หลายท่านอาจทราบข่าวกันไปแล้ว สำหรับ “ไอศกรีมละมุด 100 ปี” ผลงานจากตำบลบ้านใหม่ อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ที่ได้รับรางวัลชนะเลิศอันดับ 1 ของโลก สาขาไอศกรีม จากเวทีประกวดอาหาร ที่ประเทศโปรตุเกส ซึ่งเวทีดังกล่าวนี้ว่ากันว่า เปรียบได้กับ “เวทีออสการ์อาหาร” กันเลยทีเดียว
อ่านเรื่องเกี่ยวข้อง : ภูมิใจไทย! ไอศกรีมละมุด 100 ปี ผลไม้ไม่มีราคาสู่แชมป์โลก “ออสการ์อาหาร”
สำหรับความเป็นมาของ ไอศกรีมละมุด 100 ปี นี้ เริ่มต้นมาจาก “ละมุดบ้านใหม่” ผลไม้สีน้ำตาลนวล เนื้อเนียนหวานกรอบที่มีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น ตำบลบ้านใหม่ อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา คือแหล่งผลิตที่โดดเด่นและเป็นเพียงพื้นที่เดียวที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน GI (Geographical Indication) จากกระทรวงพาณิชย์ ผลละมุดจากดินอุดมสมบูรณ์ริมคลองบางแก้วแห่งนี้ไม่เพียงมีรสชาติหวานละมุน แต่ยังสะท้อนภูมิปัญญาและวิถีชีวิตของชุมชนบ้านใหม่ที่สืบทอดมายาวนาน
ย้อนไปเมื่อ 10 กว่าปีก่อน ละมุด ในตำบลบ้านใหม่ มีราคาตกต่ำถึงกิโลกรัมละ 5-10 บาท หลายสวนถูกทิ้งร้างเพราะไม่คุ้มค่าแก่การดูแล แต่ด้วยความรักในถิ่นฐานและความหวงแหนผลไม้ประจำตำบล ชาวบ้านและผู้ประกอบการรุ่นใหม่ จึงรวมตัวกันคิดหาหนทางเพิ่มมูลค่า พวกเขาเริ่มจากการรับซื้อละมุดกิโลกรัมละ 25 บาท เพื่อสร้างแรงจูงใจแก่เกษตรกร และนำไปจำหน่ายในตลาดได้ราคาสูงขึ้นถึง 50–60 บาท
จากจุดเริ่มต้นนั้น เกิดการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่อย่าง “ไอศกรีมละมุดบ้านใหม่” ที่มีหัวใจสำคัญคือการคงรสชาติละมุดผลสดทุกประการ แม้แต่สัมผัสของผิวเปลือกที่คล้ายเม็ดทรายก็ถูกเก็บรักษาไว้ ความหวานที่ได้มาจากเนื้อละมุดแท้ 100% ไม่มีการแต่งกลิ่นหรือเติมสารเคมี ไอศกรีม 1 คำ จึงให้ความรู้สึกเหมือนกัดลงไปในละมุดสดจากสวน
การเดินทางสู่ความสำเร็จนั้น ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงลำพัง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลสุวรรณภูมิ และสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ได้เข้ามาช่วยเหลือด้านการวิจัยและพัฒนาสูตร ภายใต้โครงการ KPO (Knowledge Partnership Organization) เพื่อให้ไอศกรีมละมุดบ้านใหม่ มีมาตรฐานและเป็นที่ยอมรับในระดับประเทศ
ผลลัพธ์คือการนำผลิตภัณฑ์เข้าประกวดในงาน OTOP Midyear 2565 ที่เมืองทองธานี และคว้ารางวัลชนะเลิศอันดับ 1 สร้างชื่อเสียงให้กับละมุดบ้านใหม่ในฐานะผลไม้ GI ที่สามารถต่อยอดสู่สินค้าสร้างรายได้ใหม่ของชุมชน
ทุกวันนี้ ชาวบ้านเจ้าของสวนละมุดกว่า 50 ราย ได้รับผลตอบแทนที่เพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด จากที่เคยขายผลละมุดกิโลกรัมละ 25 บาท ปัจจุบันหากนำผลผลิตเข้าสู่กระบวนการทำไอศกรีม จะได้รับราคาสูงถึงกิโลกรัมละ 100 บาท ส่งผลให้สวนละมุดกว่า 700 ต้นในตำบลกลับมามีชีวิตชีวา และชุมชนมีรายได้เสริมที่มั่นคง
แม้จะยังเป็นการผลิตในรูปแบบโฮมเมดและทำตามพรีออร์เดอร์ แต่ไอศกรีมละมุดบ้านใหม่กลับเป็นที่ต้องการอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในงานเทศกาล งานอีเวนต์ หรือการสั่งซื้อผ่านช่องทางออนไลน์ เช่นเพจ “เที่ยวอยุธยา มาตลาดหลวงปู่ทวด” ที่กลายเป็นพื้นที่สื่อสารหลักระหว่างผู้ผลิตกับผู้บริโภค
ไอศกรีมละมุดบ้านใหม่ จึงไม่ใช่เพียงของหวานดับร้อน แต่เป็นตัวแทนของอัตลักษณ์ชุมชน ที่สะท้อนให้เห็นถึงพลังการปรับตัว การสร้างมูลค่าเพิ่ม และการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นผสานกับองค์ความรู้ใหม่ๆ เพื่อสืบทอดผลไม้ประจำถิ่นให้ยั่งยืนต่อไป
