เลี้ยงกุ้งทะเล

ปัญหาแมลงศัตรูพืชถือเป็นเรื่องที่เกษตรกรและคนปลูกผักสวนครัวต้องเผชิญอยู่เสมอ หลายคนเลือกใช้สารเคมีกำจัดแมลงเพื่อแก้ปัญหาอย่างรวดเร็ว แต่ในระยะยาวอาจส่งผลกระทบต่อทั้งสุขภาพ ผู้บริโภค สิ่งแวดล้อม รวมถึงต้นทุนการผลิตที่เพิ่มขึ้น หนึ่งในวิธีธรรมชาติที่ได้รับความนิยมในระบบเกษตรอินทรีย์ทั่วโลก คือ การปลูกพืชกลิ่นฉุนหรือพืชสมุนไพรสลับหรือแซมในแปลงผัก ซึ่งอาศัยกลิ่นของพืชบางชนิดช่วยรบกวนการหาอาหารและการวางไข่ของแมลงศัตรูพืช ทำให้แมลงเข้าทำลายพืชหลักได้น้อยลง อย่างไรก็ตาม วิธีนี้ ไม่ได้ทำให้แมลงหายไปทั้งหมด แต่ช่วยลดการระบาดและทำให้ระบบนิเวศในแปลงปลูกมีความสมดุลมากขึ้น ทำไมผักกลิ่นฉุนจึงช่วยลดแมลงได้ แมลงหลายชนิดไม่ได้ใช้การมองเห็นเพียงอย่างเดียวในการหาอาหาร แต่จะอาศัย “กลิ่น” เป็นตัวนำทาง เมื่อปลูกพืชที่มีกลิ่นแรงปะปนอยู่ในแปลง กลิ่นจากน้ำมันหอมระเหยของพืชจะไปรบกวนการรับรู้กลิ่นของแมลง ทำให้แมลงหาแหล่งอาหารได้ยากขึ้น นอกจากนี้ พืชบางชนิดยังสามารถดึงดูดแมลงตัวห้ำและตัวเบียน เช่น เต่าทอง แมลงช้างปีกใส หรือแตนเบียน ซึ่งเป็นศัตรูธรรมชาติของเพลี้ยและหนอน ช่วยควบคุมแมลงศัตรูพืชอีกทางหนึ่

ในปัจจุบัน เทรนด์สัตว์เลี้ยงมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นผลมาจากหลายปัจจัยสำคัญ โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างประชากร คนรุ่นใหม่มีแนวโน้มแต่งงานช้าลง บางส่วนเลือกที่จะไม่มีบุตร ส่งผลให้ “สัตว์เลี้ยง” เข้ามามีบทบาทสำคัญในฐานะสมาชิกของครอบครัว ทำหน้าที่เป็นทั้งเพื่อนคลายเหงาและที่พึ่งทางอารมณ์ (Emotional Support) จึงไม่แปลกที่จำนวนสัตว์เลี้ยงเพิ่มสูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด เมื่อจำนวนผู้เลี้ยงสัตว์เพิ่มขึ้น ตลาดที่เกี่ยวข้องกับสัตว์เลี้ยงก็ขยายตัวตามไปด้วย ข้อมูลในปี 2568 ระบุว่า มูลค่าตลาดสัตว์เลี้ยงโดยรวมของประเทศไทยอยู่ที่ประมาณ 92,000 ล้านบาท โดยกลุ่มสินค้าที่มีมูลค่าสูงที่สุดคือ อาหารสัตว์เลี้ยง สะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของผู้บริโภคจากอดีตที่เลี้ยงสัตว์เพื่อประโยชน์ใช้สอย เช่น เฝ้าบ้าน มาเป็นการเลี้ยงเพื่อความผูกพันทางจิตใจ จนเกิดคำเรียกติดปากว่า “ทาสหมา ทาสแมว” ซึ่งบ่งบอกถึงบทบาทที่เปลี่ยนไป จากสัตว์ที่เคยรับใช้มนุษย์ กลายเป็นสมาชิกในครอบครัวที่ต้องได้รับการดูแลอย่างใส่ใจ เมื่อความผูกพันระหว่างคนกับสัตว์เลี้ยงเพิ่มมากขึ้น ความต้องการให้สัตว์เลี้ยงมีสุขภาพแข็

หากพูดถึงการทำสวนหรือการทำเกษตร หนึ่งในต้นทุนหลักที่เกษตรกรให้ความสำคัญคือ ค่าปุ๋ย ขณะเดียวกันก็ต้องการให้พืชเจริญเติบโตได้ดีและให้ผลผลิตสูง ล่าสุด ทีมนักวิจัยจาก มหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ (National University of Singapore – NUS) ได้พัฒนานวัตกรรมใหม่ที่อาจเข้ามาเปลี่ยนแนวทางการบำรุงพืชในอนาคต นักวิจัยจากสถาบัน iHealthtech นำโดย ศาสตราจารย์ Andy Tay เผยความคืบหน้างานวิจัยด้านเกษตรเทคโนโลยี หลังพัฒนาแนวทางใหม่ในการส่งจุลินทรีย์และสารอาหารเข้าสู่พืชโดยตรง ผ่านนวัตกรรมที่เรียกว่า แผ่นแปะเข็มจิ๋ว (Microneedle Patches) ซึ่งอาจเปลี่ยนวิธีการดูแลพืชในอนาคต ที่มาของงานวิจัยนี้ เริ่มจากการเปรียบเทียบระบบลำเลียงสารในร่างกายมนุษย์กับระบบท่อลำเลียงของพืช ทีมวิจัยตั้งข้อสังเกตว่า ในร่างกายมนุษย์ จุลินทรีย์และสารสำคัญสามารถเคลื่อนที่ไปยังจุดเป้าหมายได้อย่างแม่นยำและรวดเร็ว จึงเกิดคำถามว่า แนวคิดเดียวกันนี้สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับพืชได้หรือไม่ นักวิจัยเสนอแนวทางใหม่ ด้วยการส่งจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์เข้าสู่เนื้อเยื่อพืชโดยตรง แทนการใส่ปุ๋ยหรือจุลินทรีย์ลงในดินแล้วรอให้พืชดูดซึมตามธรรมชาติ วิธีดังกล่า

ในอดีตการเลี้ยงกุ้งกุลาดำเป็นอาชีพที่รุ่งเรืองมากเพราะให้ผลตอบแทนที่สูง  เมื่อประมาณ 20-30 ปีก่อน  พื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช มองไปทางไหนก็เห็นสว่างไสวไปด้วยแสงไฟจากบ่อกุ้ง ต่อมา สภาพสิ่งแวดล้อมเสื่อมโทรม มีปัญหาโรคกุ้งทำให้ผลผลิตลดลง แถมประสบปัญหาราคากุ้งตกต่ำในบางช่วงจึงหยุดเลี้ยงกุ้งในที่สุด ส่งผลให้นากุ้งนับแสนไร่กลายเป็นนากุ้งร้าง “พี่โชค” หรือ คุณณัฏฐชัย นาคเกษม เป็นหนึ่งที่เกษตรกรที่เคยล้มเหลวจากอาชีพทำนากุ้งแถมเป็นหนี้เป็นสิน 6-7 ล้าน จนกระทั่งปี 2560 พี่โชคหันมาเพาะเลี้ยงปูทะเล ในชื่อ“  คุณโชคฟาร์ม ” โดยศึกษาเรียนรู้ด้วยตัวเอง และจากการทำงานวิจัยร่วมกันระหว่างฟาร์มและมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย ภายใต้การสนับสนุนทุนวิจัยจาก หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) จนสามารถพัฒนาให้เป็นฟาร์มเลี้ยงปูทะเลครบวงจรที่ได้รับมาตรฐานการเพาะเลี้ยงสัตว์นํ้าที่ดีสำหรับการผลิตสัตว์นํ้า (GAP) ของกรมประมง ภายในเนื้อที่  27 ไร่ ของ คุณโชคฟาร์ม ประกอบด้วยบ่อเลี้ยง บ่อชำ การเลี้ยงปูทะเลในบ่อพลาสติกและการเลี้ยงปูไข่แบบคอนโด เป็นฟาร์มต้นแบบการเลี้ยงปู