พริกบางช้าง

“พริกบางช้าง” ถือเป็นหนึ่งในพืชพื้นเมืองที่สะท้อนทั้งอัตลักษณ์ทางภูมิศาสตร์ภูมิปัญญาท้องถิ่น และศักยภาพทางเศรษฐกิจของจังหวัดสมุทรสงครามได้อย่างชัดเจน โดยได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) จากกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2559 ซึ่งมีจังหวัดสมุทรสงครามเป็นผู้ยื่นขอขึ้นทะเบียน นับเป็นก้าวสำคัญในการยกระดับจากพืชท้องถิ่น สู่สินค้าคุณภาพที่มีมาตรฐานและมูลค่าเพิ่มในตลาด ในเชิงพันธุกรรม พริกบางช้างมีที่มาจาก “พริกมันบางช้าง TVRC365” ซึ่งเป็นพริกชี้ฟ้าพันธุ์ผสมปล่อย ที่ได้รับการอนุรักษ์พันธุ์ไว้ภายใต้โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จัดอยู่ในกลุ่มพริกชี้ฟ้าพันธุ์พื้นเมืองที่ต้องผ่านกระบวนการคัดเลือกเมล็ดพันธุ์และกิ่งพันธุ์อย่างเข้มงวด เพื่อรักษาคุณลักษณะเฉพาะของสายพันธุ์ให้คงอยู่ อาจารย์น้ำ-ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ภญ.พิมพร ทองเมือง รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา วิทยาเขตสมุทรสงคราม ให้ข้อมูลว่า การปลูกพริกบางช้างในอดีตนิยมปลูกแบบยกร่องมาตั้งแต่สม

พริกบางช้าง ได้มีการประกาศการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ของกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2559 โดยมีผู้ขอขึ้นทะเบียนคือจังหวัดสมุทรสงคราม มีประวัติมาจาก “พริกมันบางช้าง TVRC365” เป็นพริกชี้ฟ้าพันธุ์ผสมปล่อย ที่อนุรักษ์พันธุ์ไว้ที่โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งพริกบางช้างเป็นพริกพันธุ์พื้นเมืองที่อยู่ในกลุ่มพริกชี้ฟ้า เมล็ดพันธุ์และกิ่งพันธุ์ต้องผ่านกระบวนการคัดเลือกที่มีคุณภาพ การปลูกพริกบางช้างในสมัยโบราณนิยมปลูกยกร่อง ในสมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง “แขวงบางช้าง” เป็นชุมชนเล็กๆ ที่มีความเจริญทั้งในด้านการเกษตรและการพาณิชย์ มีตลาดค้าขายเรียกว่า “ตลาดบางช้าง” มีสินค้าขึ้นชื่อหลายอย่าง และหนึ่งในนั้นก็คือ พริกบางช้าง นิยมใช้เป็นส่วนผสมในอาหารตำรับชาววัง โดยเฉพาะน้ำพริกสูตรโบราณมีการระบุการว่าใช้พริกบางช้างเป็นส่วนประกอบ เพราะพริกบางช้างหลังจากนำไปประกอบอาหารจะให้สีสดและมีรสชาติไม่เผ็ดจนเกินไป ซึ่งเป็นลักษณะที่สำคัญของอาหารชาววัง ลักษณะของพริกบางช้าง เป็นพริกสดที่มีโคนผลใหญ่ ปลายเรียว เน

นายพีรพันธ์ คอทอง อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า ด้วยวันที่ 24 กุมภาพันธ์ ของทุกปีเป็นวันคล้ายวันพระราชสมภพในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 และในปี 2567 นี้ มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยในพระบรมราชูปถัมภ์ กำหนดจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ระหว่างวันที่ 3-4 กุมภาพันธ์ 2567 ณ อุทยาน ร. 2 อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม โดยในปีนี้สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี องค์ประธานมูลนิธิฯ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เสด็จพระราชดำเนินไปทรงเปิดงานเป็นการส่วนพระองค์ ในวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2567 ซึ่งบริษัท อสมท. จำกัด (มหาชน) จะถ่ายทอดสดให้พสกนิกรชาวไทยได้ชื่นชมพระบารมี ตั้งแต่เวลา 15.00 น. เป็นต้นไป โดยภายในงาน จะพบกับกิจกรรมการแสดงนาฏศิลป์ตามบทพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ได้แก่ รำอาศิรวาทราชสดุดี การแสดงโขนเรื่องรามเกียรติ์ ทั้งนี้ ทางมูลนิธิฯ จะเปิดจำหน่ายบัตรเข้าชมรอบวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2567 ทางเพจ Facebook : อุทยาน ร.2 บัตรราคา 1,000-2,000 บาท เปิดจำหน่ายตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป

กรมส่งเสริมการเกษตร ร่วมจัดงานเฉลิมพระเกียรติฯ อุทยาน ร.2 เชิญชวนผู้สนใจชมนวัตกรรมเกษตร ร่วมประกวดปลูกพืช และรับต้นพันธุ์พริกฟรี 9-10 ก.พ.62 นายสำราญ  สาราบรรณ์ อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า การจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ประจำปี 2562 ณ อุทยานพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (อุทยาน ร.2) อ.อัมพวา จ.สมุทรสงคราม กรมส่งเสริมการเกษตร ร่วมจัดแสดงนิทรรศการการเกษตร ภายใต้แนวคิด “เกษตรกรรุ่นใหม่ อนาคตเกษตรไทย” และนิทรรศการที่มีชีวิตในแปลงสวนเกษตร ซึ่งแบ่งเป็นซุ้มไม้เลื้อย แปลงปลูกพืชผักผสมผสานไม้ดอกและไม้ผล แปลงผักสวนครัว แปลงพืชพื้นถิ่นแม่กลอง แปลงปลูกพริกบางช้างซึ่งเป็นพริกที่มีชื่อเสียงโด่งดังมาตั้งแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์ มีกลิ่นหอม สีสวยสด และรสชาติไม่เผ็ดมากนัก นิยมใช้ประกอบอาหารชาววังในสมัย ร.2 และการเลี้ยงปลาตะเพียนขาวในร่องสวน ซึ่งมี QR code ให้ผู้เข้าชมงานแสกนเพื่อรับข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับพันธุ์พืชและพันธุ์ปลานั้น ๆ ตลอดจนการแสดง ผลงานของกลุ่มยุวเกษตรกรจากโรงเรียนต่าง ๆ ผลงานของ Young Smart Farmer ด้านการผลิตทางการเกษตรและการสร้างนวัต

พริกที่คนไทยยุคก่อนต้องนึกถึง คือ พริกบางช้าง ที่ ตำบลบางช้าง อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ด้วยเป็นพริกที่มีชื่อเสียงโด่งดังมาตั้งแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์ อาหารชาววังสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 จะใช้พริกบางช้าง เพราะมีกลิ่นหอม สีสวยสด และรสชาติไม่เผ็ดมากนัก แต่ปัจจุบัน พริกบางช้าง ถูกลืมเลือนไป เพราะสภาพพื้นที่เปลี่ยน เป็นพริกสดที่มีโคนผลใหญ่ ปลายเรียว เนื้อหนา ไส้ใหญ่ เมล็ดน้อย มีกลิ่นเฉพาะตัว ผิวเรียบมัน ผลอ่อนสีเขียวเข้ม ผลแก่สีแดงจัด รสชาติไม่เผ็ดมาก และพริกแห้งจะมีลักษณะผิวสีแดงเข้มมันเงา พริกสด มีเส้นผ่าศูนย์กลางผลกว้าง 1.9-2.5 เซนติเมตร ยาว 10-15 เซนติเมตร เนื้อหนา 2-3 มิลลิมเตร พริกแห้ง ผลิตจากพริกบางช้างสด นำมาตากแห้งขนาดผลเล็กกว่าพริกสด เนื้อค่อนข้างหนา มีแดง เข้มมันเงา หลังการหยอดเมล็ดพันธุ์ เป็นเวลา 90-110 วัน จึงเก็บเกี่ยวได้ แหล่งที่มา : สำนักงานเกษตรอำเภอดอนตูม จังหวัดนครปฐม โทรศัพท์ 034-381-124