“ไก่แสมดำ” เป็นสัตว์เลี้ยงพื้นบ้าน เป็นหนึ่งในของดีของจังหวัดอุทัยธานี ความจริงแล้ว ไก่แสมดำเป็นไก่สายพันธุ์เก่าแก่มาตั้งแต่สมัยสุโขทัย เนื่องจากพ่อขุนบางกลางหาวและพ่อขุนรามคำแหงมหาราชทรงโปรดไก่แสมดำมาก จนได้ชื่อว่า “ไก่พ่อขุน” ต่อมาในสมัยกรุงศรีอยุธยา สมเด็จพระพุทธเจ้าเสือก็ทรงโปรดเช่นกัน ซึ่งก็เป็นหลักฐานว่า ไก่แสมดำมีมาแต่โบราณกาลนั้น มีถิ่นกำเนิดทางภาคกลาง ตั้งแต่ อยุธยา อ่างทอง สิงห์บุรี อุทัยธานี และจังหวัดใกล้เคียง จังหวัดอุทัยธานีเห็นคุณค่า ของ ไก่แสมดำ จึงส่งเสริมการเลี้ยงเป็นสัตว์เศรษฐกิจของจังหวัด เพื่ออนุรักษ์สายพันธุ์ และมีเกษตรกรที่สนใจนำมาเลี้ยง เพาะจำหน่ายสร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ
ไก่แสมดำเป็น 1 ใน 4 เฉดสีใหญ่ๆ ของไก่พันธุ์ประดู่หางดำ อันได้แก่ ประดู่มะขามไหม้ ตาไพล ประดู่แข้งเขียว ตาลาย ประดู่แดง และ ประดู่แสมดำ ตาดำ ที่นิยมเรียกสั้นๆ ว่า ไก่แสมดำ ซึ่งถือได้ว่าเป็นสายพันธุ์ที่เหลือน้อยลง จนใกล้จะสูญพันธุ์ ซึ่งลักษณะเด่นของประดู่แสมดำหรือไก่แสมดำ คือ ปาก แข้ง เล็บ ขนปีก หาง มีสีดำสนิท ยกเว้นสร้อยปีก สร้อยคอ สร้อยหลัง และสร้อยระย้า จะเป็นสีประดู่ดำหรือมะขามไหม้ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะ เมื่อยืนแล้วดูสง่างามน่าเกรงขาม และด้วยคุณค่าของพันธุกรรมไก่ชนที่ดีเด่นมีความอดทนเป็นเลิศ ด้วยคุณค่าทางพันธุกรรมของไก่แสมดำเพศผู้ที่มีความอดทนเป็นเลิศและเป็นสายพันธุ์ไก่ชนอยู่แล้ว จึงทำให้ไก่แสมดำเป็นที่นิยมมากในกลุ่มนักปรับปรุงสายพันธุ์
ไก่แสมดำถูกนำกลับมาเลี้ยงเพื่อการอนุรักษ์และปลุกปั้นให้เป็นสัตว์เศรษฐกิจหนึ่งของจังหวัดกว่า 10 ปี โดยจังหวัดอุทัยธานีเคยจัดให้มีการประกวดเพื่อส่งเสริมการเลี้ยงและเพื่อการอนุรักษ์มาแล้ว โดยมีหลักเกณฑ์สำคัญอยู่ 3 ประเภท ได้กื่
ไก่เก่ง นิยมนำไปเป็นไก่ชน ราคาลูกไก่จะอยู่ที่ตัวละ 500 บาท แต่หากไก่เคยแข่งขันมาแล้ว 2-3 ไฟต์แล้วชนะ ราคาจะขึ้นเป็น 2,000 บาทต่อตัว แต่หากแข่งขันมากกว่า 5 ไฟต์แล้วชนะ ราคาจะขึ้นสูงถึง 40,000-50,000 บาทต่อตัว
ไก่โก้หรือไก่สวยงาม ถูกต้องตามลักษณะไก่แสมดำพันธุ์แท้ ราคาลูกไก่จะอยู่ที่ตัวละ 500-1,000 บาท เมื่อเป็นไก่หนุ่มจะมีราคาอยู่ที่ 2,000-3,000 บาท และไก่โก้แม่พันธุ์จะอยู่ที่ตัวละ 2,000 บาท ส่งขายทั้งตลาดในประเทศและต่างประเทศ
ส่วนไก่ที่เหลือจากที่คัดไก่เก่งและไก่โก้ออกไปแล้ว จะเรียกว่า ไก่แกงหรือไก่พื้นเมือง ขายเป็นไก่เป็น ในราคาขายกิโลกรัมละ 60-70 บาท
คุณสวาท สมานกสิกรณ์ เกษตรกรทำไร่นาสวนผสม ชาวบ้านหมู่ที่ 6 ตำบลหนองขาหย่าง อำเภอหนองขาหย่าง จังหวัดอุทัยธานีเป็นหนึ่งในผู้เลี้ยงไก่แสมดำเพื่อการอนุรักษ์สายพันธุ์และขยายพันธุ์เพื่อการค้า โดยมีประสบการณ์ในการเลี้ยงไก่พันธุ์พื้นเมืองสายพันธุ์ต่างๆ อาทิ เหลืองหางขาว ประดู่หางดำ มามากกว่า 30 ปี
เนื่องจากไก่แสมดำ เป็นไก่พันธุ์พื้นเมืองมาแต่โบราณ คุณสวาทจึงเลือกเลี้ยงไก่แสมดำด้วยวิธีธรรมชาติ คือการเลี้ยงปล่อยตามธรรมชาติ เพื่อให้คงความอดทนตามสายพันธุ์ไว้ให้ได้มากที่สุด แม้จะเป็นการเลี้ยงปล่อยตามธรรมชาติ แต่ไก่ที่ได้ชื่อว่าเป็นสายพันธุ์ดีอย่างไก่แสมดำนี้ก็เคยขายได้ราคาสูงสุดถึง 70,000 บาท
คุณสวาท บอกว่า ไก่แสมดำแท้จริงก็คือไก่พื้นบ้านทั่วไป แต่เพราะปัจจุบันหาสายพันธุ์แท้ได้ยาก ทำให้มูลค่าการซื้อขายสูงพอสมควร และสามารถขายได้ทุกช่วงอายุ ตั้งแต่ไข่ถึงพ่อแม่พันธุ์ และราคาซื้อขายไม่ได้น้อยหน้าไปกว่าสายพันธุ์อื่น เช่น ไข่เชื้อ สามารถจำหน่ายได้ถึงฟองละ 100 บาท ลูกไก่ก็สามารถขายได้ทุกช่วงอายุ และราคาจะเพิ่มขึ้นตามอายุของไก่ หากเป็นไก่รุ่นอายุไม่เกิน 6 เดือน ราคาจำหน่ายอยู่ที่หลักพันบาท แต่ถ้าอายุเข้าสู่วัยพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ ราคาจำหน่ายอาจจะสูงแตะหลักหมื่น
คุณสวาท บอกอย่างไม่หวงวิชาว่า แท้จริงแล้วต้นทุนในการเลี้ยงไก่แสมดำไม่ได้สูงเหมือนมูลค่าราคาขายของไก่ เพราะคุณสวาทเลือกใช้วิธีเลี้ยงปล่อยตามธรรมชาติ คือแยกโรงเรือนพ่อแม่พันธุ์ไว้ต่างหาก หรือกรณีที่นำมาปล่อยด้านนอกโรงเรือน จะปล่อยให้ไก่หากินตามธรรมชาติ แต่ล้อมรั้วไว้เพื่อให้ไก่มีอิสระ ซึ่งบริเวณที่เลี้ยงปล่อยไก่จะปลูกต้นไม้ที่เป็นพืชสมุนไพรไว้เพื่อให้ไก่ได้จิกกิน
“ผมมีโรงสีของตัวเอง ก็มีต้นทุนของอาหารไก่อยู่แล้ว ใช้ข้าวเปลือก ข้าวปลาย ข้างกล้อง รำหยาบ รำละเอียดที่มี ให้เป็นอาหารไก่ทั่วไป ส่วนไก่พ่อแม่พันธุ์หรือไก่ที่ต้องการขุนให้มีน้ำหนัก จะใช้อาหารเม็ดสำเร็จรูปเสริมให้ โดยจะนำสมุนไพรฟ้าทะลายโจรละลายน้ำให้ไก่กินทุกๆ 3-4 วัน เพื่อให้ไก่มีภูมิต้านทาน”
ในแต่ละวัน คุณสวาทจะนำไก่ที่มีลักษณะดี มีแววว่าเป็นไก่ชน นำไปวิ่งสุ่มเพื่อให้ไก่ได้ออกกำลัง มีการล่อเชิงชน และต้องทำด้วยตนเอง เพื่อให้เห็นลักษณะเด่นของไก่แต่ละตัว
หากต้องการให้ไก่สวยก็อาบน้ำเช็ดขนให้ไก่ ด้วยลักษณะความมันวาวของขนของไก่แสมดำที่ดีอยู่แล้ว การอาบน้ำเช็ดขนอย่างสม่ำเสมอก็ช่วยให้ขนไก่สวยงามได้
ในการฟักไข่ คุณสวาทยังคงยืนวิธีธรรมชาติ ให้แม่ไก่ฟักไข่เอง เมื่อฟักเป็นตัวแล้วจึงแยกทั้งแม่และลูกออกมาครอบสุ่มไว้ต่างหาก จนกว่าลูกไก่จะเริ่มแข็งแรง ซึ่งจะมองเห็นจุดเด่นและลักษณะที่ดีของลูกไก่แต่ละตัวได้เมื่อลูกไก่อายุเกือบ 3 เดือน
แม้ว่าคุณสวาทจะปล่อยเลี้ยงตามธรรมชาติ แต่ก็มีการคัดสายพันธุ์ไว้เพื่อปรับปรุงสายพันธุ์ และนำไปประกวดเพื่อให้ได้ลักษณะตามมาตรฐานของไก่แสมดำที่ดี คว้ารางวัลมาไม่น้อย ทำให้ปัจจุบัน ไก่แสมดำของคุณสวาทเป็นที่รู้จักไปทั่วประเทศ มีลูกค้าเดินทางมาขอดูไก่แสมดำและติดต่อซื้อขายทั่วประเทศ ผู้สนใจสามารถเดินทางเข้าชมไก่แสมดำด้วยตนเองได้ที่ หมู่ที่ 6 ตำบลหนองขาหย่าง อำเภอหนองขาหย่าง จังหวัดอุทัยธานี โทรศัพท์สอบถามเส้นทางได้ที่ คุณสวาท สมานกสิกรณ์ โทรศัพท์ 085-874-3508
อนึ่ง หากใครสนใจเลี้ยงไก่แสมดำ สามารถศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้จากคู่มือการเลี้ยงไก่แสมดำ ฉบับกรมปศุสัตว์ ตามลิงค์ข้างล่างนี้
……………………..
ไก่แสมดำ อุทัยธานี สัตว์เลี้ยงพื้นบ้าน หายาก ราคางาม
เผยแพร่ครั้งแรกในระบบออนไลน์ เมื่อวันที่ 21 มกราคม 2563
Rewrite 23 /10/2568
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
ในวันที่โลกกำลังเผชิญวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ทั้งภัยแล้ง อุณหภูมิสูง ดินเสื่อม และต้นทุนการผลิตที่พุ่งสูงขึ้น การทำเกษตรจึงยากกว่าที่เคย โดยเฉพาะปัญหาราคาปุ๋ยและคุณภาพดินที่ถดถอยต่อเนื่อง จนเกษตรกรจำนวนมากต้องลงทุนเพิ่ม แต่ผลผลิตกลับไม่เพิ่มตาม “ไบโอชาร์” จึงถูกมองว่าเป็นหนึ่งในทางรอดสำคัญของภาคเกษตรยุคใหม่ เพราะไม่ใช่เพียงถ่านธรรมดา แต่คือคาร์บอนจากชีวมวลพืชที่มีโครงสร้างรูพรุนสูง ช่วยฟื้นฟูดินถึงระดับโครงสร้างพื้นฐาน ทำให้ดินร่วนซุย อุ้มน้ำได้ดี ลดการสูญเสียธาตุอาหาร และช่วยให้จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์เติบโตได้มากขึ้น และสิ่งที่น่าสนใจคือ เกษตรกรสามารถผลิตไบโอชาร์ใช้เองได้จากเศษวัสดุในไร่นา ไม่ว่าจะเป็นฟางข้าว ใบอ้อย กิ่งไม้ ซังข้าวโพด หรือเศษพืชจากสวนผลไม้ เพราะพืชทุกชนิดล้วนมีคาร์บอนเป็นองค์ประกอบ เมื่อนำมาเผาภายใต้สภาวะออกซิเจนจำกัด ก็จะได้ไบโอชาร์ที่สามารถนำกลับไปฟื้นดินในแปลงของตัวเองได้อีกครั้ง คุณประสาน สุขสุทธิ์ อดีตหัวหน้ากลุ่มอารักขาพืช สำนักงานเกษตรจังหวัดสระแก้ว และเจ้าของสวนไผ่โป๋ยแจ่ม สระแก้ว ได้ให้มุมมองในเรื่องของไบโอชาร์ไว้ว่า แม้ไบโอชาร์จะไม่ใช่ยาวิเศษที่แก้ได้ทุกปัญหาในทั
“ถั่วแระญี่ปุ่น” คือถั่วเหลืองฝักสด เป็นพืชล้มลุก มีทรงพุ่ม ผลเป็นฝัก มีลักษณะทรงแบน ยาวรี โค้งงอเล็กน้อย มีขนอ่อนๆ ฝักมีสีเขียว ฝักจะนูนขึ้น มีเมล็ดโตเรียงกันอยู่ข้างใน เมล็ดไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป เมล็ดสีเขียว มีรสชาติหวานมันกว่าเมล็ดใหญ่กว่า นุ่มกว่า มีถิ่นกำเนิดในประเทศญี่ปุ่น ต่อมาได้มีปลูกกันมากในหลายประเทศทั่วโลก ญี่ปุ่น จีน และเกาหลี มีประวัติการบริโภคถั่วเหลืองในระยะฝักไม่อ่อนและไม่แก่เกินไป ชาวญี่ปุ่นนิยมรับประทานถั่วแระเป็นกับแกล้มเบียร์ หรืออาหารว่างเกือบทุกครัวเรือน จึงมีการพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ถั่วเหลืองให้มีฝักและเมล็ดใหญ่กว่าถั่วเหลืองธรรมดา 2 เท่า เมล็ดนุ่ม รสชาติหวานมัน ทั้งนี้ เพื่อประโยชน์สำหรับบริโภคฝักสดเพียงอย่างเดียว และมีความพยายามปลูกถั่วแระส่งตลาดตลอดทั้งปี ซึ่งความต้องการบริโภคถั่วแระญี่ปุ่น หรือถั่วเหลืองฝักสด (Vegetable Soybean) ของชาวญี่ปุ่น ประมาณปีละ 150,000 ตัน แต่สามารถผลิตภายในประเทศได้เพียง 100,000-110,000 ตัน จึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ถั่วแระญี่ปุ่นเป็นพืชโปรตีนสูง (ถั่วแระญี่ปุ่น มีโปรตีน 12.7% ถั่วฝักยาว มีโปรตีน 2.4%) รสชาติอร่อย สามารถนำไปประกอบอาหา
หลายคนมีความฝันอยากเป็นนายตัวเอง ที่ไม่ต้องทำงานประจำไปจนถึงวัยเกษียณ ไม่ต้องเป็นลูกจ้างใคร มีเวลาอิสระ หนึ่งในนั้นเขาประสบความสำเร็จจาก ‘ธุรกิจการเกษตร’ ที่ เริ่มต้นจากศูนย์ โดยอดีตเขาเป็นหนุ่มวิศวะที่กลับมาพลิกโฉมพื้นที่ 2 ไร่ของตัวเอง ด้วยแนวคิด ‘ผู้ประกอบการในการทำเกษตร’ ที่จะสร้างรายได้จากพื้นที่ตรงนี้ยังไงให้คุ้มค่าที่สุด คุณพันธ์-คำพันธ์ แก้วมา เจ้าของ สองไร่ สโลว์ไลฟ์ ฟาร์ม จุดเริ่มต้นมาจากอยากมีธุรกิจที่เป็นของตัวเอง คุณพันธ์มีความคิดแรกเริ่มว่า ตนเองมีที่ดินแต่เป็นต้นทุนพื้นฐาน แต่จะทำอย่างไงให้ก่อเกิดรายได้ จึงกลายเป็นจุดเริ่มต้นที่กลับไปพัฒนาที่ดินและผันตัวทำเกษตรตามแนวคิดเกษตรทฤษฎีใหม่ ที่มีการจัดสรรพื้นที่แบ่งเป็น 4 ส่วน โดยส่วนที่หนึ่งเป็นบ่อกักเก็บน้ำ 30 เปอร์เซ็นต์ ปลูกข้าว 30 เปอร์เซ็นต์ ปลูกพืชเลี้ยงสัตว์ 30 เปอร์เซ็นต์ และที่อยู่อาศัย 10 เปอร์เซ็นต์ ใน 1 พื้นที่ จุดเริ่มต้นของ “สองไร่ สโลว์ไลฟ์ ฟาร์ม” คุณพันธ์ เล่าว่า “ผมมองตัวผมเป็นผู้ประกอบการ โดยเอาแนวคิดของผู้ประกอบการมาใช้ ผมไม่ได้เป็นเกษตรกรแต่อาชีพที่ทำอิงมาจากเกษตรกร โดยผมคิดเหมือนคนญี่ปุ่นเวลาที่ทำเกษตร ป
