พริกกะเหรี่ยง

ผมเองเป็นผู้ที่ชื่นชอบกินก๋วยเตี๋ยวมาก (ยกเว้นก๋วยเตี๋ยวเนื้อ) มากชนิดที่เจอที่ไหนไม่ได้ต้องแวะชิมให้รู้ดำรู้ดีกันไปว่ามีรสชาติที่พอจะเข้าเทียบท่าไหนได้ (ฮา) แต่ต้องออกตัวก่อนว่าไม่ใช่นักชิมมืออาชีพ และรสชาติที่คุ้นเคยมากจนทำให้การกินเกิดรสชาติแซ่บ คือ ต้องเผ็ด (แบบไม่โหด) ดังนั้น ไม่ว่าจะเป็นก๋วยเตี๋ยวประเภทใดจึงต้องเผ็ดนำไว้ก่อน จำได้ว่าเมื่อหลายสิบปีก่อนมีก๋วยเตี๋ยวประเภทหนึ่งที่ให้ชื่อว่า “ก๋วยเตี๋ยวหมูพริกกะเหรี่ยง” ขายอยู่หลายแห่ง ถือว่าเป็นก๋วยเตี๋ยวที่มีความอร่อยตรงพริกปรุงที่นำพริกกะเหรี่ยงมาใช้ทำให้รสชาติหอม น้ำซุปรสเด็ดจัดจ้าน ปัจจุบันก๋วยเตี๋ยวพริกกะเหรี่ยงยังคงมีจำหน่ายอยู่ แต่ไม่แพร่หลายเหมือนก่อน ค่อนข้างหากินยาก พริกกะเหรี่ยง ไม่ใช่พริกขี้หนูสวน ชอบแสงแดดจัด การปลูกพริกกะเหรี่ยงของคนกะเหรี่ยงจะปลูกแบบพืชไร่โดยการเอาเมล็ดพริกผสมกับเมล็ดพืชอื่นๆ อาทิ เมล็ดฟัก แฟง แตงกวา ฯลฯ หว่านในไร่ หลังจากที่หยอดเมล็ดข้าวไปแล้วเมล็ดข้าวงอกก่อนและเป็นร่มเงา ให้ต้นกล้าผักซึ่งรวมถึงต้นกล้าพริกด้วย ระหว่างที่รอต้นข้าวให้ผลผลิตชาวกะเหรี่ยงจะได้กินผักชนิดต่างๆ เป็นอาหาร เมื่อเก็บเกี่ยวข้าวเส

ตั้งแต่ผมจำความได้ บ้านแม่ที่อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี มีพริกแห้งประจำครัวสามแบบ คือพริกบางช้าง พริกชี้ฟ้าแดงเม็ดใหญ่จากสมุทรสงครามที่มีชื่อเสียง พริกขี้หนูแห้งเม็ดใหญ่ แล้วที่เป็นของดี มักใช้ทำพริกป่น พริกแกงเผ็ด แกงป่า ที่ต้องการกลิ่นหอม รสเผ็ดจัด ก็คือพริกกะเหรี่ยงแห้ง จากกิ่งอำเภอสวนผึ้งในขณะนั้น ที่บ้านผมตำพริกแกงเผ็ด แกงป่า และแกงไตปลากินเองทั้งหมด สดมภ์หลักที่ใช้ก็คือพริกกะเหรี่ยงแห้งนี่แหละครับ ซึ่งแน่นอนว่า ทำให้แกงไตปลาบ้านเรามีกลิ่นรสต่างออกไปจากต้นตำรับที่ย่าเอาสูตรขึ้นมาจากเมืองสุราษฎร์ธานี วัตถุดิบท้องถิ่นนั้นเองที่เป็นตัวแปรรสชาติในแต่ละพื้นที่ บางที นี่อาจเป็นเส้นบางๆ เส้นสุดท้ายของการความพยายามนิยามความเป็นเอกลักษณ์ของอาหารก็ได้ พริกกะเหรี่ยงแห้งสมัยครึ่งศตวรรษก่อนเป็นพริกขี้หนูเม็ดเรียว มีอย่างน้อยสองแบบ คือเม็ดเล็กสั้น และเม็ดยาว ผมจำได้ว่า อย่างเม็ดเล็กจะหอม เผ็ดน้อยกว่า ส่วนเม็ดยาวนั้นเผ็ดร้อนรุนแรงดุเดือดมาก ลักษณะเม็ดสดจะเห็นชัดเจนครับ ในขณะที่พริกขี้หนูสวนที่ขายตามตลาดจะเม็ดเล็ก ทรงป้อมๆ พริกกะเหรี่ยงสด เม็ดยาวกว่า ความคดงอและตะปุ่มตะป่ำของทรงเม็ดมีมากกว่าอย่าง

ผมเองเป็นผู้ที่ชื่นชอบรับประทานก๋วยเตี๋ยวมาก (ยกเว้นก๋วยเตี๋ยวเนื้อ) มากชนิดที่เจอที่ไหนไม่ได้ต้องแวะชิมให้รู้ดำรู้ดีกันไปว่ามีรสชาติที่พอจะเข้าเทียบท่าไหนได้ (ฮา) แต่ต้องออกตัวก่อนว่าไม่ใช่นักชิมมืออาชีพ และรสชาติที่คุ้นเคยมากจนทำให้การรับประทานเกิดรสชาติแซ่บ คือ ต้องเผ็ด (แบบไม่โหด) ดังนั้น ไม่ว่าจะเป็นก๋วยเตี๋ยวประเภทใดจึงต้องเผ็ดนำไว้ก่อน จำได้ว่าเมื่อหลายสิบปีก่อนมีก๋วยเตี๋ยวประเภทหนึ่ง ที่ให้ชื่อว่า “ก๋วยเตี๋ยวหมูพริกกะเหรี่ยง” ขายอยู่หลายแห่ง ถือว่าเป็นก๋วยเตี๋ยวที่มีความอร่อยตรงพริกปรุงที่นำพริกกะเหรี่ยงมาใช้ ทำให้รสชาติหอม น้ำซุปรสเด็ดจัดจ้าน ปัจจุบัน ก๋วยเตี๋ยวพริกกะเหรี่ยง ยังคงมีจำหน่ายอยู่แต่ไม่แพร่หลายเหมือนก่อน ค่อนข้างหารับประทานยาก หากท่านผู้อ่านพบเห็นที่ใดในเขตกรุงเทพฯ แบบที่ขายดิบขายดีช่วยอนุเคราะห์ส่งข้อมูลแหล่งที่พบมาตามอีเมลด้านบนด้วย ขอขอบพระคุณมาล่วงหน้า และจักเป็นพระคุณยิ่ง พริกกะเหรี่ยง ไม่ใช่พริกขี้หนูสวน ชอบแสงแดดจัดการปลูกพริกกะเหรี่ยงของคนกะเหรี่ยงจะปลูกแบบพืชไร่โดยการเอาเมล็ดพริกผสมกับเมล็ดพืชอื่นๆ อาทิ เมล็ดฟัก แฟง แตงกวา ฯลฯ หว่านในไร่ หลังจากที่หยอดเมล

ตั้งแต่ผมจำความได้ บ้านแม่ที่อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี มีพริกแห้งประจำครัวสามแบบ คือพริกบางช้าง พริกชี้ฟ้าแดงเม็ดใหญ่จากสมุทรสงครามที่มีชื่อเสียง พริกขี้หนูแห้งเม็ดใหญ่ แล้วที่เป็นของดี มักใช้ทำพริกป่น พริกแกงเผ็ด แกงป่า ที่ต้องการกลิ่นหอม รสเผ็ดจัด ก็คือพริกกะเหรี่ยงแห้ง จากกิ่งอำเภอสวนผึ้งในขณะนั้น ที่บ้านผมตำพริกแกงเผ็ด แกงป่า และแกงไตปลากินเองทั้งหมด สดมภ์หลักที่ใช้ก็คือพริกกะเหรี่ยงแห้งนี่แหละครับ ซึ่งแน่นอนว่า ทำให้แกงไตปลาบ้านเรามีกลิ่นรสต่างออกไปจากต้นตำรับที่ย่าเอาสูตรขึ้นมาจากเมืองสุราษฎร์ธานี วัตถุดิบท้องถิ่นนั้นเองที่เป็นตัวแปรรสชาติในแต่ละพื้นที่ บางที นี่อาจเป็นเส้นบางๆ เส้นสุดท้ายของการความพยายามนิยามความเป็นเอกลักษณ์ของอาหารก็ได้ พริกกะเหรี่ยงแห้งสมัยครึ่งศตวรรษก่อนเป็นพริกขี้หนูเม็ดเรียว มีอย่างน้อยสองแบบ คือเม็ดเล็กสั้น และเม็ดยาว ผมจำได้ว่า อย่างเม็ดเล็กจะหอม เผ็ดน้อยกว่า ส่วนเม็ดยาวนั้นเผ็ดร้อนรุนแรงดุเดือดมาก ลักษณะเม็ดสดจะเห็นชัดเจนครับ ในขณะที่พริกขี้หนูสวนที่ขายตามตลาดจะเม็ดเล็ก ทรงป้อมๆ พริกกะเหรี่ยงสด เม็ดยาวกว่า ความคดงอและตะปุ่มตะป่ำของทรงเม็ดมีมากกว่าอย่าง

ห่างจากกรุงเทพฯราว 120 กิโลเมตร ห่างจากถนนเพชรเกษมช่วงอำเภอเขาย้อย จังหวัดเพชรบุรีไปราว 25 กิโลเมตร บริเวณนั้นมีชุมชนกะเหรี่ยงอาศัยอยู่อย่างหนาแน่น สอบถามคนเฒ่าคนแก่ ได้ความว่า พวกเขาอยู่มานาน เมื่อครั้งที่มีความขัดแย้งทางแนวคิด สมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ได้อาศัยผืนป่าแถบนี้เป็นแหล่งพักพิง รวมทั้งมีชาวกะเหรี่ยงร่วมเป็นมวลชนหนุนส่งในการปฏิวัติ สหาย ป. กุยบุรี เขียนไว้ในหนังสือ”ตะนาวศรีรำลึก”ตอนหนึ่งว่า…งานในเขตป่าเขาและมวลชนชาติกะเหรี่ยงในเขตเทือกเขาตะนาวศรีตั้งแต่ปลายแม่น้ำที่อยู่ห่างไกลกันเป็นระยะทางกว่า 200 กิโลเมตร จากกุยบุรีหรือปราณบุรี ปลายน้ำเพชรบุรี ปลายน้ำบางระจัน(ตั้งแต่หมู่บ้านกะเหรี่ยงสองพี่น้อง กะเหรี่ยงโปรง พรุพลู เพชรบุรี บ้านตากแดด ห้วยแห้ง บ้านกล้วย โป่งกระทิง สวนผึ้ง ราชบุรี) สหายรุ่นบุกเบิกเขตงานภาคกลางตะวันตก ได้กล่าวไว้ในหนังสือ”ตะนาวศรีรำลึก” ว่า…พวกเราถอยไปตั้งหลักที่เขตประจวบฯสมทบกับคุณใจและคุณจิต แล้วก็พยายามบุกไปหาลุงสีที่พรุพลู ลุงแสงที่กะเหรี่ยงโป่ง เราอยู่ที่นี่ได้ปีกว่าๆ สัมพันธ์กับมวลชนกะเหรี่ยงได้ดีพอสมควร… ฐานที่มั่นในเขตนี้ ได