ไม่มีผลผลิตให้เจ้าของเลย มะม่วงไม่ให้ผลผลิตแก่เจ้าของมีหลายสาเหตุด้วยกัน ข้อแรกคือ ดูแลดีเกินไป ช่วงปลายปีต่อกับต้นปี มะม่วงต้องการพักตัวสะสมอาหาร แต่เจ้าของไปรดน้ำ ความสมดุลของธาตุอาหารจึงไม่เหมาะสม แทนที่มะม่วงจะผลิดอกช่วงเดือนธันวาคม มกราคม กุมภาพันธ์ มะม่วงแสนรักก็จะแตกใบอ่อนมาแทน ดังนั้นควรงดน้ำแก่ต้นมะม่วงช่วงปลายปี สอง เป็นธรรมชาติของมะม่วง ซึ่งบางพันธุ์ ถือว่าเป็นพันธุ์หนักออกผลยาก หรือออกปีเว้นปี หากปีใดออกผลมาให้เจ้าของมาก หากไม่เตรียมต้นหรือให้อาหารเขามากหน่อย ปีต่อมาก็จะอิดออด ไม่ออกดอกติดผล กรณีนี้พบในมะม่วงยอดฮิตอย่าง “เขียวเสวย” หากบ้านใดมีพื้นที่ว่าง อาจจะหาพันธุ์อื่นๆ นอกจากเขียวเสวยลงปลูกบ้าง เช่น ศาลายา น้ำดอกไม้มัน เป็นต้น สาม ความสมบูรณ์ของต้นอาจจะไม่เพียงพอ บางปีมะม่วงติดผลมาก เขาใช้อาหารไปมาก เมื่อเก็บผลผลิต เจ้าของควรใส่ปุ๋ยคอกให้กับเขาบ้าง หร
พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติฯ ขอเชิญประชาชนร่วมน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงผู้ทรงเป็นต้นแบบแม่แห่งแผ่นดินที่ทรงอุทิศพระวรกายในการอนุรักษ์ศิลปหัตถกรรมไทย ส่งเสริมอาชีพ และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ภายในงานตลาดเศรษฐกิจพอเพียง “สานต่องานแม่” วันที่ 1 – 2 สิงหาคม 2569 ตั้งแต่เวลา 08.00 – 17.00 น. ณ พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติฯ จ.ปทุมธานี ร่วมเรียนรู้คุณค่าศาสตร์แห่งแผ่นดิน อบรมวิชาของแผ่นดิน 8 หลักสูตร ไม่เสียค่าใช้จ่าย พร้อมเลือกซื้อสินค้าเกษตรปลอดภัย อาหารพื้นบ้าน และผลิตภัณฑ์จากเกษตรกรกว่า 100 ร้านค้าทั่วประเทศ พันจ่าเอก ประเสริฐ มาลัย ผู้อำนวยการสำนักงานพิพิธภัณฑ์เกษตรเฉลิมพระเกียรติฯ กล่าวว่า “งานดังกล่าวจัดขึ้นเพื่อน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ และสืบสานพระราชปณิธานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งทรงส่งเสริมการอนุรักษ์ศิลปหัตถกรรมไทย สร้างอาชีพและรายได้ ตลอดจนยกระดับคุณภาพชีวิตของปร
ทุกครั้งที่เกษตรกรปลูกมันสำปะหลัง สิ่งที่หลายคนคาดหวังคือผลผลิตที่ดี หัวใหญ่ เปอร์เซ็นต์แป้งสูง และขายได้ราคา แต่สิ่งที่หลายคนอาจมองข้ามคือ “ต้นพันธุ์” ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของความสำเร็จทั้งหมด เพราะหากเริ่มต้นด้วยต้นพันธุ์ที่มีโรคติดมา แม้จะดูแลแปลงอย่างดีเพียงใด ผลผลิตก็อาจไม่เป็นไปตามที่หวัง โดยเฉพาะปัญหาโรคใบด่างมันสำปะหลัง ที่กลายเป็นความท้าทายสำคัญของเกษตรกรไทยในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เพื่อทำความเข้าใจว่าเหตุใด “ต้นพันธุ์สะอาด” จึงเป็นหัวใจสำคัญของการปลูกมันสำปะหลัง คุณกุลชาต นาคจันทึก นักวิชาการเกษตรชำนาญการ ผู้รับผิดชอบงานด้านปรับปรุงพันธุ์ เก็บรักษาเชื้อพันธุกรรม และเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อมันสำปะหลัง ศูนย์วิจัยพืชไร่ จังหวัดระยอง ได้อธิบายตั้งแต่สาเหตุของโรคใบด่าง ไปจนถึงกระบวนการผลิตต้นพันธุ์ด้วยเทคโนโลยีเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ที่กำลังเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือสำคัญในการยกระดับการผลิตมันสำปะหลังของไทย โรคใบด่างรักษาไม่ได้ ต้นพันธุ์สะอาดจึงสำคัญ คุณกุลชาต อธิบายว่า ปัญหาโรคใบด่างเกิดจากเชื้อไวรัส ซึ่งแตกต่างจากโรคพืชทั่วไป เพราะไม่สามารถรักษาด้วยวิธีทางสร
ในยุคที่เกษตรกรเริ่มหันมาปลูกพืชแบบปลอดสารพิษมากขึ้น สมุนไพรพื้นบ้าน กลายเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยลดการใช้สารเคมี หนึ่งในสมุนไพรที่ได้รับความสนใจอย่างมาก คือ “หนอนตายหยาก” ซึ่งมีสรรพคุณโดดเด่นในการ ป้องกันและกำจัดศัตรูพืช โดยเฉพาะหนอนและแมลงต่างๆ ได้ผลดีแถมปลอดภัยกับคนและสิ่งแวดล้อม รู้จักกับ “หนอนตายหยาก” หนอนตายหยาก (ชื่อวิทยาศาสตร์: Derris elliptica) เป็นไม้เลื้อยที่พบได้ทั่วไปในป่าเบญจพรรณของไทย มีชื่อเรียกในแต่ละท้องถิ่นแตกต่างกัน เช่น “กำลังช้างเผือก”, “เครือเขาหนัง”, หรือ “บงตายหยาก” นิยมใช้รากและเถ้าเป็นส่วนผสมหลักในการทำยากำจัดแมลง จุดเด่นอยู่ที่สาร โรติโนน (Rotenone) ที่มีอยู่ในรากและเปลือกลำต้น ซึ่งเป็นสารธรรมชาติที่ออกฤทธิ์ในการทำลายระบบประสาทของแมลง ทำให้แมลงหยุดกิน หยุดเคลื่อนไหว และตายในที่สุด สรรพคุณในการป้องกันและกำจัดศัตรูพืช โดยไม่ทำอันตรายต่อพืชหรือผู้บริโภค จึงเหมาะกับเกษตรอินทรีย์หรือผู้ที่ต้องการลดการใช้สารเคมีในสวนของตน หนอนตายหยากสามารถใช้ไล่และฆ่าแมลงศัตรูพืชได้หลายชนิด เช่น วิธีการทำน้ำหมักสมุนไพรหนอนตายหยาก ส่วนผสม วิธีทำ วิธีใช้เจือจางน้ำหมัก 1
ในแต่ละวัน หลายบ้านต้องหุงข้าว และสิ่งที่มักถูกเททิ้งไปพร้อมกับน้ำล้างข้าวก็คือ “น้ำซาวข้าว” ทั้งที่ของเหลือจากครัวชนิดนี้ยังสามารถนำมาใช้ประโยชน์ต่อได้ โดยเฉพาะคนที่ปลูกต้นไม้ ทำสวน หรือทำเกษตรแบบพึ่งพาตัวเอง น้ำซาวข้าวมีสารอินทรีย์บางส่วนที่หลุดออกมาจากเมล็ดข้าว เช่น แป้งและสารอาหารในปริมาณเล็กน้อย ซึ่งสามารถเป็นแหล่งอาหารของจุลินทรีย์บางกลุ่ม เมื่อนำมาหมักอย่างเหมาะสม จึงเกิดเป็นน้ำหมักที่สามารถนำไปใช้ร่วมกับการดูแลสวน ช่วยเพิ่มอินทรียวัตถุและส่งเสริมกิจกรรมของจุลินทรีย์ในดิน วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านชวนมาทำ “จุลินทรีย์น้ำซาวข้าว” สูตรง่ายๆ ใช้วัตถุดิบไม่กี่อย่าง เหมาะสำหรับคนที่ปลูกผักสวนครัว ไม้ผล หรือไม้ประดับที่ต้องการนำวัสดุเหลือใช้กลับมาใช้ให้เกิดประโยชน์ หัวใจสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่การนำ “น้ำซาวข้าว” ไปรดต้นไม้โดยตรงเพียงอย่างเดียว แต่คือการนำมาใช้เป็นวัตถุดิบในการหมัก เพื่อให้เกิดผลิตภัณฑ์หมักที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการดูแลแปลงปลูก วัตถุดิบ หมายเหตุ: หากต้องการทำในปริมาณมาก สามารถเพิ่มสัดส่วนวัตถุดิบตามอัตราส่วนเดิมได้ วิธีทำ ขั้นตอนที่ 1 เตรียมน้ำซาวข้าว นำน้ำที่ได้จากการซาวข้