เครือมติชนฉลองการดำเนินงานครบ 34 ปี “เทคโนโลยีชาวบ้าน” นิตยสารเกษตรอันดับหนึ่งของเมืองไทย โดยงานสัมมนาเกษตรออนไลน์แห่งปี! “ทางรอดเกษตรกรยุคโควิด” ซึ่งมีผู้เชี่ยวชาญจากภาครัฐและเหล่ากูรูมาร่วมให้ความรู้ผ่าน Live Streaming เฟซบุ๊กเพจเทคโนโลยีชาวบ้าน และเฟซบุ๊กเพจในเครือมติชนในวันศุกร์ที่ 29 ตุลาคม นี้
อาจารย์บ้วน-ผศ.อดิศักดิ์ บ้วนกียาพันธุ์ ที่ปรึกษาด้านวิชาการของ บริษัท ไทยเซ็นทรัลเคมี จำกัด (มหาชน) (ปุ๋ยตราหัววัว-คันไถ) บรรยายพิเศษ “เทคนิคปรับปรุงดินอย่างง่ายปลูกอะไรก็งาม และดูแลผลผลิตอย่างไรให้ได้มาตรฐาน GAP” ซึ่งมีเนื้อหาความรู้เป็นประโยชน์ต่อภาคเกษตรของไทยอย่างมาก
อาจารย์บ้วนกล่าวว่า การปรุงดินให้ต้นไม้เจริญเติบโตงอกงาม ไม่ใช่เรื่องยาก ก่อนอื่นต้องเข้าใจธรรมชาติของพืช ต้นไม้ในโลกนี้มี 2 ชนิดคือ พืชใบเลี้ยงเดี่ยวกับพืชใบเลี้ยงคู่ พืชใบเลี้ยงเดี่ยวมี ระบบรากฝอย ข้อปล้องชัดเจน เช่น ไผ่ อ้อย ข้าว ปาล์มน้ำ มะพร้าว กล้วย ฯลฯ พืชกลุ่มนี้ เติบโตจากไส้กลาง หากยอดหลุดจากลำต้น พืชก็ตาย พืชชนิดนี้ รากพืชหากินรอบลำต้น ให้ปุ๋ยรอบลำต้นก็พอ ส่วนพืชใบเลี้ยงคู่ ได้แก่ ลำไย มะม่วง ลิ้นจี่ ฯลฯ พืชกลุ่มนี้ มีระบบรากแก้ว รากแขนง รากฝอย และรากขนอ่อน ทำหน้าที่หาอาหารในวงกว้าง จึงต้องปรุงดินในวงกว้างต้องใส่ปุ๋ยรอบทรงต้น
เกษตรกรต้องปรุงดินตามต้องการของพืชแต่ละชนิด ซึ่งมีองค์ประกอบพื้นฐาน 4ประการคือ 1.ปรับโครงสร้างดินให้ร่วน โปร่ง ซุย เพื่อให้รากพืชหากินได้สะดวก มีน้ำ อากาศอยู่ในดิน 2. ดินต้องมีธาตุอาหารครบ 16 ชนิดที่พืชต้องการ 3. ดินมีความเป็นกลาง 4. ดิน ปลอดเชื้อโรค
“เกษตรกรบางคนปลูกพืชใส่ปุ๋ยบำรุงดินไปอย่างเดียว นานไปจุลินทรีย์ย่อย อินทรีย์วัตถุหมด ดินแน่นขึ้น คนด่าปุ๋ยเคมีไม่ดี ทำให้ดินแน่นดินเสีย ความจริงแล้ว ปุ๋ยเคมีใส่ไป เป็นอาหารของจุลินทรีย์ ๆ ก็ย่อยสลายอินทรีย์วัตถุ ดินก็ยุบตัวแน่นขึ้นเรื่อยๆ ต้องไปด่าคนทำไม่ใช่ว่า ปัจจัยการผลิตไม่ดี ” อาจารย์บ้วนกล่าว
หากอยากให้โครงสร้างดินดี เกษตรกรที่ทำนาก็อย่าเผาฟาง ปล่อยฟางให้เป็นอินทรีย์วัตถุแทรกในเนื้อดิน หรือปลูกปุ๋ยพืชสด เอาปอเทืองไปหว่าน ผ่านไป 45 วันก็ไถกลบเลย จะได้อินทรีย์วัตถุน้ำหนักสดประมาณ 2 ,000ก.ก. หากเป็นน้ำหนักแห้งประมาณ 800-900ก.ก. เพียงแค่นี้ก็ช่วยให้โครงสร้างดินร่วนซุย เนื้อดินโปร่งขึ้น หากใครคิดปลูกไม้ผล ควรทำปุ๋ยพืชสดและไถกลบล่วงหน้าสัก 1 ปีก่อนปลูกไม้ผล
หากต้องการดูว่า ต้นไม้ขาดธาตุอาหารใด สังเกตได้ง่ายๆ ดูที่ใบล่างกับใบยอด หากเห็นใบล่าง (ใบแก่ ) มีอาการเหลือง ด่าง แสดงว่า ขาดไนโตรเจน(N) ฟอสฟอรัส(P) และ แมกนีเซียม (Mg) เพราะใบอ่อนดึงธาตุอาหารเหล่านี้ จากใบแก่นั่นเอง หากใบแก่มีอาการขาดธาตุอาหาร ควรซื้อปุ๋ยเคมี สูตร 5 ตัว ( N.P.K แมกนีเซียม และกำมะถัน) มาใส่บำรุง พืชจะกลับมามีใบเขียวเช่นเดิม หากพืชแสดงอาการขาดธาตุอาหารบริเวณใบยอด ควรใส่ปุ๋ยอินทรีย์ และธาตุอาหารเสริม อาหารรองที่ขายเป็นซองๆ ละ 5-10 บาท ผสมน้ำ 20 ลิตร นำมาฉีดพ่นทางใบ พืชฟื้นตัวได้อย่างรวดเร็ว
หากสงสัยว่า ทำอย่างไรให้ดินเป็นกลาง ก่อนอื่นต้องรู้ว่าดินมีค่าเป็นกรดหรือด่าง หากสีดินออกเหลือง แสดงว่า ดินมีกำมะถันเยอะ หากใส่น้ำเข้าไป ดินจะเกิดกรดกำมะถัน หากบริเวณใดมีน้ำใส แสดงว่า ดินเป็นกรด พื้นที่อำเภอเลาขวัญ จ.กาญจนบุรี มีภูเขาหินปูน น้ำแหล่งนี้มีสภาพขุ่น แสดงว่า ดินเป็นด่าง ค่าพีเอชเกิน 7 ส่วนใหญ่ดินเมืองไทย มีค่าดินเป็นกรด แก้ไขได้โดยนำปูนขาวหรือโดโลไมท์ (dolomite)มาใส่ตามค่าวิเคราะห์ดิน ผมสนับสนุนให้รัฐบาลแจกชุดตรวจค่าดินไปตามอบต.ทั่วประเทศ เพื่อเช็คสภาพดินและปรับปรุงดินให้ดีขึ้น
“ การทำเกษตรในรูปแบบไหนก็ตามแต่ ขอให้ถึงเป้าหมายสุดท้าย “ เกษตรปลอดภัย ” หรือ ปลอดภัยการเกษตร ซึ่งตรงกับคำว่า Good Agricultural Practices หรือเกษตรจีเอพี (G.A.P) ซึ่งเป็นระบบมาตรฐานเป็นที่ยอมรับของนานาชาติ ประเทศไทยเป็นแหล่งผลิตอาหารปลอดภัย หน่วยงานภาครัฐเอกชนสนับสนุนให้เกษตรกรมีการจดบันทึก การปลูกดูแลพืชทุกขั้นตอน เพื่อให้ผู้บริโภค สามารถดูแลตรวจสอบกลับได้ตั้งแต่การปลูกดูแล ให้ปุ๋ย ให้น้ำ การเก็บเกี่ยว การขนส่งสินค้าถึงตลาดปลายทาง ” อาจารย์บ้วนกล่าวในที่สุด
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
การเลี้ยงไก่นอกจากเรื่องของอาหารที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษแล้ว การป้องกันโรคต่างๆ โดยไม่ใช้ยาปฏิชีวนะเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่ต้องใส่ใจ ซึ่งพืชสมุนไพรเป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่เกษตรกรในหลายพื้นที่นำมาผสมกับอาหารให้ไก่กิน เพราะนอกจากจะหาง่ายแล้ว ยังเป็นตัวช่วยแบบประหยัดต้นทุนให้กับเกษตรกร วันนี้จะพามารู้จักกับพืชสมุนไพร 5 ชนิด ที่นิยมนำมาผสมอาหารให้กับไก่ที่เลี้ยงกิน มีดังนี้ ฟ้าทะลายโจร เป็นสมุนไพรพื้นบ้านของไทยที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก ด้วยสรรพคุณทางยาที่หลากหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่มีการระบาดของโรคติดเชื้อต่างๆ เช่น โควิด-19 ทำให้ฟ้าทะลายโจรกลายเป็นสมุนไพรที่ได้รับความสนใจและถูกนำมาศึกษาอย่างแพร่หลาย ลักษณะของฟ้าทะลายโจร การนำฟ้าทะลายโจรมาใช้กับไก่นั้นเป็นที่นิยมในหมู่เกษตรกรและผู้เลี้ยงไก่ เนื่องจากมีสรรพคุณทางยาที่หลากหลายและสามารถช่วยป้องกันโรคในไก่ได้หลายชนิด สรรพคุณของฟ้าทะลายโจรเมื่อใช้กับไก่ ต้านเชื้อแบคทีเรียช่วยป้องกันและรักษาโรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย เช่น โรคท้องเสีย ต้านการอักเสบช่วยลดอาการอักเสบในระบบทางเดินอาหารและระบบหายใจ เสริมสร้างภูมิคุ้มกันช่วยให้ไก่แข็งแรงและต้า
“ถั่วแระญี่ปุ่น” คือถั่วเหลืองฝักสด เป็นพืชล้มลุก มีทรงพุ่ม ผลเป็นฝัก มีลักษณะทรงแบน ยาวรี โค้งงอเล็กน้อย มีขนอ่อนๆ ฝักมีสีเขียว ฝักจะนูนขึ้น มีเมล็ดโตเรียงกันอยู่ข้างใน เมล็ดไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป เมล็ดสีเขียว มีรสชาติหวานมันกว่าเมล็ดใหญ่กว่า นุ่มกว่า มีถิ่นกำเนิดในประเทศญี่ปุ่น ต่อมาได้มีปลูกกันมากในหลายประเทศทั่วโลก ญี่ปุ่น จีน และเกาหลี มีประวัติการบริโภคถั่วเหลืองในระยะฝักไม่อ่อนและไม่แก่เกินไป ชาวญี่ปุ่นนิยมรับประทานถั่วแระเป็นกับแกล้มเบียร์ หรืออาหารว่างเกือบทุกครัวเรือน จึงมีการพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ถั่วเหลืองให้มีฝักและเมล็ดใหญ่กว่าถั่วเหลืองธรรมดา 2 เท่า เมล็ดนุ่ม รสชาติหวานมัน ทั้งนี้ เพื่อประโยชน์สำหรับบริโภคฝักสดเพียงอย่างเดียว และมีความพยายามปลูกถั่วแระส่งตลาดตลอดทั้งปี ซึ่งความต้องการบริโภคถั่วแระญี่ปุ่น หรือถั่วเหลืองฝักสด (Vegetable Soybean) ของชาวญี่ปุ่น ประมาณปีละ 150,000 ตัน แต่สามารถผลิตภายในประเทศได้เพียง 100,000-110,000 ตัน จึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ถั่วแระญี่ปุ่นเป็นพืชโปรตีนสูง (ถั่วแระญี่ปุ่น มีโปรตีน 12.7% ถั่วฝักยาว มีโปรตีน 2.4%) รสชาติอร่อย สามารถนำไปประกอบอาหา
สมาพันธ์ปศุสัตว์และเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย ผนึกพันธมิตร 4 สมาคมด้านปศุสัตว์ แจงเหตุผลต้องนำเข้าข้าวโพดสหรัฐฯ ช่วยลดต้นทุนภาคปศุสัตว์ ลด PM 2.5 ย้ำไม่กระทบเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดในประเทศ ส่วนประเด็น GMO มีมาตรฐานใช้ทั่วโลกกว่า 30 ปี ไม่กระทบสุขภาพ สมาพันธ์ปศุสัตว์และเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย พร้อมพันธมิตร 4 สมาคมในภาคอุตสาหกรรมปศุสัตว์และประมง ร่วมแถลงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการนำเข้าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์จากสหรัฐอเมริกา ภายใต้กรอบองค์การการค้าโลก (WTO) เพื่อสร้างความเข้าใจต่อสาธารณะ นายพรศิลป์ พัชรินทร์ตนะกุล นายกสมาคมผู้ผลิตอาหารสัตว์ไทย และเลขาธิการสมาพันธ์ปศุสัตว์และเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย กล่าวว่า การนำเข้าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์จากสหรัฐอเมริกามีความจำเป็นด้วยเหตุผล 2 ประการ 1. เพื่อบรรเทาผลกระทบภาษีของสหรัฐฯ แม้ปัจจุบันศาลฎีกาสหรัฐฯ มีคำวินิจฉัยให้ยกเลิกมาตรการภาษีนำเข้าทั่วโลก แต่ยังเป็นภัยคุกคามอยู่เนื่องจากสหรัฐฯ ใช้อำนาจตามมาตรา 122 แห่งกฎหมายการค้าปี 1974 ประกาศจัดเก็บภาษีนำเข้าทั่วโลกในอัตรา 10% และเก็บสูงสุดได้ถึง 15% ไทยจึงมีความจำเป็นต้องเจรจาเปิดตลาดกับสหรัฐอเมริกาอย่างต่อเนื่อง 2. ภาคปศุสัตว์
