พืชเศรษฐกิจ

“มะพร้าว” หนึ่งในพืชเศรษฐกิจหลักของไทย ปี 2566 สำนักงานที่ปรึกษาการเกษตรต่างประเทศ ประจำกรุงปักกิ่ง รายงานเฉพาะการส่งออก “มะพร้าวน้ำหอม” ไปตลาดจีน มีมูลค่า 438,215,497 เหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้นจากปี 2565 ที่มีมูลค่าการส่งออกไปตลาดจีน 416,455,715 เหรียญสหรัฐ แต่ในช่วงมกราคม-พฤษภาคม 2567 เป็นช่วงที่เกษตรกรชาวสวนมะพร้าวประสบปัญหาสภาพอากาศร้อน แล้งลากยาว ทำให้ผลผลิตมะพร้าวลดลงต่อเนื่องในระยะยาว ผู้ประกอบการชะลอการส่งออก โดยเฉพาะใน 4 จังหวัดที่มีพื้นที่ปลูกมาก เช่น ประจวบคีรีขันธ์ สุราษฎร์ธานี ราชบุรี ชุมพร ที่ปลูกมะพร้าวเป็นพืชเศรษฐกิจหลัก ส่งผลให้มูลค่าการส่งออกลดลงถึง 40% ประจวบฯ ร้อน ผลผลิตลด 20% นางศันสนีย์ เกษตรสินสมบัติ เกษตรจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เปิดเผย “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า จังหวัดประจวบคีรีขันธ์มีพื้นที่ปลูกมะพร้าวผลแก่ ณ เดือนเมษายน 2567 ทั้งหมด 361,242.50 ไร่ พื้นที่ให้ผลแล้ว 341,607 ไร่ ส่วนพื้นที่ปลูกมะพร้าวอ่อน 117,280 ไร่ ซึ่งปลูกในพื้นที่อำเภอทับสะแก มากที่สุด 136,771 ไร่ สำหรับภาพรวมสถานการณ์มะพร้าวในปีนี้ ถือว่าอยู่ใน “ขั้นวิกฤต” เป็นอย่างมาก ผลผลิตลดลงไม่น้อยกว่า 20% เมื่อเ

มะพร้าว หนึ่งในไม้ผลเป็นยา ที่อุดมไปด้วยวิตามินและแร่ธาตุชนิดต่างๆ กินง่าย สามารถกินได้ทั้งน้ำและเนื้อ อีกทั้งยังสามารถนำมาแปรรูปทำอาหารได้ทั้งเมนูคาวและหวาน หรือนำมาใช้ในวงการเครื่องสำอาง ที่ถูกนำไปใช้เป็นส่วนผสมสำคัญ เช่น สบู่ ครีม แชมพู หรืออีกหนึ่งวิธีคือการสกัดเย็น โดยในประเทศไทยมีมะพร้าวหลากหลายสายพันธุ์ แต่ที่ได้รับความนิยมที่สุดคือมะพร้าวน้ำหอม ด้วยรสชาติที่หอม หวาน เป็นเอกลักษณ์ ทำให้มะพร้าวกลายเป็นพืชเศรษฐกิจของประเทศไทยได้ไม่ยาก เพราะฉะนั้นจึงไม่แปลกใจที่จะมีเกษตรกรมากหน้าหลายตาที่แวะเวียน ลงทุนปลูกมะพร้าวเพื่อสร้างรายได้ หลายคนประสบความสำเร็จ หลายคนผิดหวัง ขึ้นอยู่ที่เทคนิคการจัดการดูแลและการทำตลาดถือเป็นเรื่องสำคัญ คุณศักดิ์ศรี พระจันทร์ หรือ พี่ป้อม ยังสมาร์ทฟาร์มเมอร์นักทดลอง อยู่ที่ตำบลบ้านแขม อำเภอพิบูลมังสาหาร จังหวัดอุบลราชธานี อดีตผู้จัดการร้านอาหารในเมืองกรุงฯ ผันตัวเป็นเกษตรกรปลูกมะพร้าวน้ำหอมเป็นพืชสร้างรายได้หลัก ด้วยเหตุผลที่ว่า มะพร้าวเป็นพืชที่ลงทุนเพียงครั้งเดียว แต่สามารถเก็บขายได้นาน 25-30 ปี ประกอบกับการมองไปถึงเทรนด์สมัยใหม่ ที่ผู้คนหันมาใส่ใจเรื่องสุขภา

หากใครกำลังมองหาลู่ทางในการปลูกพืชเศรษฐกิจทางเลือก 4  พืชเศรษฐกิจ อยู่ในกลุ่มพืชทางเลือกใหม่ที่มีอนาคต (Future Crops) ได้แก่ โกโก้  ไผ่ พริกชี้ฟ้าและกัญชา พืชเศรษฐกิจกลุ่มนี้มีศัยกภาพน่าลงทุน เพราะมีปริมาณผลผลิตยังไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาด และบางตัวยังมีการนำเข้าจากต่างประเทศ หากทำเองในประเทศได้จะสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้หลากหลายทางธุรกิจ ปลูกดูแลง่าย ให้ผลตอบแทนสูง  โกโก้ มุ่งสู่ฮับแห่งอาเซียน ปัจจุบันโกโก้ เป็นสินค้าเกษตรทางเลือก เสริมรายได้ของภาคตะวันออก จุดแข็งของโกโก้คือ ปลูกได้ทั้งเชิงเดี่ยวและปลูกแซมภายใต้ร่มเงาพืชอื่น สามารถปลูกได้ 100 – 200 ต้นต่อไร่ ให้ผลผลิตเร็ว เริ่มให้ผลในปีที่ 2-3 ออกดอกติดผลตลอดปี อายุต้นยืนยาว 60 ปี  เกษตรกรผู้ปลูกโกโก้ จำหน่ายผลผลิต แบบผลสด และเมล็ดตากแห้ง และเข้าสู่กระบวนการของโรงงานแปรรูปโกโก้ขั้นต้น และโรงงานแปรรูปโกโก้ขั้นสูง จนได้ผลิตภัณฑ์ช็อกโกแลตในรูปแบบที่หลากหลาย ส่งขายปลีก ขายส่งในประเทศ ส่งต่อไปยังกลุ่มผู้แปรรูปอาหารและเครื่องดื่มเครื่องสำอางในประเทศและส่งออกต่างประเทศ  ซึ่งเกษตรกรบางรายเริ่มฝึกทดลองทำการแปรรูปเป็นสินค้าช็อกโกแลต

ผมเองเป็นผู้ที่ชื่นชอบกินก๋วยเตี๋ยวมาก (ยกเว้นก๋วยเตี๋ยวเนื้อ) มากชนิดที่เจอที่ไหนไม่ได้ต้องแวะชิมให้รู้ดำรู้ดีกันไปว่ามีรสชาติที่พอจะเข้าเทียบท่าไหนได้ (ฮา) แต่ต้องออกตัวก่อนว่าไม่ใช่นักชิมมืออาชีพ และรสชาติที่คุ้นเคยมากจนทำให้การกินเกิดรสชาติแซ่บ คือ ต้องเผ็ด (แบบไม่โหด) ดังนั้น ไม่ว่าจะเป็นก๋วยเตี๋ยวประเภทใดจึงต้องเผ็ดนำไว้ก่อน จำได้ว่าเมื่อหลายสิบปีก่อนมีก๋วยเตี๋ยวประเภทหนึ่งที่ให้ชื่อว่า “ก๋วยเตี๋ยวหมูพริกกะเหรี่ยง” ขายอยู่หลายแห่ง ถือว่าเป็นก๋วยเตี๋ยวที่มีความอร่อยตรงพริกปรุงที่นำพริกกะเหรี่ยงมาใช้ทำให้รสชาติหอม น้ำซุปรสเด็ดจัดจ้าน ปัจจุบันก๋วยเตี๋ยวพริกกะเหรี่ยงยังคงมีจำหน่ายอยู่ แต่ไม่แพร่หลายเหมือนก่อน ค่อนข้างหากินยาก พริกกะเหรี่ยง ไม่ใช่พริกขี้หนูสวน ชอบแสงแดดจัด การปลูกพริกกะเหรี่ยงของคนกะเหรี่ยงจะปลูกแบบพืชไร่โดยการเอาเมล็ดพริกผสมกับเมล็ดพืชอื่นๆ อาทิ เมล็ดฟัก แฟง แตงกวา ฯลฯ หว่านในไร่ หลังจากที่หยอดเมล็ดข้าวไปแล้วเมล็ดข้าวงอกก่อนและเป็นร่มเงา ให้ต้นกล้าผักซึ่งรวมถึงต้นกล้าพริกด้วย ระหว่างที่รอต้นข้าวให้ผลผลิตชาวกะเหรี่ยงจะได้กินผักชนิดต่างๆ เป็นอาหาร เมื่อเก็บเกี่ยวข้าวเส

ชมพู่ เป็นผลไม้ที่มีอยู่ทั่วทุกภาคของประเทศไทย มีมากมายหลากหลายสายพันธุ์ รสชาติเปรี้ยวฝาดบ้างหวานบ้าง แต่ชมพู่โดยทั่วไปจะไม่หวานมากและฉ่ำน้ำ แต่อร่อยไปอีกแบบ แต่ปัจจุบันการพัฒนาที่ไม่หยุดยั้งของไม้ผลชนิดนี้ โดยเฉพาะไต้หวัน ที่มีการพัฒนาพันธุ์ให้มีสีเข้มและแดงชมพู ยังมีรสชาติหวาน กรอบ ฉ่ำน้ำอีกด้วย ดังเช่น ชมพู่อี้เหวินดำและแดง คำว่า อี้เหวินดำ จะไม่ดำมาก แต่จะมีสีที่คล้ำคล้ายเปลือกมังคุด ถ้าให้แก่จัดและถูกแดดมากๆ จากอี้เหวินแดงที่ออกแดงชมพู ยิ่งถ้าถูกแสงแดดมากก็จะทำให้สีจัด แต่ถ้าห่อมากสีก็จะซีดขาวชมพูจางๆ ที่ สวนสุวรรณีปรางทอง ของ อาจารย์วิเชียร บุญเกิด ปราชญ์พื้นบ้านที่นำพันธุ์พืชไม้ผลหลายอย่างมาต่อยอดให้ได้ผลผลิตสูง ที่สร้างรายได้แก่อาจารย์เป็นสวนผสมที่มีรายได้หมุนเวียนทั้งปี อาจารย์ในวัย 77 ปี ที่อายุเป็นเพียงตัวเลข วัยที่ไม่หยุดยั้งในการต่อยอดพันธุ์ไม้ผล ให้ลูกค้าได้รับประทานผลไม้ที่มีคุณภาพและปลอดภัย โดยใช้ธรรมชาติในการกำจัดวัชพืชและแมลง เช่น ถ้าผลไม้อันไหนเปราะบาง ก็ห่อผล หรือปล่อยให้แมลงตามธรรมชาติกัดกินบ้าง เพราะปลูกไว้หลากหลาย และผลิตผลไม้ตามฤดูกาลก็จะมีการรบกวนจากแมลงต่างๆ น

ทุกวันนี้ ผู้คนจำนวนมากหลงเชื่อโฆษณา ซื้อวิตามินและอาหารเสริมบำรุงร่างกายกันอย่างเต็มที่เพื่อหลีกหนีโรคภัยนานาชนิด ความจริงแล้ว การกินอาหารไม่ถูกส่วน กินวิตามินมากเกินไป อาจทำให้ร่างกายเจ็บป่วยได้ เช่น กินอาหารเสริมประเภทสารเบต้า-แคโรทีน มากเกินไป เสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งปอดได้ง่าย หากใครต้องการดูแลรักษาสุขภาพให้แข็งแรงสมบูรณ์ ขอแนะนำให้กิน “แมคคาเดเมีย” ที่ได้ชื่อว่าเป็น “ราชาแห่งถั่ว” เป็นประจำ แมคคาเดเมีย มีรสชาติอร่อยสุดๆ แล้ว ยังเป็นถั่วที่อุดมไปด้วยวิตามินมากมายที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกาย หากกินเป็นประจำจะช่วยถนอมหัวใจเพราะแมคคาเดเมีย มีไขมันไม่อิ่มตัว ช่วยลดคอเลสเตอรอล LDL ซึ่งเป็นไขมันตัวร้ายในเส้นเลือด ลดความเสี่ยงจากอาการเส้นเลือดอุดตัน สาเหตุหนึ่งของโรคหัวใจและหลอดเลือด มีผลงานวิจัยยืนยันว่า การบริโภคแมคคาเดเมีย ร่างกายจะได้รับกรดไขมันไม่อิ่นตัวสูงถึง 40% ช่วยลด น้ำหนักได้เหมือนอาหารไขมันต่ำ ลดไขมันโคเลสเตอรอลชนิดเลว (LDL) ได้มากกว่า 5% ด้าน “น้ำมัน  แมคคาเดเมีย” ก็มีประโยชน์ต่อสุขภาพสูง เพราะช่วยเร่งการเผาผลาญพลังงานในร่างกายเพิ่มขึ้น ช่วยควบคุมน้ำหนักได้ดี และลดคอเลสเตอรอล

“ใจคิดอยากปลูกมะพร้าวน้ำหอมในพื้นที่ตนเอง เพราะให้ผลตอบแทนระยะยาว ไม่เหมือนการปลูกอ้อยปลูกมัน ที่ต้องปรับพื้นที่กันตลอดทุกรอบการปลูก” นี่คือความคิดของ พันโทวิรัตน์ วงศ์สถิตย์ ประธานกลุ่มมะพร้าวน้ำหอม ตำบลทุ่งโป่ง อำเภออุบลรัตน์ จังหวัดขอนแก่น ที่ตัดสินใจจะใช้ชีวิตช่วงหลังเกษียณอายุราชการทหารในการเป็นเกษตรกรเต็มตัว และเล็งเห็นว่า ตลาดกลุ่มผู้บริโภคในจังหวัดขอนแก่น มีความต้องการมะพร้าวน้ำหอมค่อนข้างมาก ซึ่งในพื้นที่เกษตรกรไม่นิยมทำสวนมะพร้าวกันนัก ส่วนใหญ่นำเข้ามาจากจังหวัดใกล้เคียงมาขายในพื้นที่ การปลูกมะพร้าวน้ำหอม จึงน่าจะตอบโจทย์อาชีพหลังเกษียณราชการซึ่งสามารถสร้างรายได้ให้ในอนาคต พันโทวิรัตน์ เล่าถึงอดีตว่า เดิมทีชาวบ้านที่ทุ่งโป่งก็นิยมปลูกมะพร้าวไว้ตามหัวไร่ ปลายนา ส่วนใหญ่ต้นสูง หรือบางต้นยอดด้วน ไม่มีผลผลิต และดินมีสภาพแย่มาก เพราะสมัยก่อนปลูกอ้อย ปลูกมันสำปะหลัง มีการใช้ปุ๋ยเคมี และยาฆ่าแมลงอย่างหนักหน่วง แต่ในปี 2561 สถาบันส่งเสริมและพัฒนากิจกรรมปิดทองหลังพระ ได้ส่งเสริมให้เกษตรกรในพื้นที่ปลูกมะพร้าวน้ำหอม ด้วยความที่สนใจในมะพร้าวน้ำหอมอยู่ก่อนแล้ว จึงได้เข้าร่วมเป็น 1 ใน เกษต

กรุงเทพฯ 5 กันยายน 2565-พืชกัญชาเป็นหนึ่งในพืชเศรษฐกิจ ซึ่งต้องใช้ความพิถีพิถันในทุกระยะการเพาะปลูก เพื่อให้ได้สารสำคัญตามมาตรฐานการแพทย์ ฟาร์มอินโน (ไทยแลนด์) โดยกลุ่มบริษัท เจียไต๋ ผู้นำธุรกิจนวัตกรรมการเกษตรของไทย ขอนำเสนอเทคนิคและระบบการปลูกพืชกัญชาให้ได้ผลิตผลดีด้วยโรงเรือนอัจฉริยะที่สามารถควบคุมสภาวะแวดล้อมต่างๆ ให้การปลูกกัญชามีคุณภาพและปลอดภัยตรงตามมาตรฐานการแพทย์ พืชกัญชาสามารถแบ่งช่วงการเพาะปลูกออกเป็น 4 ระยะ ได้แก่ 1. ระยะการเตรียมเมล็ดและต้นกล้า ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ต้องการความสมดุลของอุณหภูมิ ความชื้น และแสง หากขาดปัจจัยใดไปอาจส่งผลต่อความสมบูรณ์ของต้นกล้าได้ 2. ระยะการเติบโตทางลำต้นและใบ ในช่วงนี้เป็นระยะที่ต้องการแสงมากเป็นพิเศษที่ 18-20 ชั่วโมงต่อวัน เพื่อใช้ในการเจริญเติบโตของกิ่ง ก้าน ใบ และทรงพุ่มที่แข็งแรง 3. ระยะการทำช่อดอก เป็นช่วงที่ต้องการแสงน้อยที่ 10-12 ชั่วโมงต่อวัน เพื่อกระตุ้นให้เกิดการพัฒนาของช่อดอกที่สมบูรณ์ และ 4. ระยะการเก็บเกี่ยวผลิตผล ซึ่งต้องให้ความสำคัญกับความชื้น การตรวจเช็กคุณภาพ รวมถึงการจัดการหลังการเก็บเกี่ยว เพื่อคงคุณภาพของผลิตผล ซึ่งตลอดทั้ง 4

ทุกวันนี้เกษตรกรทุกภาคต่างเริ่มช่วยเหลือตัวเองเพื่อความอยู่รอด เพื่อให้หลุดพ้นจากภาวะขาดแคลนเงินทุนหมุนเวียน พื้นที่ต่างๆ ที่มีช่องว่างต่างปลูกพืชแซมกันมาก ทั้งพืชไร่ พืชผัก ผลไม้ เอาไว้บริโภคในครัวเรือน ที่เหลือก็จะนำไปขายที่ตลาด หรือมีคนมาซื้อไปจากที่สวนเลยเพื่อสะดวกทั้งสองฝ่าย ด้วยเหตุเดียวกัน “ไร่ชวนฝัน” แห่งเมืองรถม้า นครเขลางค์ ที่มีพื้นที่ประมาณ 150 ไร่ มีการปลูกพืช   ผลไม้และต้นโกโก้นำมาทดลองปลูก และมีหลากหลายสายพันธุ์ของชนิดผลไม้ และต้นโกโก้ที่นำมาปลูกเป็นพืชแซมระหว่างต้นยางพาราที่เริ่มกรีดยางแล้ว ต้นโกโก้ก็เริ่มให้ผลผลิตบ้างแล้ว ลองมาฟังความคิดเห็นของ คุณสายัณห์ ปานพินิจ เจ้าของและผู้จัดการไร่ชวนฝัน “ต้นโกโก้ที่นำมาปลูกแซมกับต้นยางพารา ได้ศึกษาและเห็นว่าต้นโกโก้มีคุณสมบัติและให้ประโยชน์หลายอย่าง นำเอาเมล็ดมาทำขนมช็อกโกแลต เนย เครื่องสำอาง ล้วนมีราคาและดูแลง่าย ปลูกได้ 3 ปี ก็เก็บเกี่ยวได้แล้ว เก็บทุก 15 วัน อายุยืน ปลูกครั้งเดียวอยู่ไปตลอดชีวิต ตามที่ศึกษาพบว่า ผลตอบแทนอาจจะได้ถึงไร่ละ 62,000 บาท ต่อปี ที่ไร่เริ่มเก็บเกี่ยวแล้ว ต้นโกโก้ชอบแสงแดดรำไร ชอบความชื้นสูง ฝนตกชุก ทาง

“มันสำปะหลัง” เป็นหนึ่งในพืชเศรษฐกิจทำเงินที่สำคัญของประเทศไทย โดยมีพื้นที่เพาะปลูกมันสำปะหลัง 8.9 ล้านไร่ ได้ผลผลิต 20.9 ล้านตัน ส่งออกผลิตภัณฑ์มันสำปะหลัง อันดับ 1 ของโลก มูลค่ากว่า 1 แสนล้านบาท แรงจูงใจสำคัญที่เกษตรกรนิยมปลูกพืชชนิดนี้กันอย่างแพร่หลายก็คือ มันสําปะหลัง ปลูกได้ตลอดทั้งปี ทนแล้งได้ดีกว่าพืชอื่น มันสำปะหลังเจริญเติบโตได้ในแหล่งดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ ไม่จํากัดเวลาการเก็บเกี่ยว เกษตรกรสามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้เมื่อมีแรงงานพอ และทิ้งไว้ในแปลง รอเก็บผลผลิตออกขายในราคาที่ต้องการได้ ในอดีต เกษตรกรไทยจำนวนมากปลูกมันสำปะหลังแบบให้เทวดาเลี้ยง ทำให้ได้ผลผลิตน้อย คุณภาพไม่ดีเท่าที่ควร ประกอบกับแหล่งปลูกมันสำปะหลังส่วนใหญ่เป็นกลุ่มดินร่วนปนทราย (ดินชุดโคราช ชุดวาริน ชุดยโสธร ชุดห้วยโป่ง ชุดมาบบอน) และกลุ่มดินทราย (ดินชุดสัตหีบ ชุดพัทยา และชุดน้ำพอง) ซึ่งสภาพดินดังกล่าวมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ และง่ายต่อการชะล้างพังทลาย หากปลูกมันสําปะหลังต่อเนื่องกันนานๆ หลายฤดู โดยขาดการใส่ปุ๋ยชดเชยการสูญเสียธาตุอาหาร ทําให้ผลผลิตของมันสําปะหลังลดต่ำลงเรื่อยๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในดินร่วนปนทราย มีผล