(14 ตุลาคม 2569) ณ อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จ.ปทุมธานี – สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยทีมวิจัยเทคโนโลยีการควบคุมทางชีวภาพ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) ได้รับเกียรติเป็นเจ้าภาพร่วมในการต้อนรับคณะผู้แทนและผู้เชี่ยวชาญจากทั่วโลก ในโอกาสเดินทางเข้าเยี่ยมชมงานวิจัยและเทคโนโลยีนวัตกรรมเกษตรที่สามารถนำไปใช้ได้จริงของไบโอเทคและหน่วยงานภาคี ที่จะช่วยแก้ปัญหาเรื่องสารเคมีตกค้างและขยะพลาสติกในไร่นา ซึ่งทำให้ดินเสื่อมโทรมและส่งผลเสียต่อสุขภาพของเกษตรกรและผู้บริโภค โดยมี ดร.สิทธิโชค ตั้งภัสสรเรือง รองผู้อำนวยการไบโอเทค สวทช. และ Ms. Helena Rey ผู้จัดการโครงการ GEF FARM Global Programme จากโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (UNEP) ร่วมเป็นประธานเปิดงาน ซึ่งกิจกรรมนี้เป็นส่วนหนึ่งของการประชุมระดับสากล “Global Forum 2026: FARM the Transition” ที่จัดขึ้นระหว่างวันที่ 13-16 ตุลาคม นี้ เพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ นวัตกรรม และกลไกทางการเงิน ในการลดใช้สารเคมีเกษตรอันตราย พลาสติกทางการเกษตร และมุ่งสู่การบริหารจัดการศัตรูพืชอย่างยั่งยืนในระดับภูมิภาคและระดับโลก
ดร.สิทธิโชค ตั้งภัสสรเรือง รองผู้อำนวยการไบโอเทค สวทช. กล่าวว่า ไบโอเทค สวทช. ในฐานะศูนย์วิจัยแห่งชาติด้านเทคโนโลยีชีวภาพ ได้ร่วมกับพันธมิตรพัฒนาโซลูชันที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะการใช้นวัตกรรมชีวภัณฑ์ (Biocontrol & Bio-solutions) เพื่อควบคุมศัตรูพืชและลดการใช้เคมีสังเคราะห์ การต้อนรับคณะผู้แทนโลกในครั้งนี้จึงเป็นโอกาสสำคัญในการขยายผลงานวิจัยสู่การใช้งานจริงในระดับภูมิภาค ซึ่งการเป็นเจ้าภาพร่วมและเปิดบ้านต้อนรับคณะผู้แทนระดับโลกในครั้งนี้ สะท้อนถึงบทบาทความเข้มแข็งของ สวทช. และ ไบโอเทค ในการเป็นผู้นำด้านวิจัยและพัฒนานวัตกรรมชีวภาพ ที่พร้อมขับเคลื่อนภาคเกษตรกรรมของไทย ตลอดจนประชาคมโลกไปสู่ความยั่งยืน ปลอดภัย และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม
ด้าน ดร.อลงกรณ์ อำนวยกาญจนสิน หัวหน้าทีมวิจัยเทคโนโลยีการควบคุมทางชีวภาพ ไบโอเทค สวทช. กล่าวเสริมว่า ทีมวิจัยมุ่งศึกษาและพัฒนาจุลินทรีย์ธรรมชาติที่มีประโยชน์ มาทำเป็นผลิตภัณฑ์ชีวภัณฑ์ป้องกันโรคและศัตรูพืช โดยเริ่มตั้งแต่คัดเลือกเชื้อ ศึกษาการออกฤทธิ์ พัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ และนำไปทดลองใช้จริงในแปลงเกษตร เพื่อเป็นทางเลือกแทนการใช้สารเคมี การทำงานนี้ต้องทำร่วมกับเกษตรกรเพื่อให้แก้ปัญหาได้ตรงจุด ซึ่งการได้ร่วมมือกับเครือข่าย GEFFARM ครั้งนี้ จะช่วยเชื่อมโยงความรู้ เทคโนโลยี และสร้างความร่วมมือระดับสากลเพื่อขยายผลได้อย่างยั่งยืน
ภายในงานได้รวบรวมเทคโนโลยีและนวัตกรรมเด่นจากหน่วยงานภาคีเครือข่าย เพื่อนำมาปรับใช้จริงในภาคเกษตร ประกอบด้วย
- ชีวภัณฑ์ควบคุมศัตรูพืช: นวัตกรรมจุลินทรีย์สายพันธุ์ไทยทดแทนสารเคมี โดย ไบโอเทค สวทช.
- การปรับแต่งจีโนม (Genome Editing : GEd): พัฒนาพันธุ์พืชแห่งอนาคตที่ทนทานต่อโรคและสภาพอากาศ โดย กรมวิชาการเกษตร (DOA)
- ระบบบริหารจัดการสวนทุเรียนดิจิทัลและ IoT: ควบคุมการให้น้ำอัจฉริยะและเกษตรแม่นยำ โดย สำนักส่งเสริมเศรษฐกิจดิจัทัล (depa) และบริษัท อินฟิวส์ / แอโรกรุ๊ป
- แอปพลิเคชันบริหารฟาร์ม (FarmFeed / KasetKorn): บันทึกข้อมูลและตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) รองรับมาตรฐาน GAP
- LiveStock Next: แพลตฟอร์ม AIoT สำหรับฟาร์มสุกร ตรวจสอบสุขภาพและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดย สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA)
- soilXcel & SAP Super Absorbent Polymer: นวัตกรรมสารอุ้มน้ำและปรับปรุงดินเสื่อมโทรมจาก Green Regeneration 1954 และ X-TEC
- LOCOL: นวัตกรรมแปรรูปขยะโกโก้เป็นอาหารสัตว์ ช่วยเพิ่มผลผลิตและลดก๊าซมีเทน
- KU HUMATE: สารกระตุ้นพืชชีวภาพจากการอัปไซเคิลทรัพยากรโรงงานน้ำตาล โดย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
- โดรนเกษตรอัจฉริยะ: เทคโนโลยีโดรน DJI เพื่อการดูแลพืชผลอย่างแม่นยำและปลอดภัย โดย สยามคูโบต้า
นอกจากนี้ ในงานยังมีการเปิดตัวโครงการใหญ่เพื่อช่วยเหลือเกษตรกร และเวทีพูดคุยแลกเปลี่ยนประสบการณ์จริงจากเกษตรกรผู้ปลูกพริก ข้าว และมะม่วง ที่นำไปใช้จริงจนประสบความสำเร็จ
ความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่อง “คาร์บอนเครดิต” ในปัจจุบันยังมีความคลาดเคลื่อนอยู่มาก โดยเฉพาะในภาคการเกษตรและการปลูกป่า รายการ Climate Talk EP3 : “เรื่องจริง T-VER คาร์บอนเครดิต” โดย ดร.ปราณี หนูทองแก้ว ผู้จัดการสำนักรับรองคาร์บอนเครดิต องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) หรือ อบก. (TGO) ได้มาให้ข้อมูลและไขข้อข้องใจอย่างชัดเจนในทุกประเด็น ดังนี้ ดร.ปราณี หนูทองแก้ว ได้เริ่มต้นอธิบายถึงหัวใจสำคัญว่า “คาร์บอนเครดิต คือ รางวัลจากการที่เราทำโครงการหรือกิจกรรมที่ช่วยลด หรือกักเก็บก๊าซเรือนกระจก” ซึ่งการจะนับเป็นคาร์บอนเครดิตได้นั้น ผลการลดก๊าซเรือนกระจกจะต้องได้รับการรับรองจากเจ้าของมาตรฐานเสียก่อน ซึ่งสำหรับประเทศไทยมีมาตรฐานคาร์บอนเครดิตระดับประเทศเพียงมาตรฐานเดียว คือ “โครงการลดก๊าซเรือนกระจกภาคสมัครใจตามมาตรฐานของประเทศไทย” (Thailand Voluntary Emission Reduction Program) หรือ T-VER โดยมี อบก. (TGO) เป็นหน่วยงานเดียวที่เป็นเจ้าของกลไกการขึ้นทะเบียนและรับรองเครดิตในประเทศไทย แล้วหน่วยของคาร์บอนเครดิต คืออะไร สำหรับหน่วยของคาร์บอนเครดิตในระดับสากล ไม่ว่าจะเป็นมาตรฐานภายใต้ UNFCCC ,
ดินดี คือพื้นฐานที่ทำให้พืชแข็งแรง แต่การดูแลดินในปัจจุบัน อาจต้องมองให้ลึกกว่าการเติมปุ๋ยหรือเพิ่มอินทรียวัตถุ เพราะบริเวณสำคัญที่มีผลโดยตรงต่อการเจริญเติบโตของพืช คือ “ไรโซสเฟียร์” (Rhizosphere) หรือบริเวณดินรอบระบบราก ซึ่งเป็นพื้นที่ที่รากพืช จุลินทรีย์ และธาตุต่างๆ ในดินทำงานร่วมกัน การสร้างไรโซสเฟียร์ให้มีชีวิตและสมดุล สามารถช่วยให้พืชดูดใช้ธาตุอาหารได้ดีขึ้น ลดปัญหาโรค และส่งเสริมการเจริญเติบโต โดยมี 5 แนวทางสำคัญที่เกษตรกรสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ 1. อย่าปล่อยให้ดิน “ว่าง” ควรมีพืชเติบโตอยู่เสมอ รากพืชไม่ได้มีหน้าที่เพียงดูดน้ำและธาตุอาหาร แต่ยังเป็นแหล่งอาหารสำคัญของจุลินทรีย์ในดิน รากจะปล่อยสารต่างๆ ออกมา เรียกว่า Root Exudates ซึ่งมีทั้งคาร์โบไฮเดรต กรดอะมิโน ฮอร์โมน และเอนไซม์ โดยสารเหล่านี้ช่วยเป็นอาหารให้กับจุลินทรีย์ที่อยู่บริเวณราก จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์เหล่านี้ มีบทบาทสำคัญในการช่วยทำให้ธาตุอาหารอยู่ในรูปที่พืชนำไปใช้ได้ ช่วยแข่งขันกับจุลินทรีย์ก่อโรค และช่วยสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับราก ดังนั้น การปลูกพืชคลุมดินหรือพืชหมุนเวียน จึงไม่ได้มีประโยชน์เพียงเพิ่มอินทรียวั
จากความสนใจในการเลี้ยงปลา สู่การลงมือทำฟาร์มจริงจังในพื้นที่เล็กๆ ภายในโรงรถ ใครจะคิดว่าจุดเริ่มต้นธรรมดาๆ จะค่อยๆ พัฒนาไปสู่การเพาะพันธุ์ปลาชะโอน เพื่อจำหน่ายให้กับคนที่สนใจเลี้ยงปลาชนิดนี้ แม้จะไม่ได้มีพื้นที่กว้างขวางเหมือนฟาร์มปลาทั่วไป แต่หากรู้จักเลือกวิธีเลี้ยงให้เหมาะสม เข้าใจธรรมชาติของปลา และบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ ก็สามารถต่อยอดเป็นอาชีพที่สร้างรายได้ได้เช่นกัน คุณออย-จีรสร จิณะแสน เจ้าของฟาร์มปลาชะโอนลัลล้า จังหวัดนนทบุรี ผู้เริ่มต้นเรียนรู้การเพาะพันธุ์ปลาชะโอนจากมหาวิทยาลัยแม่โจ้ ก่อนนำความรู้กลับมาลงมือทำจริงด้วยตัวเอง จากเดิมที่ตั้งใจเลี้ยงปลาเพื่อจำหน่ายเป็นปลาเนื้อ แต่เมื่อมีคนสนใจอยากได้ลูกปลาไปทดลองเลี้ยงมากขึ้น จึงมองเห็นโอกาสใหม่ในการทำฟาร์มเพาะพันธุ์ปลา ซึ่งเหมาะกับข้อจำกัดเรื่องพื้นที่ของตัวเองมากกว่า เรียนรู้เพาะพันธุ์ปลาชะโอน ต่อยอดสู่ตลาดลูกปลา คุณออย เล่าให้ฟังว่า จุดเริ่มต้นเมื่อมีโอกาสไปเรียนรู้เรื่องการเพาะพันธุ์ปลาชะโอนกับอาจารย์จอมสุดา ดวงวงษา ที่มหาวิทยาลัยแม่โจ้ โดยได้เรียนรู้เทคนิคการเพาะพันธุ์และการเลี้ยงปลาชะโอนในระบบน้ำหมุนเวียนแบบปิด ซึ่งเป็นแน
ในวันที่โลกธุรกิจเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การเดินหน้าต่ออาจไม่ใช่เรื่องง่าย โดยเฉพาะเมื่อเส้นทางที่เลือกไม่ได้เป็นสิ่งที่เราถนัดมาตั้งแต่แรก แต่สำหรับบางคน “วิกฤต” กลับกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการค้นหาอาชีพใหม่ และนำไปสู่การสร้างธุรกิจที่เติบโตอย่างมั่นคง เรื่องราวของ คุณชัยวัฒน์ มาตรศรี กรรมการผู้จัดการ บริษัท มาตรศรีฟาร์ม จำกัด และผู้ก่อตั้งแบรนด์นมสดพาสเจอไรซ์ “นมเหน่อ” เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของผู้ประกอบการที่ไม่ได้เริ่มต้นจากธุรกิจปศุสัตว์ แต่เลือกเรียนรู้และปรับตัวจากสถานการณ์ที่เกิดขึ้น จนสามารถพัฒนาฟาร์มโคนมให้เติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง จากจุดเริ่มต้นด้วยวัวสาวพร้อมคลอดเพียง 10 ตัว วันนี้มาตรศรีฟาร์มมีแม่รีดกว่า 500 ตัว ผลิตน้ำนมดิบประมาณ 8 ตันต่อวัน พร้อมนำเทคโนโลยี Smart Farming เข้ามาช่วยบริหารจัดการฟาร์ม และวางเป้าหมายเพิ่มจำนวนแม่รีดเป็น 2,500 ตัว ภายใน 7 ปี ที่สำคัญคือไม่ได้หยุดอยู่เพียงการผลิตน้ำนมดิบ แต่ยังต่อยอดสู่การสร้างแบรนด์ “นมเหน่อ” ผลิตภัณฑ์นมท้องถิ่นที่ต้องการส่งต่อ “นมสดแท้” ให้กับผู้บริโภค โดยเฉพาะเด็กๆ ในจังหวัดสุพรรณบุรี จากธุรกิจก่อสร้าง สู่จุดเริ่มต้นในภาคเกษตร ก่
