เกษตรในเมือง

จิ้งหรีด เป็นหนึ่งในแมลงกินได้ ที่มีแนวโน้มการเติบโตดี ทั้งตลาดในประเทศและส่งออก เพราะเป็นแหล่งโปรตีนชั้นยอดสำหรับมนุษย์ ที่เรียกว่า “ซุปเปอร์ฟู้ด” เหมาะเป็นอาหารแห่งอนาคต (Future Food) เพราะมีราคาถูก เพาะเลี้ยงง่าย ลดการใช้ทรัพยากร และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม  ตั้งใจเลี้ยงจิ้งหรีดเป็นรายได้เสริม แต่รายได้ปัง ไม่แพ้มนุษย์เงินเดือน คุณปุ๊ก – จีรนันต์ น้อยรักษา อดีตมนุษย์เงินเดือน กลับมาช่วยครอบครัวดูแลกิจการสวนเกษตรผสมผสาน ชื่อ “สวนลุงเข้ม” ย่านซอยเอกชัย 132 เขตบางบอน กทม.  เนื่องจากมีเวลาว่างมากขึ้น จึงสนใจเลี้ยงจิ้งหรีดเป็นรายได้เสริมเมื่อ 6 ปีก่อน ในชื่อ “ ฟาร์ม จิ้งหรีดบ้านสวน   ”  เริ่มจากทดลองเลี้ยงจิ้งหรีดจำนวน 2 บ่อก่อน ปรากฎว่า กระแสตลาดตอบรับดี จึงตัดสินใจขยายการเลี้ยงเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ  โดยมีบ่อเลี้ยงจิ้งหรีดจำนวน 23 บ่อในปัจจุบัน “   ทุกวันนี้ ฟาร์ม จิ้งหรีดบ้านสวน เลี้ยงตัวเองได้  มีรายได้ดี ไม่แพ้อาชีพมนุษย์เงินเดือน อยู่ที่ว่าเรามีแรงทำแค่ไหน ทำได้เยอะเราก็ได้เยอะค่ะ หากเลี้ยงจิ้งหรีด 8 บ่อๆ ละ 20 กก. จะเก็บผล

ปลูกผักในเมืองมากันหลายฉบับแล้ว ลืมความมั่นคงทางอาหารเสียบ้าง บางครั้งคนเราต้องพักดูสิ่งสวยงามเสียบ้าง ความผ่อนคลายจากการปลูกผักก็สามารถบรรเทาได้ระดับหนึ่ง แต่การปลูกไม้ดอกและไม้ใบเพื่อเสพความสวยงามทางสายตาก็เป็นสิ่งที่ควรทำ พอดีมีโอกาสเจอกับคนที่ปลูกไม้ดอกไม้ประดับบ้างให้ได้เขียน บางทีคนอ่านอาจจะเบื่อผักสลัดบ้างแล้วเพราะมีมาเกือบทุกฉบับ แต่ผักสลัดกลายเป็นผักยอดนิยมสำหรับคนที่เริ่มปลูกใหม่ๆ เพราะปลูกง่ายและไม่ค่อยมีศัตรูพืช จากคนหนุ่มสาวที่เคยทำงานในโรงงานมาหลายปี อยู่แต่ในหอพักแคบๆ เนื่องจากบ้านที่ไกลจากที่ทำงานจำเป็นต้องเช่าบ้านเขาอยู่ ต่อมาได้แต่งงานจึงออกมาเป็นแม่บ้าน อีกสาเหตุหนึ่งคือกลัวโรคโควิดเนื่องจากมีการระบาดหนักมากในโรงงานที่มีคนงานจำนวนมากๆ คุณเบลล์ หรือ คุณวัสนันท์ เทียมมล ลาออกมาเมื่อเดือนสิงหาคม 2564 กลับมาอาศัยอยู่ที่ตำบลหนองกระทุ่ม อำเภอค่ายบางระจัน จังหวัดสิงห์บุรี บ้านเกิดซึ่งเป็นบ้านของปู่กับย่า คุณเบลล์จบการศึกษาระดับ ปวช. ด้านคอมพิวเตอร์ ไม่ได้มีความรู้เกี่ยวกับการเกษตรเลยแต่อย่างใด  แต่ปกติได้ชอบเข้าไปดูในสื่อออนไลน์ที่เกี่ยวข้องกับการเกษตร โดยเฉพาะไม้ดอกไม

จากสาวออฟฟิศที่เคยใช้ชีวิตท่ามกลางตึกสูงในเมืองใหญ่ วันนี้ คุณแจง-คุณปรมพร สีเหนี่ยง ได้พลิกวิถีชีวิต หันมาจับจอบจับเสียม แปลงพื้นที่ว่างเล็ก ๆ ในกรุงเทพฯ ให้กลายเป็นสวนผักอินทรีย์กลางเมือง ด้วยหัวใจรักสุขภาพและความตั้งใจจริง แม้เริ่มต้นแบบสมัครเล่น ไม่มีพื้นฐานเกษตร แต่ด้วยความมุ่งมั่นและเรียนรู้ไม่หยุด ก็ทำให้เธอก้าวสู่การเป็น “เกษตรกรอินทรีย์มือทอง” ที่ลูกค้าต่อคิวสั่งผักไม่เคยขาด จนผลิตแทบไม่ทัน ทำให้ในทุกวันหลังเลิกงานและวันหยุด ใช้เวลาให้มีความสุขในสวนเกษตรอินทรีย์อันเป็นที่รัก ชอบกินผัก จึงคิดทำแปลงผักอินทรีย์  คุณแจง เล่าให้ฟังว่า สนใจในเรื่องของสุขภาพมาก โดยแต่ละวันในมื้ออาหารของคุณแจงจะต้องมีผักร่วมอยู่เสมอ นอกจากนี้ ยังปั่นน้ำผักน้ำผลไม้ดื่มเองอยู่เป็นประจำ ซึ่งการนำพืชผักเหล่านี้มาบริโภคนั้น ต้องเลือกผักที่ไร้สารพิษจริงๆ เพื่อให้เกิดความมั่นใจปลอดภัยในทุกมื้อ คุณแจงจึงได้ปรึกษากับแฟน และเริ่มต้นมาปลูกผักอินทรีย์ เพื่อใช้บริโภคในครัวเรือนและต่อมาสามารถสร้างรายได้ด้วยเช่นกัน “ประมาณปี 2559 คุยกับแฟนเรื่องการทำเกษตร ว่าน่าจะปลูกผักอินทรีย์ไว้กินเอง เพราะเรายังมีพื้

เกษตรในเมืองในความหมายของเรื่องที่เขียน ไม่ใช่การเกษตรที่ทำในกรุงเทพฯ หรือในเมืองใหญ่ๆ เท่านั้น แต่หมายรวมถึงการทำเกษตรที่ทำในที่แคบๆ เช่น หลังบ้าน ข้างบ้าน หน้าบ้าน บนหลังคาคอนโดฯ ดาดฟ้าสำนักงาน ที่เน้นเฉพาะในที่แคบๆ เนื่องจากมีคนส่วนหนึ่งบอกกับเราว่า ไม่มีพื้นที่ในการปลูกต้นไม้ แต่จริงแล้วพื้นที่ว่างเพียงแปลงเล็กๆ หลายส่วนเราสามารถทำเป็นพื้นที่ปลูกต้นไม้ได้ทั้งสิ้น ขอเพียงอย่าให้เราถูกจำกัดในการทำสิ่งที่เรารักด้วยพื้นที่เล็กน้อยนี้เลย นอกจากปลูกเพื่อการบริโภคภายในบ้านแล้ว ที่เหลือเรายังแจกหรือขายได้อีกด้วย เกษตรกรในพื้นที่แคบวันนี้ ขอนำเสนอในพื้นที่เพียง 5 ไร่ แต่ทำเองแค่ 3 ไร่ เหลืออีก 2 ไร่ ทำไม่ไหว เนื่องจากทำงานคนเดียวเลยต้องให้เขาเช่า ในพื้นที่ 3 ไร่ ที่ทำก็มีพื้นที่เป็นบ่อน้ำเสีย 1 ไร่ เหลือพื้นที่เพาะปลูกจริงๆ คือ 2 ไร่ ในบ้านไชยนารายณ์ ตำบลเวียงชัย อำเภอเวียงชัย จังหวัดเชียงราย ของ คุณนฤมล เทพวรรณ์ เจ้าของเกษตรท้ายบ้าน คุณนฤมลจบการศึกษาคณะนิติศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ระบบสารสนเทศ ซึ่งเป็นโปรแกรมการศึกษาของมหาวิทยาลัยนเรศวร จังหวัดพิษณุโลก ใช้เวลาเรียนควบคู่กันไป 5 ปีจะได้รับ 2 ปร

ทำเกษตรกลางเมือง บนที่ดินมูลค่า 100 ล้าน ปลูกดอกไม้กินได้ ต่อยอดทำธุรกิจเกษตร . คุณภิญญาพัชญ์ ปรีดาบุญ เจ้าของสวน ดอกไม้กินได้ Papin-garden ทำเกษตรกลางเมือง ปลูกดอกไม้กินได้ ส่งร้านอาหาร โรงแรม 5 ดาว เชฟมิชลิน พร้อมแปรรูปสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับดอกไม้กินได้ . พัฒนาสู่ธุรกิจเกษตรเปิดคาเฟ่ มีชื่อว่า Jungfood มาจาก Jungle ที่หมายถึงป่า เพราะที่นี่มีต้นไม้เยอะมาก และก็ยังปลูกดอกไม้เองด้วย . “ความสนุกของดอกไม้กินได้ก็คือ นอกจากสีสันต่างกัน รสชาติต่างกัน ไซซ์ดอกต่างกัน ก็ยังมีความสนุกอีกหลายรูปแบบเลย ที่สวนเรามีดอกไม้กับใบไม้กินได้มากกว่า 70 รายการเลย ดอกไม้ที่คนนิยมจะเป็นดอกที่น่ารักๆ ตั้งแต่พวงชมพู มากาเร็ต ผีเสื้อ เดซี่ต่างๆ รวมถึงเล็บมือนาง ดอกเข็ม แต่ว่าช่วงนี้หน้าร้อน ที่ฮิตๆ ก็จะเป็นมะลิกับกุหลาบค่ะ แล้วก็ใบมินต์ใบสมุนไพรต่างๆ อันนี้ก็จะเป็นที่ถูกใจของร้านคาเฟ่ค่ะ” #ดอกไม้กินได้ #เกษตรในเมือง #สวนดอกไม้กินได้ #เทคโนโลยีชาวบ้าน #technologychaoban

ช่วงโรคระบาดร้ายแรงโควิด ระบาดเป็นที่น่ากลัวของทุกคน ในชุมชนเมืองมีการล็อกดาวน์ห้ามคนออกนอกบ้าน ทำให้ธุรกิจชนิดหนึ่งรุ่งเรืองจนถึงบัดนี้คือ อาชีพไรเดอร์รับส่งอาหารถึงบ้าน เป็นความสะดวกที่เราต้องจ่ายค่าขนส่งไม่มากนัก แต่พอรับได้ ผู้คนในบ้าน คอนโดฯ ห้องเช่า ต่างถูกบังคับให้อยู่บ้านโดยไม่มีการสนับสนุนด้านอาหารจากภาครัฐอย่างเพียงพอที่มักจะเป็นมาม่ากับเครื่องกระป๋อง แต่ได้รับการเอื้อเฟื้อจากญาติมิตร ส่งข้าวน้ำโดยแขวนไว้หน้าประตู พอเริ่มอยู่ๆ นานเข้าเริ่มเบื่อมาม่ากับปลากระป๋อง เมื่อเริ่มรู้สึกว่าสูญเสียความมั่นคงทางอาหาร แต่ด้วยสัญชาตญาณการเอาตัวรอด ก็คิดได้ว่าเราควรจะปลูกผักไว้กินเอง อะไรก็ได้ ตอนเป็นเด็กก็พอคิดได้ว่าเห็นหรือมีส่วนร่วมการปลูกผักหลังบ้านบ้าง จึงอยากทดลองทำบ้างแต่ด้วยความรู้ไม่เต็มองค์ประกอบทำให้ผิดพลาด บางคนก็เรียนรู้จากความผิดพลาดก็ทดลองทำใหม่ แต่บางคนวางมือเลย คอลัมน์เกษตรในเมือง อยากมีส่วนให้ความรู้และความมั่นใจในการทำแปลงเกษตรในเมือง ในอนาคตเราอาจจะมีเกษตรกรผู้ประสบความสำเร็จเพราะเริ่มต้นจากการทำเกษตรในเมืองที่เป็นผู้อ่านนิตยสารเทคโนโลยีชาวบ้านก็เป็นได้ โควิด เป็นเหตุสั

ภาวะเศรษฐกิจที่ฝืดเคืองขณะนี้ ใครจะไปคาดคิดว่า จะยังคงพบเห็นมีเกษตรกรทำการเกษตร ท่ามกลางเมืองใหญ่ๆ อย่างจังหวัดปทุมธานี และอยู่บนเส้นแบ่งระหว่างอำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี ที่รายล้อมไปด้วยห้างสรรพสินค้า อาทิ ศูนย์แสดงสินค้าเมืองทองธานี ฟิวเจอร์พาร์ครังสิต ศูนย์กลางขนส่งสินค้าการเกษตรตลาดสี่มุมเมือง รังสิต และศูนย์กลางสินค้าเบ็ดเตล็ดตลาดพูนทรัพย์ และโรงงานอุตสาหกรรมใหญ่ๆ อีกมากมาย ที่อยู่รายล้อม ผู้เขียนอาศัยอยู่คอนโดฯ เมืองทองธานี เมื่อถึงเวลาเข้าออกต่างจังหวัดขึ้นเหนือ ล่องไปอีสาน จะใช้เส้นทางนี้อยู่เป็นประจำ จากถนนติวานนท์ตัดออกถนนเลี่ยงเมืองรังสิต และมุ่งหน้าสู่ต่างจังหวัดต่อไป ทุกครั้งที่ขับรถผ่านทีไรก็จะเห็นแปลงผักร่องสวนเป็นทิวแถวแนวยาวเตะตาให้อยากเข้าไปสัมผัส นึกอยู่ในใจว่า แปลงผักร่องสวนเกษตรที่ว่านี้คงจะต้องเป็นของมหาเศรษฐีที่มีใจรักวิถีการทำเกษตรอย่างแน่นอน เพราะที่ดินใจกลางเมืองเศรษฐกิจติดกับกรุงเทพฯ อย่างปากเกร็ด นนทบุรี และอำเภอเมืองปทุมธานี มีราคาที่สูงมากๆ สามารถนำไปให้เช่าทำโรงงาน ทำห้างสรรพสินค้า หรือว่าทำบ้านจัดสรร ซึ่งน่าจะทำเงินได้มากกว่าการปลูกพืชผักทำการเกษตรกรรม

“เมล่อน” พันธุ์ญี่ปุ่น หาชิมได้ที่สวนเมล่อน-บางหว้า ของ คุณศราวุธ จันทะพรหม หรือ คุณโหน่ง เจ้าของ “บางหว้า เมล่อน ฟาร์ม” ซึ่งทำฟาร์มเมล่อนมาตั้งแต่ พ.ศ. 2557 เรียกว่า ใครก็ตามที่เข้าไปที่บางหว้า เมล่อน ฟาร์ม คุณโหน่งพร้อมถ่ายทอดความรู้การปลูกเมล่อนให้กับผู้ที่สนใจ โดยเฉพาะคนเมืองที่สนใจทำ “เกษตรในเมือง” ซึ่งใช้พื้นที่ไม่มาก แต่ต้องอาศัยความชอบและใจรักในการปลูกเมล่อนจริงๆ  คุณโหน่งเป็นอดีตวิศวกรโยธา วัย 56 ปี มีดีกรีจบมาจากมหาวิทยาเทคโนโลยีราชมงคลวิทยาเขตอีสาน จังหวัดนครราชสีมา เมื่อจบการศึกษาระดับปริญญาตรีมาใหม่ๆ คุณโหน่งเริ่มงานเป็นพนักงานรับเหมาก่อสร้าง ทำฟาร์มกุ้ง ทำร้านอาหาร และทำสวนเมล่อน จนเป็นกระแสเกษตรคนเมืองจนได้รับการยอมรับจากแวดวงเกษตรกรรม แต่ในช่วงวิกฤตโควิด-19 ราว 2-3 ปีที่ผ่านมา ต้องยอมรับว่า ทุกพื้นที่ทั่วโลกได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 ซึ่งในส่วนของสวน “บางหว้า เมล่อน ฟาร์ม” ก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน เพราะรูปแบบของสวน “เมล่อน-บางหว้า” เป็นลักษณะให้ลูกค้ามาชิมและซื้อถึงสวน รวมทั้งยังเป็นเชิงท่องเที่ยวเกษตรกรรม ทำให้ผู้เข้าชมชิมและเรียนรู้การทำเมล่อนลดลงไปด้วย คุณ

ศูนย์เกษตรวิถีเมือง พื้นที่เรียนรู้นวัตกรรมการปลูกพืชในเมือง ศูนย์กลางที่รวบรวมและเผยแพร่ความรู้และนวัตกรรมเกี่ยวกับการปลูกพืชในเมืองให้กับประชาชนที่สนใจ นำเสนอรูปแบบการปลูกพืชในเมืองที่มีความเหมาะกับแต่ละพื้นที่ ด้วยการปลูกพืชในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมในการปลูกพืช การวางระบบ ไปจนถึงการจัดการทรัพยากรในโครงการหมุนเวียนนำเอาทรัพยากรมาใช้ใหม่ การนำวัสดุเหลือทิ้งมาเป็นวัสดุทดแทน การใช้พลังงานสะอาด ไร้ข้อจำกัดเรื่องพื้นที่ #เกษตรวิถีเมือง #การปลูกพืชแนวตั้ง #ศูนย์เกษตรวิถีเมือง #เกษตรแนวตั้ง #VerticalFarm #เทคโนโลยีชาวบ้าน #technologychaoban

การทำงานเป็นมนุษย์เงินเดือนมีความสุขที่ไม่ต้องรับผิดชอบทั้งกิจการ รับผิดชอบเฉพาะในตำแหน่งหน้าที่เพราะเราไม่ใช่ผู้จัดการใหญ่ ความเครียดก็มีมากน้อยตามตำแหน่ง ยิ่งใหญ่ยิ่งหนาวเหมือนที่เขาว่าไว้ แต่ความเครียดของมนุษย์เงินเดือนก็หาทางออกไม่ค่อยได้เนื่องจากมีเวลาต้องทำงานเป็นเรื่องจำกัด แต่ก็ไม่ใช่ว่าจะไม่สามารถทำได้เสียเลย คุณนิรันดร์พัชร์ ธนบดีนพคุณ หรือ คุณจิ๊กโก๋ และ คุณดุจภาภร ศรีสุวะ หรือ คุณแข เป็นคู่ชีวิตที่มีความรักในธรรมชาติและเกษตรเหมือนกัน ทั้งคู่ทำงานในโรงงานผลิตฮาร์ดดิสก์ไดร์ฟเหมือนกัน ที่อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา และโดยพื้นเพทั้งคู่เป็นคนในโคราชแต่อยู่ต่างอำเภอ คุณจิ๊กโก๋ เล่าให้ฟังว่า จบการศึกษาช่างอิเล็กทรอนิกส์ จากช่างกลพณิชยการนครราชสีมา เมื่อปี 2545 และได้มาทำงานที่โรงงานดังกล่าวในตำแหน่งช่างเทคนิค Engineering specialist ที่โรงงานจังหวัดสมุทรปราการ แต่ต่อมาได้ย้ายกลับมาอยู่โรงงานที่จังหวัดนครราชสีมา แต่โรงงานกับบ้านคือ อำเภอสูงเนิน กับอำเภอด่านขุนทด ไกลกัน ไม่อยากเดินทางจึงหาซื้อที่ดินเปล่าหลังโรงงานที่ทำอยู่ซึ่งมีขนาด 100 ตารางวา เพราะไม่ชอบบ้านจัดสรรรู้สึกไม่เป็นส่