มรดกแห่งสายน้ำ พระเมตตา และพลังชีวิตแห่งแผ่นดิน เขื่อนสิริกิติ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ เขื่อนดินขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศและได้รับการขนานนามว่า “เขื่อนแม่ของแผ่นดิน” สร้างขึ้นตามโครงการพัฒนาลุ่มน้ำน่าน เดิมชื่อ “เขื่อนผาซ่อม” ต่อมาได้รับพระบรมราชานุญาตให้อัญเชิญพระนามาภิไธย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ขนานนามว่า “เขื่อนสิริกิติ์”
ประวัติศาสตร์อันสำคัญถูกจารึกไว้ในวันที่ 4 มีนาคม พ.ศ. 2520 เมื่อพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พร้อมด้วยสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธีเปิดเขื่อนสิริกิติ์และโรงไฟฟ้าอย่างเป็นทางการ
เขื่อนสิริกิติ์ไม่ได้เป็นเพียงโครงสร้างทางวิศวกรรมที่ยิ่งใหญ่ ด้วยความสูง 133.60 เมตร และความจุอ่างเก็บน้ำที่สูงเป็นอันดับสามของประเทศ (9,510 ล้านลูกบาศก์เมตร) ติดตั้งเครื่องกำเนิดไฟฟ้ารวม 500,000 กิโลวัตต์ แต่ยังเป็น “พลังชีวิต” ที่มอบประโยชน์อันอเนกประสงค์ ทั้งด้านชลประทาน หล่อเลี้ยงพื้นที่การเกษตรขนาดใหญ่ และด้านการผลิตไฟฟ้าจากพลังน้ำ สร้างความมั่นคงทางพลังงานให้แก่ชาติ
สืบสานพระราชปณิธาน
จากสายน้ำสู่สายใยชุมชน
ความสำคัญของเขื่อนแห่งนี้ยังแผ่ขยายไปถึงการยกระดับฐานะทางเศรษฐกิจและฟื้นฟูวิถีชีวิตชุมชน ด้วยพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ โดยเฉพาะที่หมู่บ้านห้วยต้า ซึ่งการทอผ้าแบบดั้งเดิมเกือบสูญหายไปในช่วงการสร้างเขื่อน
เมื่อปี พ.ศ. 2536 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมชาวบ้าน และทรงพระราชทานความช่วยเหลือเพื่อฟื้นฟูการทอผ้า โดยทรงคัดเลือกชาวบ้านไปฝึกฝน ณ สวนจิตรลดา สร้างโรงทอผ้าในหมู่บ้าน และพระราชทานลายผ้าทอ “ลูกแก้ว” ทำให้ชาวบ้านมีงานทำ มีรายได้ และมีกำลังใจในการดำรงชีวิต จนผ้าทอบ้านห้วยต้ากลับมามีชื่อเสียงอีกครั้ง
การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เขื่อนสิริกิติ์ ได้น้อมนำพระราชดำริฯ มาสานต่อ โดยสนับสนุน กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผ้าทอมือบ้านห้วยต้าใต้ ทั้งการมอบเงินทุนหมุนเวียนและช่วยจัดหาตลาดกระจายสินค้าในพื้นที่เขื่อนและตามงานต่างๆ ของ กฟผ. เพื่อสร้างรายได้ที่ยั่งยืนให้แก่ชุมชน
ศูนย์เรียนรู้และแหล่งท่องเที่ยวแห่งความพอเพียง
เขื่อนสิริกิติ์ยังคงเดินหน้าสานต่อโครงการพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 โดยจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้เกษตรเศรษฐกิจพอเพียง ภายใต้ “โครงการชีววิถี เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน สู่เศรษฐกิจพอเพียง”
ภายในพื้นที่เกือบ 100 ไร่ ของแปลงสาธิตชีววิถีในเขื่อนสิริกิติ์และพื้นที่เขื่อนดินช่องเขาขาด ได้จัดแสดงรูปแบบการเกษตรผสมผสานตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงอย่างครบวงจร
พืชพรรณ ปลูกพืชนานาชนิด เช่น ขนุน, ผักสวนครัว (ถั่วฝักยาว, ตะไคร้, พริกไทย) และเห็ดนางฟ้า
ปศุสัตว์ มีการเลี้ยงสัตว์ เช่น ปลาดุกรัสเซีย, ไส้เดือนแดง, กบบูลฟร็อก และหมูพันธุ์เหมยซานเลี้ยงในหลุม พร้อมนำมูลสัตว์มาผลิตเป็นปุ๋ยชีวภาพใช้ในครัวเรือน
อนุรักษ์ดิน มีการปลูกหญ้าแฝก บริเวณริมแปลงผักขั้นบันได เพื่อป้องกันการพังทลายของหน้าดิน
ศูนย์แห่งนี้เปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าเยี่ยมชมและศึกษาหาความรู้ เพื่อนำไปพัฒนาต่อยอดในแปลงเกษตรของตนเอง ลดรายจ่าย และสร้างอาชีพเลี้ยงดูครอบครัว
นอกจากบทบาทด้านพลังงานและเศรษฐกิจชุมชนแล้ว เขื่อนสิริกิติ์ยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญ ด้วยทัศนียภาพอันงดงามของลำน้ำน่านและพรรณไม้ มีจุดเช็กอิน 11 จุด เช่น มหัศจรรย์ธารสองสี, ซุ้มอุโมงค์ไผ่ และสะพานแขวนเฉลิมพระเกียรติฯ พร้อมผลิตภัณฑ์ชุมชนขึ้นชื่อ อย่างมะม่วงหิมพานต์ ซึ่งช่วยดึงดูดนักท่องเที่ยวและส่งเสริมเศรษฐกิจท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง
อ้างอิง
• https://www.prachachat.net/economy/news-1907956
•เขื่อนสิริกิติ์น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณฯ พร้อมสานต่อโครงการพระราชดำริ ชีววิถี – ข่าวสด
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
นนทบุรีอาจเป็นจังหวัดเล็กที่หลายคนจดจำผ่านภาพเมืองขยายตัว คอนโดมิเนียม และย่านเศรษฐกิจรอบกรุงเทพมหานคร แต่ภายใต้ภาพของเมืองใหญ่ที่เติบโตอย่างรวดเร็ว ยังมีอีกด้านหนึ่งที่หยั่งรากลึกอยู่กับวิถีเกษตรกรรม โดยเฉพาะสวนผลไม้ยกร่องที่หล่อเลี้ยงเป็นพื้นที่สีเขียวและสร้างอัตลักษณ์ให้จังหวัดมาอย่างยาวนาน ท่ามกลางแรงกดดันจากการขยายตัวของเมือง เกษตรกรรมนนทบุรีจึงไม่ใช่เรื่องของพื้นที่จำนวนมากอีกต่อไป แต่คือการสร้างคุณค่าและมูลค่าให้กับพื้นที่ที่เหลืออยู่ ในวันที่ที่ดินทุกตารางวากลายเป็นทรัพย์สินราคาแพง การรักษาพื้นที่เกษตรเอาไว้จึงไม่ใช่เพียงเรื่องเศรษฐกิจ แต่คือการรักษาภูมิปัญญา วิถีชีวิต และของดีประจำถิ่นที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน อย่างเช่น “ทุเรียนนนท์” ที่ไม่ได้เป็นเพียงผลไม้ราคาแพง หากแต่เป็นผลผลิตที่สะท้อนความละเอียดอ่อนของธรรมชาติ ความประณีตของชาวสวน และระบบนิเวศเฉพาะถิ่นที่หาไม่ได้จากที่อื่น คุณนิพิจ พินิจผล เกษตรจังหวัดนนทบุรี เปิดเผยว่า นนทบุรีมีพื้นที่รวมประมาณ 1,000,000 ไร่ แต่พื้นที่ที่ใช้ทำการเกษตรจริงมีเพียงราว 10% หรือประมาณ 99,901 ไร่เท่านั้น ภายในพื้นที่ดังกล่าวมีเกษตรกรประมาณ 10,0
การเลี้ยงไก่นอกจากเรื่องของอาหารที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษแล้ว การป้องกันโรคต่างๆ โดยไม่ใช้ยาปฏิชีวนะเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่ต้องใส่ใจ ซึ่งพืชสมุนไพรเป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่เกษตรกรในหลายพื้นที่นำมาผสมกับอาหารให้ไก่กิน เพราะนอกจากจะหาง่ายแล้ว ยังเป็นตัวช่วยแบบประหยัดต้นทุนให้กับเกษตรกร วันนี้จะพามารู้จักกับพืชสมุนไพร 5 ชนิด ที่นิยมนำมาผสมอาหารให้กับไก่ที่เลี้ยงกิน มีดังนี้ ฟ้าทะลายโจร เป็นสมุนไพรพื้นบ้านของไทยที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก ด้วยสรรพคุณทางยาที่หลากหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่มีการระบาดของโรคติดเชื้อต่างๆ เช่น โควิด-19 ทำให้ฟ้าทะลายโจรกลายเป็นสมุนไพรที่ได้รับความสนใจและถูกนำมาศึกษาอย่างแพร่หลาย ลักษณะของฟ้าทะลายโจร การนำฟ้าทะลายโจรมาใช้กับไก่นั้นเป็นที่นิยมในหมู่เกษตรกรและผู้เลี้ยงไก่ เนื่องจากมีสรรพคุณทางยาที่หลากหลายและสามารถช่วยป้องกันโรคในไก่ได้หลายชนิด สรรพคุณของฟ้าทะลายโจรเมื่อใช้กับไก่ ต้านเชื้อแบคทีเรียช่วยป้องกันและรักษาโรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย เช่น โรคท้องเสีย ต้านการอักเสบช่วยลดอาการอักเสบในระบบทางเดินอาหารและระบบหายใจ เสริมสร้างภูมิคุ้มกันช่วยให้ไก่แข็งแรงและต้า
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานในพิธีเปิดงาน“7 มิถุนายน วันสหกรณ์นักเรียน ประจำปี 2569” ภายใต้แนวคิด “35 ปี สหกรณ์นักเรียน เรียนรู้ร่วมกัน สร้างสรรค์อนาคต” เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระราชดำริให้จัดการเรียน การสอนวิชาสหกรณ์และจัดตั้งสหกรณ์นักเรียนในโรงเรียน เริ่มดำเนินการครั้งแรกในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน ปัจจุบันขยายผลไปยังโรงเรียน 35,596 แห่งทั่วประเทศ นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานในพิธีเปิดงาน “7 มิถุนายน วันสหกรณ์นักเรียน ประจำปี 2569” ภายใต้แนวคิด “35 ปี สหกรณ์นักเรียน เรียนรู้ร่วมกัน สร้างสรรค์อนาคต” โดยมี นายนิรันดร์ มูลธิดา อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ นายวุฒิพงศ์ เนียมหอม อธิบดีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ นายณฤทธิ์ บุญชัย รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ และนายภักดี จันทร์เกษ รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ พร้อมด้วยคณะผู้บริหารกรมส่งเสริมสหกรณ์ กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ผู้บริหารในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ คณะครู นักเรียนและผู้ปกครอง รวมถึงเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ร่วม
