ภายหลังกรมทรัพย์สินทางปัญญาเดินหน้าหนุนยกระดับ GI “หมอนทองจันท์” หวังสร้างมูลค่าตลาดเพิ่มขึ้นและโอกาสการค้าทุเรียนตลาดโลก หลังจากปี 2568 กรมทรัพย์สินทางปัญญาเดินหน้ายกระดับเศรษฐกิจชุมชนผ่านการขึ้นทะเบียนและคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าเกษตรไทย โดยเฉพาะ “ทุเรียน” ราชาแห่งผลไม้ ที่มีอัตลักษณ์โดดเด่นแตกต่างกันตามแหล่งกำเนิด
โดยปัจจุบันมีทุเรียนไทยได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น GI 19 รายการ จาก 17 จังหวัดทั่วไทย สร้างมูลค่าการตลาดสูงถึง 68,000 ล้านบาท สะท้อนถึงความเชื่อมั่นของผู้บริโภคต่อคุณภาพและมาตรฐานสินค้า GI ไทย
ส่งออกเกือบ 10 ปี ไม่ได้จด GI
ผศ.ดร.เดือนรุ่ง เบญจมาศ ที่ปรึกษาศูนย์วิจัยและพัฒนานวัตกรรมสินค้าเกษตรและอาหารภาคตะวันออก คณะเทคโนโลยีการเกษตร มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี ในฐานะผู้จัดทำโครงการจัดทำคำขอสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ไทย (GI) สินค้าทุเรียน “หมอนทองจันท์” กล่าวว่า เมื่อเร็วๆ นี้มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี ร่วมกับสำนักงานพาณิชย์จังหวัดจันทบุรี สำนักงานเกษตรจังหวัดจันทบุรี ตัวแทนภาครัฐและเอกชน ตลอดจนเกษตรกรเจ้าของสวนทุเรียนหมอนทองทั้ง 10 อำเภอ ร่วมประชุมชี้แจงแนวทางการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indication : GI) ทุเรียน GI
และร่วมแสดงความคิดเห็นให้ข้อมูลอัตลักษณ์หมอนทองจันท์ เพื่อให้เกิดการจดทะเบียนภายในปี 2569 ซึ่งชาวจันทบุรีทั้ง 10 อำเภอมีความเห็นตรงกันว่าให้การจดทะเบียน GI ใช้ชื่อ “หมอนทองจันท์”
หากย้อนกลับไปในปี 2562 จ.จันทบุรีได้จดทะเบียนทุเรียน GI ทุเรียนจันท์ 15 สายพันธุ์ แบ่งเป็น สายพันธุ์พื้นเมือง 5 สายพันธุ์ ได้แก่ พวงมณี นกหยิบ ทองลินจง นวลทองจันทร์ และพันธุ์กบสุวรรณ ส่วนสายพันธุ์ทางการค้า ได้แก่ จันทบุรี 1-10 แต่สายพันธุ์หมอนทองยังไม่ได้รับการจดทะเบียน เพราะเป็นสายพันธุ์ที่ปลูกกันทั่วไป แต่ปัจจุบันสถานการณ์ตลาดทุเรียนเปลี่ยนไป เกิดการแข่งขันเพื่อช่วงชิงตลาดผู้บริโภคสูงขึ้น จนล่าสุดปี 2569 ประเทศมาเลเซียได้จดทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ทุเรียนมูซังคิง ทำให้มาเลเซียมีสิทธิใช้ชื่อ “ทุเรียนมูซังคิง” ส่งออกแต่เพียงผู้เดียว
เสมือนเป็นแรงกระตุ้นให้หน่วยงานภาครัฐ เอกชน และเกษตรกรเจ้าของสวนจันทบุรี เห็นความสำคัญของทุเรียนหมอนทองและผลักดันการจดทะเบียน GI เพื่อปกป้องกรรมสิทธิ์ทุเรียนหมอนทองไทย เพราะเป็นสายพันธุ์ที่ได้รับความนิยมจากตลาดในประเทศและต่างประเทศกว่า 80% สร้างรายได้ให้ประเทศปีละหลายหมื่นล้านบาท และคาดว่าในปีนี้จะมีผลผลิตมากถึง 683,027 ตัน
กรมทรัพย์สินทางปัญญาจึงได้สนับสนุนโครงการจดทะเบียนเพื่อปกป้องทุเรียนไทย หวังยกระดับมูลค่าและสร้างรายได้ให้กับชุมชน สร้างความยั่งยืนกับวงการทุเรียนไทย ทั้งนี้ภายหลังการจดทะเบียนในไทยเรียบร้อยจะเตรียมแผนการจดทะเบียนในประเทศจีน ซึ่งเป็นตลาดสำคัญของไทยถึง 90% คาดว่าจะช่วยสร้างความเชื่อมั่นต่อทุเรียนไทยในฐานะ ‘ราชาผลไม้’ และเพิ่มช่องทางการทำตลาดในประเทศและต่างประเทศได้เพิ่มขึ้น อาทิ สหรัฐอเมริกา ยุโรป เป็นต้น
อัตลักษณ์หมอนทองจันท์
ผศ.ดร.เดือนรุ่ง กล่าวต่อว่า ยิ่งลงพื้นที่ศึกษายิ่งค้นพบเสน่ห์ของทุเรียนหมอนทองจันท์ เพราะลักษณะทางกายภาพที่เรียกว่า “ทรงสวย” คือ ทรงผลค่อนข้างกลมหรือทรงรี เปลือกสีเขียวอมน้ำตาลหรือสีน้ำตาลแห้ง พูเด่นชัด ปลายหนามคมแข็ง ลักษณะเนื้อมีความละเอียด เนียนนุ่ม เส้นใยน้อย เมื่อสัมผัสแล้วไม่แห้งหรือไม่แฉะติดมือแม้ในระยะสุกจัด สีของเนื้อจะต้องสีเหลืองเข้มสม่ำเสมอทั้งผล รสชาติหวานมันเข้มข้น มีค่าความหวานคงที่ระดับ 25-28% บริกซ์ (Brix) ที่สำคัญมีกลิ่นหอมละมุนไม่ฉุนจัด
เนื่องจากสภาพดินในจังหวัดมีลักษณะพิเศษ เพราะมีแร่บะซอลต์ ซึ่งเป็นแร่ธาตุสำคัญที่่ช่วยให้ผลไม้มีรสชาติดีกว่า นอกจากนี้ ยังมีแร่รัตนชาติ แร่ฟอสฟอรัส แมกนีเซียมสูง
และอยู่ในพื้นที่แนวเขาสำคัญ 4 ลูกล้อมรอบและกระจายออกมาครอบคลุมจังหวัด (เขาสระบาป เขาชะเมา เขาคิชฌกูฏ เขาสอยดาว) ทำให้แร่ธาตุในดินไหลมารวมกันก่อนลงทะเล จึงทำให้จันทบุรีถือเป็นแหล่งปลูกทุเรียนที่อุดมสมบูรณ์
ขณะที่สภาพอากาศจังหวัดมีความชื้นสัมพัทธ์สูง มีลมมรสุมสลับกับช่วงแล้งช่วยกระตุ้นการสะสมแป้งและน้ำตาลในระดับที่พอเหมาะ และที่สำคัญเกษตรกรจันทบุรีมีภูมิปัญญาในการคัดเลือกและดูแลทุเรียนอย่างประณีต ทำให้รักษามาตรฐานและคุณภาพได้สม่ำเสมอทุกฤดูกาล
ตั้งเป้าขึ้นทะเบียนในจีน
ผศ.ดร.เดือนรุ่ง กล่าวอีกว่า เมื่อจัดทำข้อมูลคำขอขึ้นทะเบียนทุเรียน GI หมอนทองจันท์และคู่มือการปฏิบัติของสมาชิกเสร็จสิ้นแล้ว จะมีการทำประชาพิจารณ์รับฟังความคิดเห็นอีกรอบ เพื่อยื่นจดทะเบียนกับกรมทรัพย์สินทางปัญญา คาดว่าปลายปี 2569 จะดำเนินการจดทะเบียนเสร็จสิ้น พร้อมยื่นรายชื่อเกษตรกรหรือกลุ่มที่สามารถรักษาคุณภาพสินค้า GI ประมาณ 60 ราย อย่างไรก็ตามคาดว่าในปีถัดไปจะมีสมาชิกยื่นรายชื่อเพิ่มเติมอีกกว่า 200 ราย
ในอนาคตกรมทรัพย์สินทางปัญญาจะยกระดับทุเรียน GI หมอนทองจันท์สู่ทุเรียนสากล โดยจะยื่นขอจดทะเบียน GI เฉพาะในสาธารณรัฐประชาชนจีน เพื่อให้เกิดการคุ้มครองป้องกันการสวมสิทธิจากทุเรียนเพื่อนบ้าน รวมถึงให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ตั้งแต่วัตถุดิบ แหล่งภูมิศาสตร์ กระบวนการผลิต และผู้ผลิตสินค้า ซึ่งในการตรวจประเมินจะต้องผ่านการวิเคราะห์มาตรฐานทางเคมีตามกำหนดมาตรฐานของต่างประเทศด้วย
ทางด้าน นายนนทพจน์ อิสสริยะกุล นักวิชาการพาณิชย์ชำนาญการพิเศษ กรมทรัพสินทางปัญญา กล่าวว่า ทางด้านกรมทรัพย์สินทางปัญญาได้ให้ความสำคัญอย่างยิ่งในการสร้างความเชื่อมั่นด้านคุณภาพและแหล่งที่มาของสินค้าชุมชนผ่านระบบ GI จะร่วมมือกับภาคเอกชนที่เกี่ยวข้องในการขับเคลื่อนแผนการยื่นจดทะเบียนทุเรียน “GI หมอนทองจันท์” สำหรับระยะเวลาขึ้นทะเบียนต้องใช้เวลาตรวจสอบประมาณ 4 เดือน หรือ 120 วัน และจัดทำประกาศให้คัดค้านภายใน 90 วัน จากนั้นจึงจะประกาศใช้ได้อย่างเป็นทางการ
ทั้งนี้การยื่นขอจดทะเบียนจะต้องมีการจัดทำระบบควบคุมสำหรับสินค้า GI เช่น คู่มือปฏิบัติงาน ทะเบียนผู้ผลิต การอนุญาตให้ใช้ โดยเฉพาะระบบการควบคุมภายใน (เกษตรกรผู้ผลิตจะถูกตรวจสอบ 2 ครั้งต่อปี ผู้ประกอบการแปรรูป 3-5 ครั้งต่อปี) และระบบการควบคุมภายนอก หรือผู้รับผิดชอบออกใบรับรอง (Certification Body : CB) (กลุ่มผู้ขอ 4 ครั้งต่อปี เกษตรกรผู้ผลิต 10% ต่อปี และผู้ประกอบการแปรรูป 1 ครั้งต่อปี)
ขณะที่ข้อมูลจากกระทรวงพาณิชย์ (วันที่ 31 มีนาคม 2569) ระบุว่า ปี 2569 กรมทรัพย์สินทางปัญญาเดินหน้าผลักดันสินค้าอัตลักษณ์ท้องถิ่นไทยเข้าสู่ระบบคุ้มครอง GI อย่างต่อเนื่อง โดยมีแผนขึ้นทะเบียน GI ไทยเพิ่มอีก 18 รายการ อาทิ ปลาสลิดบ้านแพ้ว (สมุทรสาคร) น้ำช่อดอกมะพร้าวน้ำหอมบ้านแพ้ว (สมุทรสาคร) น้ำตาลมะพร้าวแม่กลอง (สมุทรสงคราม) ส้มซ่าบ้านวังส้มซ่าพิษณุโลก เนื้อครามสกลนคร นมวาริช (สกลนคร) เป็นต้น และคาดว่าจะสามารถสร้างมูลค่าทางการตลาดเพิ่มขึ้นไม่น้อยกว่า 2,000 ล้านบาท ทั้งนี้คาดการณ์ว่าสิ้นปี 2569 นี้จะสามารถขึ้นทะเบียนสินค้า GI ไทยรวม 272 รายการ และสร้างมูลค่าทางการตลาดรวมกว่า 117,000 ล้านบาท
ทุเรียน “หมอนทองจันท์” นับเป็นสินค้าเกษตรกรรมที่มีเอกลักษณ์โดดเด่น และมีชื่อเสียงทั้งในตลาดระดับประเทศและต่างประเทศ การผลักดันระบบ GI ครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการช่วยคุ้มครองสิทธิและภูมิปัญญาของชุมชน แต่ยังเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มและยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันให้กับเกษตรกร ซึ่งสอดรับกับนโยบายของรัฐบาลในการผลักดันสินค้าเกษตรไทยให้เติบโตต่อไป
ที่มา : ประชาชาติธุรกิจ
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
ในวันที่โลกกำลังเผชิญวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ทั้งภัยแล้ง อุณหภูมิสูง ดินเสื่อม และต้นทุนการผลิตที่พุ่งสูงขึ้น การทำเกษตรจึงยากกว่าที่เคย โดยเฉพาะปัญหาราคาปุ๋ยและคุณภาพดินที่ถดถอยต่อเนื่อง จนเกษตรกรจำนวนมากต้องลงทุนเพิ่ม แต่ผลผลิตกลับไม่เพิ่มตาม “ไบโอชาร์” จึงถูกมองว่าเป็นหนึ่งในทางรอดสำคัญของภาคเกษตรยุคใหม่ เพราะไม่ใช่เพียงถ่านธรรมดา แต่คือคาร์บอนจากชีวมวลพืชที่มีโครงสร้างรูพรุนสูง ช่วยฟื้นฟูดินถึงระดับโครงสร้างพื้นฐาน ทำให้ดินร่วนซุย อุ้มน้ำได้ดี ลดการสูญเสียธาตุอาหาร และช่วยให้จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์เติบโตได้มากขึ้น และสิ่งที่น่าสนใจคือ เกษตรกรสามารถผลิตไบโอชาร์ใช้เองได้จากเศษวัสดุในไร่นา ไม่ว่าจะเป็นฟางข้าว ใบอ้อย กิ่งไม้ ซังข้าวโพด หรือเศษพืชจากสวนผลไม้ เพราะพืชทุกชนิดล้วนมีคาร์บอนเป็นองค์ประกอบ เมื่อนำมาเผาภายใต้สภาวะออกซิเจนจำกัด ก็จะได้ไบโอชาร์ที่สามารถนำกลับไปฟื้นดินในแปลงของตัวเองได้อีกครั้ง คุณประสาน สุขสุทธิ์ อดีตหัวหน้ากลุ่มอารักขาพืช สำนักงานเกษตรจังหวัดสระแก้ว และเจ้าของสวนไผ่โป๋ยแจ่ม สระแก้ว ได้ให้มุมมองในเรื่องของไบโอชาร์ไว้ว่า แม้ไบโอชาร์จะไม่ใช่ยาวิเศษที่แก้ได้ทุกปัญหาในทั
“ถั่วแระญี่ปุ่น” คือถั่วเหลืองฝักสด เป็นพืชล้มลุก มีทรงพุ่ม ผลเป็นฝัก มีลักษณะทรงแบน ยาวรี โค้งงอเล็กน้อย มีขนอ่อนๆ ฝักมีสีเขียว ฝักจะนูนขึ้น มีเมล็ดโตเรียงกันอยู่ข้างใน เมล็ดไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป เมล็ดสีเขียว มีรสชาติหวานมันกว่าเมล็ดใหญ่กว่า นุ่มกว่า มีถิ่นกำเนิดในประเทศญี่ปุ่น ต่อมาได้มีปลูกกันมากในหลายประเทศทั่วโลก ญี่ปุ่น จีน และเกาหลี มีประวัติการบริโภคถั่วเหลืองในระยะฝักไม่อ่อนและไม่แก่เกินไป ชาวญี่ปุ่นนิยมรับประทานถั่วแระเป็นกับแกล้มเบียร์ หรืออาหารว่างเกือบทุกครัวเรือน จึงมีการพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ถั่วเหลืองให้มีฝักและเมล็ดใหญ่กว่าถั่วเหลืองธรรมดา 2 เท่า เมล็ดนุ่ม รสชาติหวานมัน ทั้งนี้ เพื่อประโยชน์สำหรับบริโภคฝักสดเพียงอย่างเดียว และมีความพยายามปลูกถั่วแระส่งตลาดตลอดทั้งปี ซึ่งความต้องการบริโภคถั่วแระญี่ปุ่น หรือถั่วเหลืองฝักสด (Vegetable Soybean) ของชาวญี่ปุ่น ประมาณปีละ 150,000 ตัน แต่สามารถผลิตภายในประเทศได้เพียง 100,000-110,000 ตัน จึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ถั่วแระญี่ปุ่นเป็นพืชโปรตีนสูง (ถั่วแระญี่ปุ่น มีโปรตีน 12.7% ถั่วฝักยาว มีโปรตีน 2.4%) รสชาติอร่อย สามารถนำไปประกอบอาหา
กรมส่งเสริมการเกษตร ส่งเสริมให้เกษตรกรสามารถลดต้นทุนและเพิ่มรายได้ในการทำการเกษตรมาอย่างต่อเนื่อง รวมถึงประสิทธิภาพการพ่นสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช ส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมที่ต้องคำนึงถึงหลายปัจจัย ได้แก่ ทิศทางและความเร็วลม อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ และโอกาสการเกิดฝนตกในขณะพ่นสาร ซึ่งปัจจัยต่างๆ ล้วนส่งผลโดยตรงต่อการตกค้างของละอองสารในพื้นที่เป้าหมายและการป้องกันกำจัดศัตรูพืชได้อย่างมีประสิทธิภาพ ก่อนพ่นสารเคมีฯ ควรใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชตามหลัก 3 ถูก เพื่อประสิทธิภาพสูงสุดในการควบคุมศัตรูพืช คือ 1. ถูกเวลา โดยพ่นในตอนเช้าหรือเย็นซึ่งมีอุณหภูมิต่ำและความชื้นสัมพัทธ์สูงกว่า 70% เพื่อให้พืชดูดซึมสารได้ดีที่สุด ควรตรวจสอบสภาพอากาศ และหลีกเลี่ยงการพ่นสารเมื่อมีแนวโน้มว่าฝนจะตกภายใน 1-4 ชั่วโมงข้างหน้า เพื่อป้องกันการชะล้างสารไปโดยไร้ประโยชน์ 2. ถูกชนิด หากจำเป็นต้องพ่นสารในฤดูฝนหรือช่วงที่ฝนตกบ่อย ควรเลือกสารประเภทดูดซึม (Systemic) ซึ่งพืชจะดูดซึมเข้าไปในเนื้อเยื่อได้ภายใน 1-4 ชั่วโมง ทำให้ป้องกันกำจัดศัตรูพืชได้ดีกว่าสารประเภทสัมผัสตาย ที่สารอาจถูกฝนชะล้างไปก่อนจะสัมผัสและ
