“เห็ดเผาะ” หรือ “เห็ดถอบ”
ปัญหาไฟป่าและหมอกควันในพื้นที่ภาคเหนือของประเทศไทยยังคงเป็นวิกฤตที่เกิดขึ้นซ้ำทุกปี โดยหนึ่งในสาเหตุสำคัญมาจากความเชื่อที่ว่า “การเผาป่าจะช่วยให้เห็ดเผาะหรือเห็ดถอบออกดอกจำนวนมาก” สามารถเก็บไปจำหน่ายสร้างรายได้ให้ครอบครัวได้ อย่างไรก็ตาม ข้อเท็จจริงทางวิชาการกลับพบว่าเห็ดเผาะไม่ได้ต้องการไฟป่าโดยตรงในการเจริญเติบโต เห็ดเผาะจัดเป็นเห็ดในกลุ่มไมคอร์ไรซา ซึ่งมีความสัมพันธ์แบบพึ่งพาอาศัยกับรากพืช โดยเห็ดจะได้รับน้ำตาลจากพืช ขณะที่พืชได้รับน้ำและแร่ธาตุจากเส้นใยของเห็ดซึ่งพืชอาศัยสำคัญของเห็ดเผาะในประเทศไทย ได้แก่ ไม้วงศ์ยาง เช่น เต็ง รัง พลวง เหียง ยางนา และตะเคียนทอง ซึ่งพบมากในป่าเต็งรัง โดยเห็ดชนิดนี้ต้องการสภาพแวดล้อมที่มีแสงแดดส่องถึงและมีความชื้นพอเหมาะ สาเหตุที่มักพบเห็ดเผาะจำนวนมากหลังไฟป่า ไม่ได้เกิดจากไฟเป็นปัจจัยจำเป็น แต่เป็นเพราะไฟช่วยเปิดพื้นที่ ทำให้แสงส่องถึงพื้นป่า และลดเศษใบไม้ปกคลุม ส่งผลให้มองเห็นเห็ดได้ง่ายขึ้น อีกทั้งสภาพพื้นที่โล่งหลังไฟไหม้ยังเอื้อต่อการเกิดดอกเห็ดในบางช่วงเวลา จากองค์ความรู้ดังกล่าว ได้นำไปสู่การพัฒนาแนวทางจัดการป่าแบบใหม่ ผ่านโครงการ “การใช้เห็ดป่
ขอนแก่น มาแล้ว เห็ดเผาะ รับฤดูฝน ปีนี้ราคาดี กิโลละ 800 บาท ของมีน้อย ผู้บริโภคมีเยอะ ท้าให้ลองชิม กินอร่อย หนังบางอ่อน เนื้อละมุน เคี้ยวเพลิน ทำได้หลากหลายเมนู พ่อค้า แม่ค้า เร่งออกหาเห็ดในพื้นที่ป่าสาธารณะ และป่าชุมชน เพื่อนำจำหน่าย โดยเฉพาะเห็ดเผาะ ที่เริ่มมีมาวางจำหน่ายกันแล้ว จากการสอบถามพบว่าขณะนี้ เห็ดจากภาคเหนือ มาจำหน่ายในพื้นที่อย่างมาก เพราะอ่อนและอร่อย นางวราพร สิงหาบุตร อายุ 48 ปี อยู่บ้านเลขที่ 144/13 บ้านเหล่าใหญ่ ตำบลบ้านขาม อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น แม่ค้าอาหารประจำถิ่น กล่าวว่า ช่วงนี้เห็ดเผาะราคาสูงมากเพราะเป็นช่วงฝนใหม่ เห็ดเริ่มทยอยออกดอก ซึ่งร้านรับซื้อมาจากชาวบ้านที่ออกหาจากทั้งในพื้นที่ภาคอีสานและทางภาคเหนือ แต่เห็ดเผาะภาคเหนือจะเป็นเห็ดเผาะหนังอ่อนต่าง ไส้เยอะ จะอร่อยกว่าเห็ดของบ้านเรา “ร้านรับและนำมาจำหน่ายในราคาขีดละ 80 บาท หรือกิโลกรัมละ 800 บาท หรือขายแล้วแต่ลูกค้าจะสั่งว่าจะเอาราคาเท่าไร โดยในช่วงแรกนี้เห็ดออกใหม่ ร้านนำมาขายวันละ 5 กิโลกรัมเท่านั้น ไม่กล้าเอามาเยอะ กลัวจะขายไม่หมด ราคายังสูงอยู่ ทำให้ไม่กล้าลงทุนเยอะ เสี่ยงขายไม่หมด แต่ผู้บริโภคส่วนมากหา
มีหลายคนที่รู้จัก รัก ชอบ ให้ความสนใจ กิน “เห็ดเผาะ” หรือ “เห็ดถอบ” ซึ่งเป็นเห็ดดี มีราคา ชาวบ้านเข้าป่าหาเห็ดเผาะ ทำรายได้ดีมาก เป็นผลได้ที่งดงาม ปีใดที่มีเห็ดออกมาก ก็หาเห็ดหาเงินได้มาก ปีที่เห็ดออกน้อย หาเห็ดได้น้อย แต่ราคาเป็นใจ ทำให้ได้รายได้งามเช่นกัน เคยราคาสูงถึง กิโลกรัมละ 600 บาท ทะนานลิตรใหญ่ 2 ทะนาน ทะนานละครึ่งกิโล 300 บาท ปีนี้แล้งนาน ฝนตกมาก มีลูกเห็บตกบ้างบางพื้นที่ มีเผาเศษใบไม้ใบหญ้าบ้าง ซึ่งเขาว่าเป็นสาเหตุทำให้เห็ดเผาะออกมาก จริงเท็จแค่ไหนไม่รับรอง แต่ก็ยังยกระดับอัพเดตราคาเห็ดเผาะ อยู่ที่กิโลละ 320-400 บาท เห็ดเผาะ ต้องปรุงต้มแกงคู่กับ “ใบหมากเม่า” หรือ มะเม่า หรือ ต้นเม่า บ่าเหม้า หมากเม่าหลวง เม่าเสี้ยน หรือ มัดเซ มีเรียกกันหลายอย่างตามพื้นที่ ตามถิ่นต่างๆ มะเม่า เป็นไม้ในวงศ์ EUPHORBIACEAE ชื่อวิทยาศาสตร์ Antidesmathnaitesianum Muell.Arg เป็นไม้พุ่มใหญ่พื้นเมือง ต้นสูง 5-10 เมตร ไม้เนื้อแข็ง แตกกิ่งเป็นพุ่มกลม ใบประเภทใบเดี่ยว ปลายและโคนใบมนกลม ถึงหยักเว้า ขอบใบเรียบ ผิวใบเรียบทั้ง 2 ด้าน แผ่นใบกว้าง 3.5-4 เซนติเมตร ยาว 5-7 เซนติเมตร แผ่นใบบาง มักออกใบหนาแน
