วันที่ 27 เมษายน 2569 ในงาน NAC 2026 (NSTDA Annual Conference 2026) ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษาวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้ขึ้นบรรยายในหัวข้อ “Powering Thailand’s Green Economy with Science and Innovation” โดยเน้นย้ำบทบาทของวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสีเขียวของประเทศไทย ท่ามกลางบริบทโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทั้งด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ความท้าทายทางภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitics) และแรงกดดันด้านมาตรการสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศ
ศ.ดร.ยศชนัน กล่าวว่า ประเทศไทยกำลังเผชิญช่องว่างระหว่างความจำเป็นกับการลงมือทำ ในประเด็น Green Economy แม้หลายฝ่ายเห็นตรงกันว่าต้องเดินหน้า แต่ในทางปฏิบัติยังติดข้อจำกัดด้านรายได้และต้นทุน จนเกิดมุมมองว่า “ยังไม่พร้อมจะกรีน” ซึ่งสะท้อนโจทย์เชิงโครงสร้างที่ต้องเร่งแก้ไข
ศ.ดร.ยศชนัน อธิบายว่า หากสามารถผลักดัน Green Transformation ในระดับนโยบายได้ จะเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ โดยต้องเชื่อมแนวคิด “กรีน” เข้ากับเศรษฐกิจฐานราก ให้ชัดขึ้น โดยเฉพาะ 2 ประเด็นหลัก ได้แก่ การยกระดับผู้ประกอบการรายเล็ก และการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพเพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่านโครงสร้างประเทศ
ในภาพใหญ่ Green Economy เป็น Subset ของ Wellness Economy ซึ่งครอบคลุมตั้งแต่อาหาร (Food Systems) สุขภาพ (Healthcare) เครื่องมือแพทย์ (Medical Devices) บริการทางการแพทย์ (Medical Services) ไปจนถึงสิ่งแวดล้อมและคุณภาพอากาศ (Environmental Quality) พร้อมย้ำว่า Wellness จะไม่เกิดขึ้นจริง หากไม่มี Green Transformation เป็นฐาน
และอีกประเด็นสำคัญคือมาตรการด้านคาร์บอนอย่าง CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) ซึ่งจะเข้ามากระทบ Value Chain ทั้งระบบ ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ไปจนถึง Logistics และมาตรฐาน ESG (Environmental, Social, Governance) โดยมองว่าแม้เป็นความท้าทาย แต่ก็เป็นหน้าต่างของโอกาส สำหรับเราได้เช่นกัน
ในเชิงกลไก การขับเคลื่อนจำเป็นต้องสร้าง Ecosystem ที่เอื้อต่อ Startup, Entrepreneur และนักวิจัย ให้เข้าถึงทุน เทคโนโลยี และโอกาส ได้อย่างทั่วถึง พร้อมย้ำว่าประเด็น Net Zero ไม่ใช่หน้าที่ของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่ต้องอาศัยการบูรณาการทุกภาคส่วน โดยภาครัฐควรทำหน้าที่เป็น System Integrator
นอกจากนี้ ยังเน้นย้ำความสำคัญของ Science Communication เพื่อเชื่อม Demand และสร้าง Passion ร่วมกันในสังคม ควบคู่กับการมี Accelerator เพื่อผลักดันนวัตกรรมให้สามารถเกิดขึ้นได้จริง
ในมิติการพัฒนาเชิงนโยบาย จำเป็นต้องเร่งกระบวนการ Research to Market Translation โดยตั้งเป้าหมายชัดเจน เช่น ภายในปี 2030 พร้อมปรับระบบกำลังคน และกำหนด Priority Research ที่ตอบโจทย์เร่งด่วน โดยไม่ปิดกั้นการเติบโตของ Basic Science
ขณะเดียวกัน ยังสะท้อนปัญหาความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึง Business Matching และ IP Licensing ซึ่งยังจำกัดในเมืองใหญ่ ทำให้ผู้ประกอบการในภูมิภาคเข้าถึงโอกาสได้ยาก จึงควรมีมาตรการสนับสนุนในส่วนนี้ เพื่อเปิดทางให้เกิดการใช้ประโยชน์จากทรัพย์สินทางปัญญาอย่างเป็นธรรม
ในมิติยุทธศาสตร์ เศรษฐกิจ BCG (Bio-Circular-Green Economy) ยังคงเป็นกลไกขับเคลื่อนหลักที่ต้องได้รับการต่อยอด โดยเฉพาะใน 3 ภาคส่วนสำคัญ ได้แก่ ภาคเกษตรกรรม ภาคอุตสาหกรรมการผลิต และภาคบริการ ผ่านแนวทางต่างๆ เช่น เกษตรแม่นยำ (Precision Agriculture) และการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม (Green Manufacturing) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต (Productivity) ควบคู่ไปกับการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอน (Carbon Emissions) อย่างยั่งยืน
อีกทั้งเสนอให้ยกระดับเป้าหมาย Net Zero เป็น “National Security” เนื่องจากเกี่ยวข้องโดยตรงกับความสามารถในการแข่งขัน (Competitiveness) สุขภาพประชาชน และความเสี่ยงจากภัยพิบัติ (Disaster Risk) โดยเตือนว่า หากไม่สามารถลดการปล่อยคาร์บอนสู่ศูนย์ได้ จะเกิดผลกระทบในระยะยาว
ในช่วงท้าย มีข้อเสนอเชิงเป้าหมาย เช่น การเพิ่มสัดส่วน GDP จาก Green Economy การลดความเสี่ยงในเรื่องคาร์บอนลง 30 เปอร์เซ็นต์ และการสร้าง Deep Tech Innovation มากกว่า 5,000 รายการ ภายในปี 2030 เพื่อขับเคลื่อนประเทศไปสู่เศรษฐกิจที่เติบโตด้วยนวัตกรรมอย่างยั่งยืน
ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา “ผำ” หรือไข่น้ำ กลายเป็นพืชเศรษฐกิจดาวรุ่งที่คนไทยรู้จักกันมากขึ้น ในฐานะหนึ่งในพืชอาหารที่มีโปรตีนสูง และถูกจับตามองในฐานะทางเลือกใหม่ด้านความมั่นคงทางอาหารของโลก แต่ในอนาคต บทบาทของผำอาจไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การเป็นซูเปอร์ฟู้ดเท่านั้น หากยังมีศักยภาพก้าวสู่การเป็น “พืชคาร์บอนต่ำ” ที่สอดรับกับทิศทางการพัฒนาเศรษฐกิจสีเขียวและเป้าหมาย Net Zero ของประเทศ ด้วยคุณสมบัติที่ปลูกง่าย เจริญเติบโตรวดเร็ว ใช้น้ำน้อยเมื่อเทียบกับพืชหลายชนิด และสามารถดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ผ่านกระบวนการสังเคราะห์แสงได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผำจึงถูกมองว่าเป็นพืชแห่งอนาคตที่อาจมีบทบาททั้งในมิติอาหาร สิ่งแวดล้อม และการค้าระหว่างประเทศ โดยเฉพาะในตลาดที่ให้ความสำคัญกับสินค้าที่มีรอยเท้าคาร์บอนต่ำ มากขึ้นเรื่อยๆ ดร.อันนา ปาจรียางกูร Co-Founder ของ Dr. WellnessX ฟาร์มผำแห่งนี้ก่อตั้งขึ้นตั้งแต่ปี 2021 บนพื้นที่กว่า 2 ไร่ ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ดำเนินการในรูปแบบฟาร์มระบบกึ่งปิด โดยใช้บ่อขนาดใหญ่เส้นผ่านศูนย์กลางกว่า 8 เมตร จำนวน 13 บ่อ ซึ่งถือเป็นหนึ่งในระบบเพาะเลี้ยงผำขนาดใหญ่ของประเทศไทย สามารถ
ปลานิล เป็นปลาน้ำจืดที่ได้รับความนิยมทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย ซึ่งสามารถนำมาประกอบอาหารได้หลากหลายเมนู เพราะเนื้อปลามีรสชาติที่อร่อยราคาขายไม่แพงมาก และหาซื้อได้ง่ายตามท้องตลาด จึงทำให้ยังมีคนนิยมบริโภคเป็นที่ต้องการของตลาด ส่งผลให้มีการเลี้ยงปลานิลกันอย่างแพร่หลายเพื่อเป็นอาชีพ การที่จะได้ปลานิลให้เป็นปลาเนื้อที่มีคุณภาพนั้น สิ่งที่สำคัญขาดเสียไม่ได้คือ เรื่องของลูกพันธุ์ปลานิล ต้องมีการเพาะพันธุ์ที่ดี พร้อมทั้งมีการลดต้นทุนในเรื่องของการเลี้ยงเข้ามาช่วยอีกหนึ่งช่องทาง ก็จะส่งผลให้การเลี้ยงปลานิลสร้างผลกำไรให้กับเกษตรกรผู้เลี้ยงได้อย่างยั่งยืน คุณจิรทีปต์ คงทอง อยู่บ้านเลขที่ 6/1 หมู่ที่ 4 ตำบลหนองตีนก อำเภอบ้านโพธิ์ จังหวัดฉะเชิงเทรา เป็นอีกหนึ่งเกษตรกรที่เพาะพันธุ์ปลานิลที่มีคุณภาพ ทำให้ลูกพันธุ์ปลาที่ได้เป็นที่ต้องการของตลาด เกิดเป็นรายได้ให้กับคุณจิรทีปต์มากว่า 20 ปีทีเดียว โดยมีการผลิตเป็นแบบปลานิลแปลงเพศและปลานิลแบบปกติที่ลูกค้าสามารถนำไปเลี้ยงเป็นพ่อแม่พันธุ์ต่อไปได้ จากผู้เลี้ยงปลาเนื้อ สู่ผู้ผลิตลูกพันธุ์ปลานิลคุณภาพ คุณจิรทีปต์ เล่าให้ฟังว่า ผู้ที่ริเริ่มมาดำเนินการประกอบอ
ในยุคที่ปุ๋ยแพงจนแบกต้นทุนไม่ไหว ทางรอดเดียวของเกษตรกรคือการพึ่งพาตัวเอง วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านพาไปเปิดสูตรปุ๋ยอินทรีย์สารพัดประโยชน์จาก คุณสมศักดิ์ เครือวัลย์ (ปราชญ์เกษตรเศรษฐกิจพอเพียง ปี 2558) เกษตรกรชาวสวนผลไม้ชั้นครูจากจังหวัดระยอง สูตรนี้ทำง่าย และตอบโจทย์คนรักต้นไม้ที่สุด เพราะผสมครั้งเดียวสามารถบำรุงได้ ทั้งพืชผักสวนครัว ไม้ผล ไม้ดอก ไม้ประดับ ยันไม้กระถางในบ้าน ทำอย่างไรมาดูกัน วิธีการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ มีกระบวนการผลิต ดังนี้ 1.1 มูลสัตว์แห้งละเอียด 1 ส่วน 1.2 แกลบดำ 1 ส่วน 1.3 อินทรียวัตถุอื่นๆ ที่หาได้ง่าย เช่น แกลบ ชานอ้อย ขี้เลื่อย เปลือกถั่วลิสง เปลือกถั่วเขียว และขุยมะพร้าว เป็นต้น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกัน 3 ส่วน 1.4 รำละเอียด 1 ส่วน 1.5 นำน้ำสกัดชีวภาพ 1 ส่วน+น้ำตาล 1 ส่วน + น้ำ 100 ส่วน คนจนละลายเข้ากันดี 1.6 กระสอบป่านเก่าๆ สำหรับคลุมปุ๋ยที่ผสมแล้ว 1.7 จอบ 1.8 พลั่ว และ 1.9 ฝักบัวรดน้ำ 2.1 เตรียมพื้นที่ผสมปุ๋ยบนพื้นซีเมนต์ หรือถ้าเป็นพื้นดินให้ปูผ้ายางเพื่อป้องกันปุ๋ยซึมลงดิน 2.2 นำเอาวัสดุต่างๆ มากองซ้อนกันเป็นชั้นๆ แล้วคลุกเคล้าจนเข้ากันดี 2.3 เอาส่วนผสม
“ผักเหลียง” ได้ชื่อว่าเป็นราชินีผักพื้นบ้านภาคใต้ เป็นอาหารที่ดีต่อสุขภาพ นำไปประกอบอาหารได้สารพัดเมนู เช่น ผัดผักเหลียงใส่ไข่ ผักเหลียงต้มกะทิ หรือแกงเลียงผักเหลียงใส่กุ้ง ฯลฯ เมนูผักเหลียงมีรสชาติอร่อยแถมอุดมไปด้วยคุณค่าทางโภชนาการ ผักเหลียง 100 กรัม มีเส้นใยอาหารสูง วิตามินซีและให้เบต้าแคโรทีนสูง มากกว่าผักบุ้งไทย 5-10 เท่า ทั้งมีสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยป้องกันมะเร็ง และควบคุมระดับน้ำตาลในเส้นเลือดได้อีกด้วย ทั้งเป็นพืชสมุนไพร ช่วยบำรุงร่างกาย บำรุงสายตา แก้โรคซางในเด็ก ส่วนยางจากลำต้นช่วยบำรุงผิวหน้าขาวใส เหลียงใบใหญ่ พืชทำเงิน ผักเหลียง เป็นไม้พุ่มสูงประมาณ 1-2 เมตร ทนทานต่อทุกสภาพอากาศ ดูแลง่าย ปลูกเพียง 2 ปี สามารถเก็บยอดของผักเหลียงมารับประทานหรือขายได้ ผักเหลียงมีหลายสายพันธุ์ เดิมเกษตรกรนิยมปลูกผักเหลียงใบเล็ก แต่ทุกวันนี้ เกษตรกรหันมาปลูกผักเหลียงใบใหญ่มากขึ้นเพราะมีขนาดใบใหญ่ รสชาติหวาน มัน สามารถแตกยอดและเก็บผลผลิตได้ทั้งปี ตลาดในพื้นที่ภาคใต้มีความต้องการสูงไม่ต่ำกว่า 500 กิโลกรัมต่อวัน ผักเหลียงใบใหญ่ เดิมทีเป็นผักพื้นบ้านของอินโดนีเซีย ถูกนำเข้ามาปลูกในประเทศไทยเมื่อป
