Smart Farming
Smart farming ฟาร์มคนเมือง ไม่ง้อแดด ผลผลิตพรีเมี่ยม ด้วย‘ใจที่ไม่ยอมแพ้’ ในการต่อสู้และเอาชนะข้อจำกัดทางธรรมชาติ เป็นดีเอ็นเอที่ส่งต่อมาจากบรรพบุรุษของเผ่าพันธุ์มนุษย์ ในอดีตเรามองภาพธรรมชาติเป็นทั้งความสวยงาม ค้ำจุนชีวิต หรือแม้แต่บางครั้งก็เป็นการทดสอบวิวัฒนาการด้วยเช่นกัน โดยเหตุนี้สิ่งมีชีวิตที่ดำรงอยู่ได้จากอดีต ปัจจุบัน ในอนาคต คือสิ่งมีชีวิตที่มี ‘การวิวัฒน์’ มีการประเมินว่าในปี 2050 หรือราว 30 ปีข้างหน้า ประชากรทั่วโลกจะเพิ่มสูงขึ้นถึง 9.7 พันล้านคน ขณะที่ความจำเป็นพื้นฐานในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็น อาหาร ยา เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัย การสื่อสารและการขนส่ง คือปัจจัยในการดำรงชีวิต ทำให้มองถึงความเป็นไปได้ว่า ในอนาคตมนุษย์อาจต้องเผชิญกับปัญหาการขาดแคลนทรัพยากร โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ‘อาหาร’ ซึ่งเป็นเมกะเทรนด์ที่ผู้ประกอบการต่างนำมาเป็นโจทย์ขับเคลื่อนธุรกิจ ขณะที่เทรนด์การบริโภคทั่วโลกก็เริ่มมีการปรับพฤติกรรมไปสู่กระแสที่เรียกว่า ‘Health Conscious’ หรือการตระหนักรู้ด้านสุขภาพมากขึ้น เป็นผลพวงที่ทำให้การเลือกรับประทานอาหารมุ่งเน้นผลิตภัณฑ์ที่ดีต่อสุขภาพ ลดการบริโภคเนื้อสัตว์ ขณะเดียวกันก็
Smart Farming คือการทำเกษตรยุคใหม่ ที่เน้นใช้เทคโนโลยี องค์ความรู้ และการจัดการ วางแผนและควบคุมคุณภาพการผลิตได้อย่างแม่นยำ หรือจะเรียกว่า Precision Farming หรือการทำการเกษตรที่มีความแม่นยำสูง เน้นการพัฒนาเกษตรกรรม 4 ด้าน คือ ลดต้นทุนการผลิต เพิ่มคุณภาพมาตรฐานการผลิตและสินค้า การลดความเสี่ยงในภาคเกษตร ซึ่งเกิดจากการระบาดของศัตรูพืชและจากภัยธรรมชาติ และ การจัดการและส่งผ่านความรู้ และอาจจะต้องรวมไปถึงการเข้าใจสภาพตลาดและกลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจนมากขึ้น แต่ทราบหรือไม่ว่าประเด็นท้าทายใหม่ของวงการเกษตรและปศุสัตว์มาจากเรื่อง ‘โลกร้อน’ โดยในปี 2562 คณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโลก (IPCC) ได้มีการเผยแพร่รายงานที่ศึกษาโดยนักวิทยาศาสตร์ 107 คน ในการประชุมที่นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เกี่ยวกับการใช้ประโยชน์จากที่ดินและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศว่า ‘การบริโภคเนื้อสัตว์’ และ ‘ผลิตภัณฑ์จากสัตว์’ ในประเทศตะวันตกที่มีปริมาณสูงมาก เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะโลกร้อน ความหมายคือ กิจกรรมปศุสัตว์ทำให้เกิดภาวะโลกร้อนนั่นเอง ทั้งระบุด้วยว่า การทำเกษตรของมนุษย์ปล่อยก๊าซมีเทน
ในโลกของการทำเกษตรที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน ทั้งสภาพอากาศที่แปรปรวน ต้นทุนที่ผันผวน และราคาผลผลิตที่ขึ้นลงตามกลไกตลาด เรื่องราวของ คุณอรรณพ อัครนิธิยานนท์ ประธานกรรมการบริหาร เครือแสงทอง–อัครา คือภาพสะท้อนของ “ความกล้า” ที่เปลี่ยนชีวิตจากศูนย์ให้กลายเป็นอาณาจักรธุรกิจปศุสัตว์ครบวงจร และกลายเป็นแรงบันดาลใจให้กับคนทำเกษตรไทยในยุคใหม่ได้อย่างทรงพลัง คุณอรรณพ เล่าว่า ชีวิตไม่ได้เริ่มต้นจากความพร้อม แต่เริ่มจาก “ความไม่มี” อย่างแท้จริง เพราะเติบโตมาในครอบครัวคนจีนย่านบางซื่อ ที่ต้องดิ้นรนทำมาหากินตั้งแต่ยังเด็ก จากการช่วยครอบครัวทำสวนฝรั่ง ไปจนถึงช่วยแม่ขายเส้นก๋วยเตี๋ยว ซึ่งเป็นธุรกิจดั้งเดิมของครอบครัวที่สืบทอดมาจากรุ่นบรรพบุรุษในประเทศจีน ร้าน “เซ่งท้ง” ไม่เพียงเป็นแหล่งรายได้ แต่ยังเป็นแหล่งบ่มเพาะทักษะชีวิต โดยเฉพาะ “วิชาการขาย” ภาพของเด็กชายที่ต้องตื่นตั้งแต่เช้ามืด พายเรือขายกาแฟและขนมไปตามคลองบางซื่อ พร้อมน้องชายคนรอง โดยตั้งชื่อเรือว่า “แสงทอง” และ “กรุงทอง” อาจดูเป็นเพียงเรื่องเล่าธรรมดา แต่แท้จริงแล้ว นั่นคือรากฐานของความเป็นผู้ประกอบการที่แข็งแกร่ง เพราะคุณอรรณพได้เรียนรู้การอ่
ปัจจุบัน ปลากราย ได้มีการนำมาเลี้ยงและเพาะขยายพันธุ์เพื่อจำหน่ายมากขึ้น เพราะปัจจุบันปลากรายในแหล่งน้ำธรรมชาติเริ่มมีจำนวนลดน้อยลง แต่จำนวนผู้บริโภคยังมีความต้องการบริโภคเนื้อปลาอย่างต่อเนื่อง ทำให้ตลาดของปลากรายสามารถจำหน่ายได้เสมอ การเลี้ยงเพื่อเป็นการค้าจึงเริ่มมากขึ้นตามไปด้วย ส่งผลให้มีเกษตรกรบางรายฝึกการเพาะพันธุ์ปลากรายจนประสบผลสำเร็จ และสร้างรายได้ดีไม่น้อยทีเดียว คุณวิทยา สาเพิ่มทรัพย์ อยู่บ้านเลขที่ 163 หมู่ที่ 5 ตำบลบ้านกุ่ม อำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรี เป็นเกษตรกรที่ชื่นชอบปลากรายมาตั้งแต่เด็ก ด้วยความที่เป็นเด็กต่างจังหวัด จึงทำให้สัตว์น้ำจืดชนิดนี้เป็นเหมือนแรงบันดาลใจที่อยากจะทดลองเพาะพันธุ์ด้วยสองมือของเขาเอง ซึ่งจากความพยายามไม่ได้นำมาแต่ความสำเร็จ แต่สามารถเป็นงานที่สร้างรายได้เลี้ยงครอบครัวให้กับเขาได้ดีอีกด้วย คุณวิทยา เล่าให้ฟังว่า เริ่มแรกเดิมทีมีอาชีพทำงานเกี่ยวกับเครื่องกลอยู่ที่กรุงเทพมหานคร ต่อมาประมาณ ปี 2543 มีเหตุต้องย้ายมาอยู่ที่จังหวัดสุพรรณบุรี จึงยึดอาชีพเพาะพันธุ์ปลา เพื่อเป็นอาชีพในขณะนั้นด้วย เพราะภายในบริเวณบ้านมีพื้นที่บ่อน้ำอยู่ จึงเป็นจุดเริ
ในยุคที่ภาคการเกษตรกำลังปรับตัวเข้าสู่ “เกษตรแม่นยำ” (Precision Agriculture) เทคโนโลยีการให้ปุ๋ยผ่านระบบน้ำ (Fertigation) กลายเป็นหนึ่งในแนวทางที่ได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่อง เพราะสามารถช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ปุ๋ย ลดต้นทุน และยกระดับคุณภาพผลผลิตได้อย่างชัดเจน การให้ปุ๋ยในระบบน้ำ (Fertigation) คือ วิธีการให้ปุ๋ยอีกวิธีหนึ่ง เป็นการให้ปุ๋ยร่วมกับการให้น้ำในระบบเดียวกัน โดยผสมปุ๋ยที่ละลายน้ำได้หมดลงไปในระบบน้ำ ตั้งแต่การให้น้ำในระบบน้ำหยด (Drip Irrigation) หรือ ระบบมินิสปริงเกลอร์ (Mini Sprinkler) เมื่อพืชได้รับน้ำก็จะเป็นตัวนำพาธาตุอาหารไปยังรากพืชโดยตรง จึงทำให้ต้นพืชได้รับทั้งน้ำและธาตุอาหารในปริมาณที่เหมาะสมอย่างต่อเนื่องในเวลาเดียวกัน นอกจากนี้ ยังสามารถใส่สารเคมีป้องกันศัตรูพืชลงไปในระบบนี้ได้ด้วยเช่นกัน การใหัปุ๋ยในระบบน้ำ (Fertigation) ดียังไง? คำตอบคือระบบนี้เป็นการผสมผสานระหว่างการให้น้ำและการให้ปุ๋ยในคราวเดียวกัน ผ่านระบบน้ำหยดหรือมินิสปริงเกลอร์ ช่วยให้พืชได้รับน้ำและธาตุอาหารในปริมาณที่แม่นยำ สม่ำเสมอ และสอดคล้องกับช่วงการเจริญเติบโต ซึ่งไม่เพียงเพิ่มประสิทธิภา
สถานการณ์มะพร้าวแกงในช่วงผลผลิตออกสู่ตลาดจำนวนมาก กลายเป็นอีกหนึ่งโจทย์สำคัญของภาคเกษตรไทย เมื่อแรงกดดันด้านอุปทานทำให้ราคามะพร้าวปรับตัวลดลง และเกษตรกรบางพื้นที่เผชิญปัญหาการระบายผลผลิตไม่ทันจังหวะตลาด กระทรวงพาณิชย์จึงขยับมาตรการเชิงรุก ทั้งการติดตามการรับซื้อในพื้นที่แหล่งผลิต การประสานล้งและโรงงานแปรรูปให้เข้ารับซื้อเพิ่มเติม การขอความร่วมมือให้ชะลอการนำเข้า และการดึงผู้ประกอบการรายใหญ่เข้าช่วยดูดซับผลผลิต เพื่อพยุงราคาหน้าสวนและลดสต็อกคงค้างในระบบ ล้ง-โรงงานเข้าซื้อ สต็อกหน้าลานลด นายกรนิจ โนนจุ้ย โฆษกกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า กระทรวงพาณิชย์ได้รับรายงานจากสำนักงานพาณิชย์จังหวัดนครศรีธรรมราชและสุราษฎร์ธานี ถึงผลการลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์รับซื้อมะพร้าวผลแก่ หรือมะพร้าวแกง หลังกรมการค้าภายในและกรมการค้าต่างประเทศประสานล้งและโรงงานเข้ารับซื้อเพิ่มเติม ผลการติดตามพบว่า ล้งในพื้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราชและสุราษฎร์ธานียังเข้าไปรับซื้อมะพร้าวจากเกษตรกรอย่างต่อเนื่อง เพื่อระบายผลผลิตไปยังโรงงานปลายทาง ทำให้สต็อกคงเหลือหน้าลานลดลงเมื่อเทียบกับสัปดาห์ก่อนหน้า ขณะที่เกษตรกรสามารถขายผลผลิตได้