วิสาหกิจชุมชนวัยหวาน อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี ใช้ภูมิปัญญาไทยผสมผสานกับเทคโนโลยีแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร โดยเฉพาะกล้วยหอมทอง พืชจีไอของจังหวัดเพชรบุรีมาอย่างต่อเนื่อง ในรูปแบบ zero waste จนกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรด้านการแปรรูปกล้วยหอมทองแบบครบวงจรของประเทศไทย
รู้จักที่มาของชื่อ “ วัยหวาน ”
คุณเปิ้ล – ปนิดา มูลมานัด ประธานวิสาหกิจชุมชนวัยหวาน กล่าวว่า ตอนแรกทางกลุ่มจดทะเบียนในชื่อกลุ่มเกษตรกรแม่บ้านหนองเขื่อน แต่ไม่มีใครรู้จักเราเลย ทั้งๆ ที่อยู่ห่างจากอำเภอชะอำไม่มาก เราก็คิดเปลี่ยนชื่อใหม่โดยใช้กิมมิกเล็กๆ เนื่องจากสมาชิกหลายคนเป็นโรคเบาหวาน เวลาไปดูงานก็หอบยาเป็นกระเป๋าๆ คิดจะใช้ชื่อว่า กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรวัยเบาหวาน บังเอิญช่วงนั้นชื่อ 2 พยางค์กำลังดัง จึงตัดคำว่า “ เบา” ออกให้เหลือแค่ชื่อกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรแม่บ้านวัยหวาน คำว่า “วัยหวาน” กลายเป็นกิมมิกแห่งความสุขของสมาชิกในกลุ่มเรา
“ ทุกวันนี้ คำว่า “วัยหวาน” กลายเป็นที่จดจำของทุกคน เสมือนการสร้างแบรนด์ไปแล้ว คนที่มาดูงานบอกว่า สิ่งแรกที่ตัดสินใจมาดูงานที่นี่เพราะชื่อ “วัยหวาน” คืออะไร เป็นสิ่งที่ทุกคนสงสัย เราใช้เป็นคำถามแจกรางวัลให้กับคนที่มาดูงาน ว่าใครรู้บ้างวัยหวานคืออะไร พออธิบายความหมาย ทุกคนก็จะมีรอยยิ้มหัวเราะไปกับเราด้วย” คุณเปิ้ลกล่าว
ล้มเหลวหลายครั้งกว่าจะประสบความสำเร็จ
ตำบลไร่ใหม่พัฒนา อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี ประชาชนส่วนใหญ่มีอาชีพการเกษตร ใน ปี พ.ศ. 2522 ชาวบ้านในพื้นที่หมู่บ้านหนองเขื่อนได้รวมตัวกันจัดตั้งเป็นกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรเพื่อผลิตและแปรรูปสินค้าเกษตร ปรากฎว่า ตั้งแต่ปี 2522- 2557 ไม่มีรายได้เข้ากลุ่มเลยเพราะชาวบ้านขาดความรู้ความเชี่ยวชาญด้านการผลิตและการตลาด ต่อมาไปศึกษาดูงาน และใช้วิธีลอกเลียนแบบสินค้าที่ขายดี กลายเป็น”บทเรียนราคาแพง” เพราะขาดทุนถึง 6 ล้านบาท
คุณเปิ้ลเข้ามาทำงานกับกลุ่มในปี 2557 แต่การดำเนินธุรกิจในระยะแรกก็ยังล้มลุกคุกคลานเพราะอาศัยการศึกษาดูงานจากที่อื่นและใช้วิธีลอกเลียนแบบสินค้าที่ขายดี นำไปสู่ความล้มเหลว ขาดทุนถึง 6 ล้านบาท คุณเปิ้ลยอมรับว่า ช่วงนั้นลงทุนโดยไม่มีความถนัด ทำให้ได้ข้อสรุปว่า การเปลี่ยนแปลงที่ง่ายที่สุดคือการเปลี่ยนแปลงตัวเราเอง ทำในสิ่งที่เราถนัด ต่อมาในปี 2560 ทางกลุ่มฯ ได้จดทะเบียนเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชนวัยหวาน มุ่งแปรรูปสินค้าเกษตรในชุมชนเช่น กล้วยหอมทอง มะม่วงหาวมะนาวโห่ สินค้าขายดีเพราะมีความแปลกใหม่
แปรรูปกล้วยด้วยภูมิปัญญา ต่อยอดด้วยนวัตกรรม
“กล้วยหอมทองเพชรบุรี” ได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI)เมื่อ 10 เมษายน พ.ศ.2567 เพราะมีเอกลักษณ์โดดเด่นไม่เหมือนใคร เนื้อกล้วยสีครีมถึงเหลืองอ่อน ไร้เมล็ด เนื้อเนียนละเอียด ละมุน นุ่มฟู ไส้ไม่ฉ่ำน้ำ รสชาติหอมหวาน ปลูกและผลิตในพื้นที่ 6 อำเภอของจังหวัดเพซรบุรี ได้แก่ อำเภอเมืองเพชรบุรี อำเภอท่ายาง อำเภอบ้านลาด อำเภอแก่งกระจาน อำเภอหนองหญ้าหญ้าปล้อง และอำเภอชะอำคิดเป็นพื้นที่ปลูกกว่า 1 หมื่นไร่
ในปี 2560 กล้วยหอมทองเพชรบุรีประสบปัญหาผลผลิตล้นตลาด ทางกลุ่มฯ จึงเกิดแนวคิดนำกล้วยหอมทองมาแปรรูปง่ายๆ ในรูปแบบกล้วยตาก เนื่องจากประเทศไทยไม่เคยมีใครทำกล้วยตากจากกล้วยหอมทองมาก่อน วิธีการทำก็แตกต่างจากกล้วยน้ำว้าเพราะลักษณะเนื้อกล้วยที่ไม่เหมือนกัน ทางกลุ่มฯ ใช้ภูมิปัญญาชาวบ้านปรับปรุงจนได้สินค้ากล้วยตากที่มีคุณภาพดี ถูกใจคนชิม แต่กว่าจะประสบความสำเร็จ ต้องสูญเสียกล้วยในขั้นตอนทดลองไปถึง 6 ตัน
กล้วยหอมเพชรบุรีมีเอกลักษณะเฉพาะตัว เนื้อเนียน นุ่มฟู รสชาติหอมหวาน เมื่อนำมาแปรรูปเป็นกล้วยหอมทองตากแสงอาทิตย์ จะได้รสชาติเนื้อนุ่มหนึบ อร่อยกว่ากล้วยตากจากกล้วยชนิดอื่น หลังจากนั้นทางกลุ่มฯ ก็นำผลกล้วยหอมทอง ที่มีรสชาติหวาน เป็นธรรมชาตินำมาพัฒนาต่อยอดเป็นขนมทานเล่นหลากหลายชนิดได้แก่ แยมกล้วยตาก วาฟเฟิลกรอบกล้วยหอมทอง กล้วยกวน 3 รส กล้วยอัดเม็ด คุ้กกี้กล้วย ตลอดจนแปรรูปเป็นเครื่องดื่ม เช่น กล้วยผงชงพร้อมดื่ม และ ไซรัปกล้วย ฯลฯ
ส่วน “เปลือกกล้วย” แปรรูปเป็น ครีมหรือโลชั่นบำรุงผิวหน้า และ ครีมอาบน้ำ “น้ำหล่อเลี้ยงในลำต้นกล้วย” แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์บำรุงผิว “กาบกล้วย” แปรรูปเป็น ภาชนะใส่อาหาร “ลำต้นกล้วย” ถูกนำมาตีเป็นเส้นใย อบแห้งในโดมพลังงานแสงอาทิตย์ก่อนนำไปปั่นเป็นเส้นด้ายและนำมาทอเป็นผืนผ้าใยกล้วยผลิตเป็นสินค้าแฟชั่น เช่น เสื้อสูท กระเป๋า ผ้าคลุมไหล่ หมวกและรองเท้า ฯลฯ เศษที่เหลือจากการตีใยกล้วย แปรรูปเป็นแผ่นกระดาษใยกล้วย กล่องบรรจุภัณฑ์และภาชนะต่างๆ
“ หลังจากประสบความสำเร็จในการแปรรูปกล้วยตากแล้ว ทางกลุ่มได้งบวิจัยเพื่อพัฒนาต่อยอดการใช้ประโยชน์กล้วยหอมทองตั้งแต่รากจรดใบ ในรูปแบบสินค้าอาหาร เครื่องดื่ม เครื่องสำอาง สิ่งทอเสื้อผ้า เพิ่มจำนวนสินค้าและเพิ่มโอกาสสร้างรายได้ให้แก่กลุ่ม และเครือข่ายเกษตรกร ก่อนหน้านี้ เราปลูกและแปรรูปกล้วยเอง ทำตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ ปลายน้ำ แต่สุดท้ายธุรกิจเราก็ไม่โต เพราะผลิตสินค้าไม่ทันกับความต้องการของตลาด จึงร่วมมือกับเครือข่าย กระจายการทำงานระหว่างต้นน้ำ กลางน้ำและปลายน้ำ โดยใช้หลักการว่าใครถนัดอะไร ก็ทำในสิ่งนั้น เพื่อให้ธุรกิจเกษตรสามารถเติบโตไปได้อย่างยั่งยืน ” คุณเปิ้ลกล่าว
วางแผนเปิดตัวสินค้าใหม่ปีละ 3 ตัว
วิสาหกิจชุมชนวัยหวานมีการพัฒนาสินค้าใหม่เข้าสู่ตลาดอย่างต่อเนื่องไม่ต่ำกว่าปีละ 3 รายการ ในปีนี้ เปิดตัวสินค้าไปแล้ว 4 รายการได้แก่ บิสกิตแท่งเคลือบรสมะม่วง รสเมล่อน รสมัลเบอร์รีและรสแตงโม และวางแผนเปิดตัวสินค้าใหม่ 2 รายการคือ เยลลี่รสมะเขือเทศและเยลลี่รสผักเคล ปัจจุบันสินค้าขายดี อยู่ในกลุ่มวินเนอร์โปรดักส์ของกลุ่มก็คือ ผงโรยข้าวผสมผักเคล รองลงมาคือ วาลเฟิลกรอบกล้วยหอมทอง และ กล้วยหอมทองตาก
“ สินค้าที่เคยเปิดตัวก่อนหน้านี้ ทางกลุ่มฯ ก็ยังคงพัฒนาไปเรื่อยๆ แต่กำลังดูว่าสินค้าไหนจะเป็นวินเนอร์ โปรดักต์ที่ทำให้รายได้ของต้นน้ำคือ เกษตรกรมีเพิ่มขึ้นไปด้วย ในปีนี้ เราขายสินค้าแปรรูปจากผักเคลได้เยอะ ก็จะแบ่งปันผลกำไรให้กับสมาชิกและเกษตรกรในเครือข่าย ที่กิโลกรัมละ 5 บาท ลูกค้ามาซื้อสินค้าเรา เขาไม่ได้ช่วยแค่ให้วัยหวานมีรายได้ แต่ช่วยให้เกษตรกรมีรายได้เติบโตไปพร้อมๆ กันด้วยค่ะ ” คุณเปิ้ลกล่าว
ผ้าใยกล้วย นวัตกรรมสิ่งทอรักษ์โลก
ผ้าใยกล้วย นวัตกรรมสิ่งทอรักษ์โลก มีจุดเด่นเรื่องความโปร่งสบายเหมาะกับสภาพอากาศของประเทศไทย เป็นหนึ่งในสินค้าที่คุณเปิ้ลภาคภูมิใจ เพราะเป็นสิ่งทอที่มาจากวัตถุดิบของเกษตรกรไทยเอง เมืองไทยมีต้นกล้วยเยอะมาก หากคนไทยหันมาใช้สิ่งทอจากผ้าใยกล้วยมากขึ้น จะทำให้เกษตรกรมีโอกาสสร้างรายได้เพิ่มจากการขายต้นกล้วยในอนาคต ปัจจุบันทางกลุ่มรับซื้อต้นกล้วยในราคาต้นละ 10 บาท นำไปตีเส้นใยก่อนส่งเข้าโรงงานปั่นด้าย และส่งต่อให้เครือข่ายสมาชิกนำไปทอเป็นผืนผ้า ตัดเย็บเป็นเสื้อสูท ผ้าคลุมไหล่ กระเป๋า รองเท้าฯลฯ
“ ปีหนึ่งขายสูทผ้าใยกล้วยได้ 15 – 20 ตัว ลูกค้าท่านหนึ่งบอกว่า สูทราคา 15,000 บาท มันแพงมากนะ แต่เขารู้สึกภาคภูมิใจที่ได้ใส่สูทตัวนี้เพราะไม่ต้องโชว์ว่ามันคือแบรนด์อะไร แค่ใส่แล้วเขารู้สึกสุขใจ สบายใจ นี่คือกำลังใจที่ทำให้เราอยากจะพัฒนาต่อ เน้นขายผลงานของเกษตรกรและส่งต่อให้กับผู้ใช้ที่มองเห็นคุณค่า ได้รู้สึกภาคภูมิใจสินค้าของเกษตรกรไทยไปกับเรา ” คุณเปิ้ลกล่าว
หากสนใจศึกษาดูงานหรือสั่งซื้อสินค้า ติดต่อวิสาหกิจชุมชนวัยหวาน ได้ที่ 61/2 หมู่ 4 บ้านหนองเขื่อน ต.ไร่ใหม่พัฒนา อ.ชะอำ จ.เพชรบุรี หรือพูดคุยกับคุณเปิ้ล – ปนิดา มูลมานัด ประธานวิสาหกิจชุมชนวัยหวาน เบอร์โทร.095-6275916
เกษตรผสมผสาน คือระบบการผลิตทางการเกษตรที่รวมเอาการปลูกพืช เลี้ยงสัตว์ และการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ เข้าไว้ด้วยกันในพื้นที่เดียวกันหรือใกล้เคียงกัน โดยมีการจัดการระบบนิเวศอย่างเป็นธรรมชาติ เพื่อให้เกิดความสมดุลและยั่งยืน คุณสมพรชัย องอาจ เป็นคนที่ชอบทำเกษตรมาตั้งแต่สมัยเด็ก ไม่ว่าจะเห็นอะไรก็จะทำเรื่อยๆ แบบทีละเล็กละน้อย ต่อมาเมื่อเข้าสู่ชีวิตคู่จึงได้ย้ายไปอยู่ที่จังหวัดนครปฐมกับภรรยา ก็จะประกอบอาชีพเพาะเห็ด เลี้ยงกบ และตลาดจนการปลูกไม้ผลต่างๆ ไปด้วย คุณสมพรชัย เล่าว่า “ช่วงนั้นก็ไปอยู่ที่นครปฐมก่อน เราก็จะไปปลูกพวกไม้ผลต่างๆ เอาไว้ ต่อมาก็ผลิตกิ่งพันธุ์ขาย ไม่ว่าจะเป็นมะม่วง ม่อนเบอรี่ หน่อกล้วยทำหมด คราวนี้พอช่วงที่บึงกาฬเริ่มมีการปลูกยางพารามากขึ้น ก็เลยย้ายมาอยู่ที่บ้านเกิด ซึ่งบริเวณรอบบ้านมันจะมีพื้นที่อยู่ประมาณ 1 ไร่ เราก็คิดว่า ต้องหาอะไรมาทำให้เกิดประโยชน์ และสร้างเงินให้เราให้ได้ ก็ทำแบบผสมผสานไปเลยน่าจะดี” เนื่องจากพื้นที่บ้านของเขาไม่สามารถที่จะทำบ่อสำหรับเลี้ยงปลาได้ เขาจึงได้เลือกเลี้ยงกบแทน โดยนำกบที่อยากเลี้ยงมาออกแบบให้อยู่ในกระชังบก ที่การเลี้ยงไม่มีอะไรยุ่งยากเพียงแค่ใส
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา “จุลินทรีย์ พด.” ของกรมพัฒนาที่ดิน กลายเป็นตัวช่วยสำคัญของเกษตรกรไทยในการปรับปรุงดิน ลดต้นทุนการผลิต และเพิ่มประสิทธิภาพการทำเกษตรอย่างยั่งยืน หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อ พด.1 พด.2 หรือ พด.7 ผ่านหูมาบ้าง แต่ยังไม่แน่ใจว่าจุลินทรีย์แต่ละชนิดแตกต่างกันอย่างไร และควรเลือกใช้แบบไหนให้เหมาะกับงานเกษตรของตนเอง ความจริงแล้ว จุลินทรีย์ พด. แต่ละสูตรถูกพัฒนาขึ้นมาเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะด้าน ตั้งแต่การผลิตปุ๋ยหมัก การทำน้ำหมักชีวภาพ การย่อยตอซังในนา ไปจนถึงการปรับปรุงคุณภาพดิน หากเลือกใช้ได้ถูกต้อง จะช่วยลดการใช้ปุ๋ยเคมี ลดต้นทุน และเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้กับแปลงปลูกได้อย่างมีประสิทธิภาพ หลายๆ คนอาจจะคุ้นตากันมาบ้าง แต่ก็มีอีกหลายคนที่อาจจะยังไม่รู้ วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านจะพาไปรู้จัก พด. คืออะไรกันนะ ต้องบอกก่อนว่า พด. คือ จุลินทรีย์ที่ผลิตโดยกรมพัฒนาที่ดิน มีหลายชนิดมาก โดยจะแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มด้วยกัน มีอะไรกันบ้างไปดูกันเลย ✨กลุ่มที่ 1 จุลินทรีย์ปรับปรุงบำรุงดิน เพิ่มธาตุอาหารและฮอร์โมนพืช – สารเร่งซุปเปอร์ พด.1 – สารเร่งซุปเปอร์ พด.2 – จุลินทรีย์ ซุปเปอร์ พด.9 – จุลินทรีย์สำหร
เมื่อวันที่ 7 มิถุนายน 2569 เครือข่ายสหกรณ์ผู้เลี้ยงไก่ไข่ ประกอบด้วย สหกรณ์ผู้เลี้ยงไก่ไข่แปดริ้ว จำกัด, สหกรณ์ผู้เลี้ยงไก่ไข่ชลบุรี จำกัด, สหกรณ์ผู้เลี้ยงไก่ไข่เชียงใหม่-ลำพูน จำกัด และสหกรณ์ผู้เลี้ยงไก่ไข่ลุ่มแม่น้ำน้อย จำกัด ได้ส่งหนังสือแจ้งไปยังสมาชิกสหกรณ์และเกษตรกรผู้เลี้ยงไก่ไข่ เตรียมปรับขึ้นราคาไข่ไก่คละหน้าฟาร์มอีก 20 สตางค์/ฟอง หรือ 6 บาท/แผง โดยปรับราคาจาก 3.40 บาท/ฟอง เป็น 3.60 บาท/ฟอง มีผลวันจันทร์ที่ 8 มิถุนายน 2569 เป็นต้นไป จนกว่าจะมีการเปลี่ยนแปลง ที่มา ข่าวสด
เมื่อถึงช่วงเปลี่ยนฤดูกาลทีไร โรคที่คนส่วนใหญ่มักจะประสบปัญหาเป็นประจำคือ “โรคหวัด” หลายคนนิยมไปซื้อวิตามินรับประทานเพื่อบำรุงร่างกายให้มีภูมิต้านทานโรคในช่วงเปลี่ยนฤดูกาลแบบนี้กันมากขึ้น วิตามินเม็ดรับประทานสะดวกก็จริง แต่สำหรับใครที่อาจมีงบประมาณไม่เพียงพอ หันมารับประทานผลไม้บางชนิด ก็สามารถช่วยต้านหวัดได้ไม่แพ้อาหารเสริม ผลไม้ที่ว่านี้ ได้แก่ มะข้ามป้อม (Star gooseberry) มะขามป้อม เป็นพืชที่อยู่ในตระกูลเดียวกับมะยม โดยทั่วไปแล้วจะเจริญเติบโตดีในเอเชียเขตร้อน เป็นพืชที่เหมาะสำหรับภูมิอากาศในประเทศไทย มีผลกลม เนื้อหนา สีเขียว รสชาติฝาด ขม เปรี้ยว และอมหวาน ซึ่งมะขามป้อมนั้นเป็นผลไม้ที่เลื่องชื่อในด้านการมีวิตามินซีสูงมาก จึงช่วยป้องกันโรคหวัดได้ดี มะขามป้อม อุดมไปด้วยวิตามินซี โดยมีข้อมูลจากกองโภชนาการ กรมอนามัย ระบุว่า ในมะขามป้อมสด 100 กรัม จะมีวิตามินซีอยู่ถึง 276 มิลลิกรัม หากนำผลมะขามป้อมไปคั้นน้ำ จะมีวิตามินซีสูงกว่าน้ำส้มคั้นถึง 20 เท่า มะขามป้อมดีต่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย ช่วยลดอาการเจ็บคอ ทำให้เสมหะละลาย แก้หวัด ช่วยลดไข้ เป็นยาโบราณที่มีการใช้มานานแล้ว โดยการนำมะขามป้อมไป
