นายกิจษารธ อ้นเงินทยากร ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 10 ราชบุรี (สศท.10) สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยถึงการดำเนินงานของกลุ่มแปลงใหญ่บ้านบัวล้มช้าง ตำบลหินมูล อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม นับเป็นกลุ่มที่มีศักยภาพการผลิตข้าวในพื้นที่ โดยเข้าร่วมโครงการส่งเสริมระบบเกษตรแบบแปลงใหญ่ ตั้งแต่ปี 2559 และเป็นศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตรต้นแบบของจังหวัดนครปฐม ที่มีการพัฒนาฐานเรียนรู้แก่เกษตรกรในเชิงปฏิบัติ เน้นให้ความรู้การลดต้นทุนการผลิต เพื่อพัฒนาให้เกษตรกรมีองค์ความรู้และสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในแปลงของตนเองได้ ซึ่งขับเคลื่อนดำเนินงานภายใต้นโยบายสำคัญของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ที่มุ่งเน้นการรวมกลุ่มเกษตรกร เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการผลิต ลดต้นทุน และสร้างอำนาจต่อรองด้านการตลาด ยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกร และพัฒนาสู่ความยั่งยืนในภาคการเกษตร
จากการลงพื้นที่ติดตามของ สศท.10 พบว่า กลุ่มแปลงใหญ่บ้านบัวล้มช้าง มีพื้นที่ปลูกข้าวประมาณ 1,200 ไร่ สมาชิกเกษตรกร 57 ราย มี นายไพรัช เส็งเจริญ เป็นประธานกลุ่ม ดำเนินการผลิตข้าวเป็นสินค้าหลัก ผ่านมาตรฐาน GAP ปลูกข้าวนาปีและนาปรัง จำนวน 3 สายพันธุ์ ได้แก่ ข้าว กข41 กข85 และข้าวหอมปทุม ด้านสถานการณ์การผลิต ปี 2568 แบ่งเป็น ข้าวนาปรัง ได้ผลผลิตรวม ประมาณ 1,200 ตัน ผลผลิตเฉลี่ย 1,000 กิโลกรัมต่อไร่ ข้าวนาปี ได้ผลผลิตรวมประมาณ 1,080 ตัน ผลผลิตเฉลี่ย 900 กิโลกรัมต่อไร่ โดยจำหน่ายผลผลิตให้โรงสีข้าวในพื้นที่อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม ร้อยละ 50 และโรงสีข้าวอำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรี ร้อยละ 50 ด้านการพัฒนาศักยภาพการผลิต กลุ่มมีการดำเนินการลดต้นทุนโดยใช้จุลินทรีย์และฟางในการหมักดิน บำรุงดิน ทำให้ดินสมบูรณ์ ส่งผลให้ลดการใช้เมล็ดพันธุ์ และลดการใช้ปุ๋ย กลุ่มจึงสามารถลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มผลผลิตได้ นอกจากนี้ กลุ่มมีการจ้างใช้โดรนเพื่อความแม่นยำในการหว่านเมล็ดข้าว ทำให้ระยะห่างของการปลูกมีความเหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของข้าว สามารถเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตได้
สำหรับการดำเนินงานของกลุ่มแปลงใหญ่บ้านบัวล้มช้าง ได้รับการสนับสนุนเครื่องจักรกลทางการเกษตรจากกรมส่งเสริมการเกษตร และกรมการข้าว เพื่อลดต้นทุนการผลิตให้กับสมาชิกในกลุ่ม ซึ่งสมาชิกสามารถลดต้นทุนการผลิตจากการใช้บริการเครื่องจักรของกลุ่ม อาทิ รถเกี่ยวข้าวให้บริการสมาชิกอัตราไร่ละ 200 บาท ถูกกว่าราคาท้องตลาดไร่ละ 100 บาท รถฉีดสารชีวภัณฑ์ให้บริการสมาชิกอัตราไร่ละ 40 บาท ถูกกว่าราคาท้องตลาดไร่ละ 10 บาท และการให้บริการเช่ายืมเครื่องจักรกลทางการเกษตรอื่นๆ อาทิ รถดำนา เครื่องคัดเมล็ดพันธุ์ รถแทรกเตอร์ตักข้าว ให้บริการสมาชิก เพื่อลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตอีกด้วย ทั้งนี้ กลุ่มมีรายได้จากการให้บริการเครื่องจักรกล ประมาณ 200,000 บาทต่อปี คิดเป็นกำไรประมาณ 60,000 บาทต่อปี
สำหรับการดำเนินงานในระยะต่อไป กลุ่มเตรียมยกระดับมาตรฐานการผลิตและการเป็นผู้ให้บริการทางการเกษตรครบวงจร (Agricultural Service Provider) ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างขั้นตอนการดำเนินการหารือในรายละเอียดกับกรมส่งเสริมการเกษตร อีกทั้งกลุ่มมีความพร้อมทั้งในเรื่องบุคลากรและองค์ความรู้การทำเกษตร โดยอยู่ระหว่างยื่นขอรับการสนับสนุนรถตีดิน และโดรนจากภาครัฐ เนื่องจากเล็งเห็นว่าการนำโดรนเข้ามาใช้งานในกลุ่ม จะทำให้คนรุ่นใหม่หันมาสนใจการทำเกษตรและรองรับปัญหาแรงงานสูงอายุในภาคเกษตรในอนาคตอีกด้วย หากท่านใดสนใจข้อมูลเพิ่มเติม สามารถติดต่อหรือสอบถามรายละเอียดได้ที่ นายไพรัช เส็งเจริญ ประธานกลุ่มแปลงใหญ่บ้านบัวล้มช้าง ตำบลหินมูล อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม โทร. 081-923-6282 หรือสอบถามเพิ่มเติมได้ที่ สศท.10 ราชบุรี โทร. 032-337-954 หรืออีเมล [email protected]
ในยุคที่ปุ๋ยแพงจนแบกต้นทุนไม่ไหว ทางรอดเดียวของเกษตรกรคือการพึ่งพาตัวเอง วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านพาไปเปิดสูตรปุ๋ยอินทรีย์สารพัดประโยชน์จาก คุณสมศักดิ์ เครือวัลย์ (ปราชญ์เกษตรเศรษฐกิจพอเพียง ปี 2558) เกษตรกรชาวสวนผลไม้ชั้นครูจากจังหวัดระยอง สูตรนี้ทำง่าย และตอบโจทย์คนรักต้นไม้ที่สุด เพราะผสมครั้งเดียวสามารถบำรุงได้ ทั้งพืชผักสวนครัว ไม้ผล ไม้ดอก ไม้ประดับ ยันไม้กระถางในบ้าน ทำอย่างไรมาดูกัน วิธีการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ มีกระบวนการผลิต ดังนี้ 1.1 มูลสัตว์แห้งละเอียด 1 ส่วน 1.2 แกลบดำ 1 ส่วน 1.3 อินทรียวัตถุอื่นๆ ที่หาได้ง่าย เช่น แกลบ ชานอ้อย ขี้เลื่อย เปลือกถั่วลิสง เปลือกถั่วเขียว และขุยมะพร้าว เป็นต้น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกัน 3 ส่วน 1.4 รำละเอียด 1 ส่วน 1.5 นำน้ำสกัดชีวภาพ 1 ส่วน+น้ำตาล 1 ส่วน + น้ำ 100 ส่วน คนจนละลายเข้ากันดี 1.6 กระสอบป่านเก่าๆ สำหรับคลุมปุ๋ยที่ผสมแล้ว 1.7 จอบ 1.8 พลั่ว และ 1.9 ฝักบัวรดน้ำ 2.1 เตรียมพื้นที่ผสมปุ๋ยบนพื้นซีเมนต์ หรือถ้าเป็นพื้นดินให้ปูผ้ายางเพื่อป้องกันปุ๋ยซึมลงดิน 2.2 นำเอาวัสดุต่างๆ มากองซ้อนกันเป็นชั้นๆ แล้วคลุกเคล้าจนเข้ากันดี 2.3 เอาส่วนผสม
“รมช.ปิยรัฐชย์” เร่งหารือหน่วงงานที่เกี่ยวข้องเดินหน้าแก้ปัญหาหนี้ในระบบสหกรณ์แบบ Quick Win มั่นใจ เห็นผลเป็นรูปธรรมใน 6 เดือน ขณะประธานสหกรณ์นิคมอ่าวลึกวอนรัฐขอเงินกู้ดอกเบี้ยต่ำให้สมาชิกทำอาชีพเสริมเพิ่มรายได้ส่งหนี้คงค้างสหกรณ์ “อันที่จริงวันนั้นเราไปกาญจนบุรีมา เรามีความตกใจเผอิญไม่แน่ใจว่าเป็นข้อมูลที่ชัดเจนจริงๆ หรือไม่ว่าสหกรณ์มีหนี้อยู่ 60% อันนี้ช็อกมากแล้วด้วยความที่เราเป็นผู้บริหาร ดังนั้นเราไม่อยากเห็นตัวเลขที่เป็นสีแดงแน่นอน เราอยากเห็นตัวเลขที่เป็นสีเขียวและเงินปันผลให้กับพ่อแม่พี่น้อง” นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ให้สัมภาษณ์ภายหลังลงพื้นที่ ตรวจเยี่ยมสหกรณ์ในพื้นที่ จ.กาญจนบุรี โดยย้ำว่าอยากเห็นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าไปแก้ปัญหาหนี้สินให้กับเกษตรกรอย่างเป็นรูปธรรมภายใต้นโยบาย Quick Win ให้เห็นผลเป็นรูปธรรมภายใน 3 เดือน 6 เดือน เนื่องจากหนี้สินเป็นเรื่องใหญ่ของสมาชิกสหกรณ์ทั้งในและนอกภาคเกษตร โดยมีกรมส่งเสริมสหกรณ์เป็นหน่วยงานหลักในการแก้ปัญหา และมีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ให้การสนับสนุน ซึ่งขณะนี้อยู่ในระหว่างการหารือเพื่อการแก้ไขปัญหาหนี
ภาพของจังหวัดนนทบุรีที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว จากพื้นที่สวนผลไม้ริมคลองสู่เมืองแห่งคอนโดมิเนียม ถนนสายใหม่ และศูนย์การค้าขนาดใหญ่ ยังมีพื้นที่สีเขียวบางส่วนที่ยังคงยืนหยัดรักษาวิถีเกษตรดั้งเดิมเอาไว้ หนึ่งในนั้นคือ “สวนทุเรียน 5 พี่น้อง” สวนทุเรียนนนท์ GI ที่ยังคงอนุรักษ์รูปแบบการทำสวนยกร่องแบบดั้งเดิม และสืบทอดมรดกจากบรรพบุรุษมากว่า 100 ปี ท่ามกลางความท้าทายของการขยายตัวของเมืองที่ค่อยๆ รุกคืบเข้ามาในทุกทิศทาง คุณสุดใจ ศรศิลป์ เจ้าของ 5 พี่น้อง สวนทุเรียนนนท์ เล่าว่า ปัจจุบันสวนแห่งนี้มีพื้นที่ประมาณ 20 ไร่ โดยมีพี่น้องทั้งหมด 5 คน เป็นเจ้าของร่วมกัน ถือเป็นมรดกที่ส่งต่อกันมาจากรุ่นปู่ย่าตายาย จนถึงรุ่นลูกหลานในปัจจุบัน และยังคงผลิตทุเรียนนนท์ GI คุณภาพสูงออกสู่ตลาดทุกปี เพื่อสร้างรายได้ให้กับครอบครัว พร้อมทั้งเป็นส่วนหนึ่งของการอนุรักษ์อัตลักษณ์ทุเรียนนนท์ให้คงอยู่ต่อไป “ที่ดินผืนนี้มีอายุมากกว่า 100 ปีได้ เพราะตั้งแต่เกิดมาก็เห็นสวนแห่งนี้แล้ว เป็นมรดกที่ส่งต่อกันมา” ย้อนกลับไปในอดีต จังหวัดนนทบุรีเต็มไปด้วยสวนผลไม้ที่เชื่อมต่อกันด้วยเครือข่ายลำคลอง ผู้คนสัญจรทางน้ำเป็นหลัก วิถี
เกษตรผสมผสาน คือระบบการผลิตทางการเกษตรที่รวมเอาการปลูกพืช เลี้ยงสัตว์ และการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ เข้าไว้ด้วยกันในพื้นที่เดียวกันหรือใกล้เคียงกัน โดยมีการจัดการระบบนิเวศอย่างเป็นธรรมชาติ เพื่อให้เกิดความสมดุลและยั่งยืน คุณสมพรชัย องอาจ เป็นคนที่ชอบทำเกษตรมาตั้งแต่สมัยเด็ก ไม่ว่าจะเห็นอะไรก็จะทำเรื่อยๆ แบบทีละเล็กละน้อย ต่อมาเมื่อเข้าสู่ชีวิตคู่จึงได้ย้ายไปอยู่ที่จังหวัดนครปฐมกับภรรยา ก็จะประกอบอาชีพเพาะเห็ด เลี้ยงกบ และตลาดจนการปลูกไม้ผลต่างๆ ไปด้วย คุณสมพรชัย เล่าว่า “ช่วงนั้นก็ไปอยู่ที่นครปฐมก่อน เราก็จะไปปลูกพวกไม้ผลต่างๆ เอาไว้ ต่อมาก็ผลิตกิ่งพันธุ์ขาย ไม่ว่าจะเป็นมะม่วง ม่อนเบอรี่ หน่อกล้วยทำหมด คราวนี้พอช่วงที่บึงกาฬเริ่มมีการปลูกยางพารามากขึ้น ก็เลยย้ายมาอยู่ที่บ้านเกิด ซึ่งบริเวณรอบบ้านมันจะมีพื้นที่อยู่ประมาณ 1 ไร่ เราก็คิดว่า ต้องหาอะไรมาทำให้เกิดประโยชน์ และสร้างเงินให้เราให้ได้ ก็ทำแบบผสมผสานไปเลยน่าจะดี” เนื่องจากพื้นที่บ้านของเขาไม่สามารถที่จะทำบ่อสำหรับเลี้ยงปลาได้ เขาจึงได้เลือกเลี้ยงกบแทน โดยนำกบที่อยากเลี้ยงมาออกแบบให้อยู่ในกระชังบก ที่การเลี้ยงไม่มีอะไรยุ่งยากเพียงแค่ใส
