ไก่ฟ้าพญาลอ
ชื่อวิทยาศาสตร์ Aristolochia ringens Vahl. ชื่อวงศ์ ARISTOLOCHIACEAE ชื่อสามัญ Aristolochia ชื่ออื่นๆ ไก่ฟ้าพญาแล ว่านไก่ฟ้า ว่านดอกไก่ ไก่แก้ว นกกระทุง ฉันสับสนตัวเองเหลือเกินว่าจะเป็น “ไก่ตัวผู้ หรือไก่ตัวเมีย” ดี เพราะจากได้ฟังคำพรรณนาแล้ว คงจะมีเสน่ห์สวยงามน่าหลงใหล ดังบางบทเพลงที่ว่า “ไก่ฟ้าเอยโสภิณ ข้อยได้ยินสมนามว่าเจ้างามจริงหนอ หลอกให้พระลอพบ เลยก่อลำเค็ญ เที่ยวตามยากเย็น เพราะเป็นด้วยมนต์สุดา…” ความงามในบทเพลงนี้จินตนาการว่าน่าจะเป็น “ตัวเมีย” (สุดา) ซึ่งไปสอดคล้องกับคำว่า ดอกไก่ และ ไก่แก้ว แต่เมื่อเห็นตัวเองยามโตเต็มวัยแล้วออกดอกออกผล จะเห็นเป็นความงามสง่ารูปไก่ “ตัวผู้” มากกว่า และย้ำความเป็นตัวผู้ชาย ตรงที่เรียกกันว่า “นกกระทุง” นี่แหละ ที่แค้นชื่อนี้นัก ก็เพราะเคยได้ยินว่า “กระทุงหัวล้าน” เรื่องของฉันถูกพาดพิงไปกับนิยายปรัมปรา หากเคยได้ยิน “เพลงแหล่” ของ คุณลุงไวพจน์ เพชรสุพรรณ “แหล่พระลอตามไก่” ก็จะเป็น “ไก่กามเทพ” จากพระเวทย์ปู่เจ้าสมิงพราย สนองเสน่ห์ให้พระลอเกิดรักสามเส้าด้วยพระเพื่อนพระแพงแห่งเมืองสอง ด้วยว่าปู่ใช้ “ไอ้ไก่” เป็นมนต์เร็วล่อให้พระลอหลงใหลตามไก่สวาท จนก
เรียน คุณหมอเกษตร ทองกวาว ที่นับถือ ผมสนใจอยากปลูกต้นไก่ฟ้าไว้ชื่นชม แต่ไม่ทราบว่าจะปฏิบัติอย่างไร โดยเฉพาะการขยายพันธุ์ ควรใช้วิธีใดจึงจะได้ผลดีตามต้องการ ขอคำแนะนำด้วย ขอแสดงความนับถือ วรเวช นิติธนากูล เลขที่ 152 หมู่ที่ 7 บ้านตามุง ตำบลสำโรงปราสาท อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ 33170 ตอบ คุณวรเวช นิติธนากูล ไก่ฟ้า หรือ ไก่ฟ้าพญาลอ นกกระทุง และไก่แก้ว ก็เรียกกัน เป็นพรรณไม้เลื้อยขนาดกลาง เถาสีเขียว มีความสามารถเลื้อยได้ไกลถึง 3 เมตร ประเภทใบเดี่ยว ลักษณะคล้ายใบโพธิ์ ยาวประมาณ 5-6 เซนติเมตร ใบบาง ออกตามข้อสลับกัน ดอก มีรูปร่างคล้ายตัวไก่ หรือนกกระทุง มีลายเส้นเป็นตาข่ายสีม่วงเข้มเกือบทั้งดอก ดอกยาว 10-12 นิ้ว ออกดอกเดี่ยวตามข้อ ไก่ฟ้าออกดอกได้ตลอดทั้งปี นิสัยชอบดินร่วนซุย และชุ่มชื้น ขึ้นได้ดีทั้งสภาพแดดจ้าและร่มรำไร การขยายพันธุ์นิยม วิธีปักชำ กับวิธี เพาะเมล็ด แต่วิธีเพาะเมล็ดบางพันธุ์ทำไม่ได้ เพราะไม่ติดเมล็ด จึงนิยมขยายพันธุ์ด้วยวิธีปักชำ เริ่มจากเลือกเถาที่สมบูรณ์ ไม่แก่หรืออ่อนเกินไป ตัดเป็นท่อนๆ ยาวประมาณ 20-25 เซนติเมตร ให้มีตาหรือข้อติดมาด้วย 2 ตา จุ่มฮอร์โมนเร่งรากทิ้งไว้ให้
ไก่ฟ้า ไก่ฟ้าพญาลอ หรือ นกกระทุง ก็เรียกกัน ไก่ฟ้าพญาลอ ผมชอบชื่อนี้ เป็นไม้เถาเลื้อย เถามีสีเขียวตลอด เลื้อยได้ไกลถึง 5 เมตร มีอายุข้ามปี ใบเป็นใบเดี่ยวคล้ายใบโพธิ์ ยาว 5-6 เซนติเมตร ออกตามข้อ มีดอกรูปร่างคล้ายสัตว์ปีก ลีลาอ่อนช้อยสวยงาม มีลวดลายบนลำตัวเป็นตาข่ายสีน้ำตาลเข้ม พื้นลำตัวและอกเป็นสีเขียวอ่อนอมเหลือง ลำตัวเป็นกระเปาะ ส่วนท้ายพลิ้วเป็นหางนก ส่วนก้านดอกมองเผินๆ คล้ายจงอยปาก สมส่วน สวยงาม ความยาวของดอกอยู่ระหว่าง 10-12 นิ้ว ออกดอกเดี่ยวตามข้อ ใน 1 ต้น หรือ 1 เถา มีหลายดอก ไก่ฟ้าพญาลอ เจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนปนทรายและชุ่มชื้น ขึ้นได้ทั้งในที่ร่มรำไร และที่มีแสงแดดจัด การขยายพันธุ์ทำได้ทั้งวิธีปักชำ และวิธีเพาะเมล็ด ความมีเสน่ห์อีกอย่างหนึ่งคือ ไก่ฟ้าพญาลอ ออกดอกได้ตลอดปี
