สมุนไพรพื้นบ้าน
พืชเครื่องเทศส่วนใหญ่ ล้วนเป็นพืชพื้นเมืองของประเทศในเขตร้อน หลากหลายพืชเครื่องเทศถูกบรรจุลงในอาหารเพื่อปรุงแต่งกลิ่น รส ถนอมรักษา และยังเป็นยารักษาสุขภาพ สืบทอดเป็นวัฒนธรรมอาหารที่แตกต่างกันไปตามประเทศ ตามภูมิภาค สืบทอดแก่คนรุ่นหลัง และเกิดการค้าขายแลกเปลี่ยนกันไปทั่วโลกอย่างขาดไม่ได้ มะแขว่น เป็นพืชเครื่องเทศหนึ่งที่พบมากทางภาคเหนือของไทย เป็นพืชเศรษฐกิจท้องถิ่นของจังหวัดภาคเหนือหลายจังหวัด ยกตัวอย่างเช่น จังหวัดน่าน ถึงกับมีการจัดงาน มะแขว่น ขึ้นทุกปี มะแข่วนมีความต้องการใช้ในการบริโภคประจำวัน โดยเป็นเครื่องเทศหรือเป็นส่วนประกอบของอาหารพื้นเมืองภาคเหนือหลากหลายชนิด ผลผลิตมะแขว่น ได้จากทั้งการเก็บจากป่า และการปลูกที่แพร่หลายไปไม่น้อย ชื่อวิทยาศาสตร์ : Zanthoxylum limonella Alston. ชื่อวงศ์ : RUTACEA ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ มะแขว่น เป็นไม้ขนาดกลาง สูงประมาณ 5-10 เมตร มีหนามอยู่รอบลำต้นและกิ่ง ต้นอ่อนจะมีสีแดงแกมเขียว ลักษณะของใบเป็นใบประกอบ แต่ละใบจะมีใบย่อย 10-25 ใบ ช่อดอกเป็นช่อแบบกลุ่มย่อย มีสีขาวอมเทา ยาวประมาณ 10-20 เซนติเมตร มีดอกตัวผู้และดอกตัวเมียอยู่คนละต้น ผลมีเส้นผ่าศูนย์กลาง
ทั่วพื้นที่ประเทศไทย สมุนไพรพื้นบ้าน เป็นสิ่งที่หาได้ง่ายในอดีต แต่ปัจจุบันถูกปรับเปลี่ยนที่มาหรือพื้นที่ปลูกไปเกือบหมด ด้วยการที่มนุษย์นำมาปลูกเอง ปลูกใส่ภาชนะที่แตกต่างออกไป ในกรณีที่พื้นดินปลูกมีความเหมาะสมไม่เพียงพอ หรือปล่อยให้สมุนไพรเฉพาะถิ่นขึ้นได้เฉพาะที่จริงๆ ขึ้นในพื้นที่เดิมต่อไป และทำได้เพียงการอนุรักษ์ไว้ ไม่ให้สูญหายไปเท่านั้น กลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ปลูกสมุนไพรและแปรรูปสมุนไพร หมู่ที่ 3 บ้านถ้ำทะลุ ตำบลควนโดน อำเภอควนโดน จังหวัดสตูล เป็นกลุ่มหนึ่งที่มีความเข้มแข็ง แม้จะมีสุภาพสตรีเป็นส่วนใหญ่ กลุ่มนี้ ก่อตั้งขึ้น เพราะเห็นความสำคัญของการอนุรักษ์สมุนไพร และประโยชน์จากสมุนไพรในท้องถิ่น ในการสร้างรายได้เสริมให้กับครัวเรือน โดยมีผู้หญิงหรือแม่บ้าน ที่ว่างจากงานประจำรวมตัวกันก่อตั้งขึ้น ก่อนจะมีพ่อบ้านหรือผู้ชายมาสมทบ ช่วยจัดการในงานที่เหมาะสำหรับผู้ชาย คุณอุสมาน แกสมาน ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนกลุ่มผู้ปลูกสมุนไพรและแปรรูปสมุนไพร พาสมาชิกกลุ่ม กว่า 10 คน มาให้การต้อนรับ เมื่อผู้เขียนไปถึง จำนวน 1 ในนั้น เป็นครูของสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.)
คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดย ศูนย์เทคโนโลยีเกษตรและนวัตกรรม (Agritech and Innovation Center) (AIC จุฬาฯ สระบุรี) จัดงาน “Chula Dairy Conference & Expo 2026″ ภายใต้แนวคิด “Resilient Thai Dairy: พลิกอนาคตอุตสาหกรรมโคนมไทยสู่ความยั่งยืน” ในวันที่ 11-12 มิถุนายน 2569 ณ อาคารสระบุรี 4 ศูนย์พันธกิจเพื่อสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี ปัจจุบันอุตสาหกรรมโคนมไทยกำลังเผชิญแรงกดดันพร้อมกันหลายด้าน ทั้งต้นทุนการผลิตที่พุ่งสูงต่อเนื่อง ภาวะโลกร้อนและปัญหา Heat Stress ในโคนมที่ส่งผลโดยตรงต่อปริมาณและคุณภาพน้ำนม แรงกดดันด้านสิ่งแวดล้อมจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจก รวมถึงการแข่งขันจากตลาดโลกที่ทวีความรุนแรงขึ้นทุกปี เกษตรกรโคนมจำนวนมากยืนอยู่บนทางแยกระหว่างการปรับตัวหรือการยุติกิจการ รองศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.กิตติศักดิ์ อัจฉริยะขจร ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีเกษตรและนวัตกรรม จุฬาฯ ในฐานะประธานจัดงาน กล่าวว่า “งาน Chula Dairy Conference & Expo 2026 จัดขึ้นเพื่อเป็นเวทีกลางในการเชื่อมโยงองค์ความรู้ นวัตกรรม และสร้างเครือข่ายควา
ช่วงไม่กี่ปีมานี้ จะเห็นคนรุ่นใหม่หันมาประกอบอาชีพเกษตรกรรมกันมากขึ้นเรื่อยๆ หลายคนประสบความสำเร็จในระยะเวลาไม่กี่ปี เนื่องจากนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วย พร้อมใช้รูปแบบการบริหารจัดการสมัยใหม่ รวมถึงการทำตลาดที่ใช้โซเชียลมีเดียควบคู่กับการขายทั่วไป คุณกาญจนา ลากุล เจ้าของ นโม ฟาร์ม (Namo Farm) ซึ่งตั้งอยู่ บ้านเลขที่ 212 หมู่ที่ 8 บ้านคำตานา ตำบลทุ่งใหญ่ อำเภอทุ่งฝน จังหวัดอุดรธานี ก็เป็นคนหนุ่มสาวอีกรายที่หันมาเอาดีในการทำเกษตร โดยเริ่มทำเมื่อปี 2556 หลังจากก่อนหน้านี้เคยเปิดกิจการร้านขายอาหารสัตว์และขายปุ๋ย เมื่อมาเป็นเกษตรกรเต็มตัว ในปี 2556 เธอจึงได้ใช้วิชาบริหารธุรกิจ ในระดับ ปวส. ที่ร่ำเรียนมาใช้ในเรื่องการตลาด รวมถึงความรู้ที่ได้จากการเรียนระดับปริญญาตรี จากมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย (มมร.) ขอนแก่น พร้อมกันนั้นยังได้รวบรวมเกษตรกรในพื้นที่ตั้งเป็นวิสาหกิจชุมชนผักไร้ดินปลอดสารพิษ บ้าน คำตานา มีสมาชิก 10 ครอบครัว โดยเธอรับหน้าที่เป็นประธานวิสาหกิจชุมชนฯ แหล่งศึกษาดูงานเกษตรอินทรีย์ วันนี้ใช่แต่พืชผักผลไม้ของวิสาหกิจชุมชนผักไร้ดินปลอดสารพิษฯ ภายใต้ชื่อแบรนด์ “นโม ฟาร์ม” จะขายดีแล้ว คุณ
สวนส้มยอดดอย เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรปลอดภัยแนวคิดใหม่ โดยนำวิถีชีวิตของเกษตรกรชาวสวนส้มเขียวหวานและวิถีชีวิตชนเผ่าม้ง มารวมกันและสื่อผ่านการดำเนินงานของ คุณพิทยา ว่างจิตเจริญ เกษตรกรรุ่นใหม่ (Young Smart Farmer) อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ภายใต้แนวคิด BCG Model โดยสำนักงานเกษตรอำเภอแม่ริมและสำนักงานเกษตรจังหวัดเชียงใหม่ ร่วมขับเคลื่อนกับหน่วยงานภาคี เพื่อบูรณาการเชิงพื้นที่ให้เกิดแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรปลอดภัย เพิ่มมูลค่าสินค้า เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและสร้างความยั่งยืนแก่ชุมชน เดิมครอบครัวประกอบอาชีพรับจ้างแรงงานเกษตร ดำรงชีพด้วยการปลูกข้าวไร่ ปลูกข้าวโพดเพื่อเลี้ยงสัตว์ และปลูกผักพื้นบ้านเพื่อบริโภคและจำหน่ายเป็นรายได้เสริม มีรายได้เพิ่มมากขึ้น ได้ซื้อที่ดินเป็นของครอบครัว จำนวน 30 ไร่ และเปลี่ยนมาปลูกผักเพื่อการค้าและยังชีพ ภายหลังรายได้ไม่แน่นอนเนื่องจากภาวะการตลาดในช่วงนั้น ราคาสินค้าเกษตรตกต่ำและราคาไม่แน่นอน ทำให้บางปีได้กำไรสูง บางปีขาดทุน จนต้องกู้เงินจากสถาบันการเงินในหมู่บ้าน ทำให้เป็นหนี้พอกพูนขึ้น ต้องส่งสินค้าเกษตรเองไปที่ตลาดใหญ่ในพื้นที่ภาคกลางเพื่อให้ได้ราคาสูงโ
บริษัท ชิมไทย จำกัด ผู้ผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์อาหารจากวัตถุดิบไทยหายากจากท้องถิ่น ภายใต้แบรนด์ใหม่ “MAKVAN (แม็คแวน) หอมซ่า..ไม่ชาลิ้น” อันเป็นเอกลักษณ์ของ ” มะแขว่น ” สมุนไพรเครื่องเทศภาคเหนือสู่ตลาดโลก ด้วยหอมซ่าแบบพอดี ไม่ชาลิ้นคัดสรรวัตถุดิบจากธรรมชาติช่วยขับลมในลำไส้ แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อบำรุงโลหิตและหัวใจและคุณประโยชน์ดี ๆ อีกมากมายที่แมคแวนตั้งใจส่งต่อสุขภาพดี สู่ผู้บริโภคทั่วโลก เปิดตัวสินค้าใหม่ ในงาน THAIFEX – Anuga Asia 2026 ชิมไทยเปิดพื้นที่นำเสนอเรื่องราวอาหารไทย และการแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับอาหารของคนที่รักในอาหารไทย เพราะอาหารไทยเป็นทั้งศิลปะ เป็นวิถีชีวิต เป็นยาชั้นเลิศ เป็นความบันเทิงใจชั้นดี นอกจากนี้ ยังเป็นศูนย์กลางของการส่งต่อความพิเศษของวัตถุดิบท้องถิ่นไทยที่หายาก นำเสนอในรูปแบบที่แปลกใหม่ให้ทุกคนสามารถรู้จักและสัมผัสได้ ภายในงาน THAIFEX – Anuga Asia 2026 ที่จัดขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้ แม็คแวน นำเสนอผลิตภัณฑ์เครื่องเทศและซอสสไตล์ไทย ยกระดับสู่เวทีโลก พร้อมเปิดตัวผลิตภัณฑ์ Sauce & Seasoning จากวัตถุดิบไทย ภายใต้คอนเซ็ปต์ TRIO SAUCE