การเลี้ยงแพะ

เมื่อวันที่ 4 เมษายน 2566 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับ ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ มอบหมายให้ ดร.ธานินทร์ ผะเอม ผู้ทรงคุณวุฒิ วช. นำคณะผู้ทรงคุณวุฒิ วช  และสื่อมวลชน ลงพื้นที่เยี่ยมชมโครงการวิจัย “การส่งเสริมและการพัฒนาศักยภาพการเลี้ยงแพะพื้นเมืองเพื่อยกระดับรายได้ ของเยาวชนในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้” ของ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ยะโก๊ะ ขาเร็มดาเบะแห่ง มหาวิทยาลัยฟาฏอนี เป็นหัวหน้าโครงการวิจัย ซึ่งเป็นโครงการวิจัยที่ได้รับการสนับสนุนทุนวิจัย จาก วช. ภายใต้โครงการ “การขับเคลื่อนและเสริมสร้างความมั่นคงด้วยงานวิจัยและนวัตกรรมในพื้นที่จังหวัดจังหวัดชายแดนใต้” โดยมี รศ.ดร.นันทรัตน์ นามบุรี คณบดีคณะวิทยาการจัดการ ในฐานะหัวหน้าโครงการบริการโครงการชายแดนภาคใต้สู่ความสำเร็จ มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา พร้อมด้วย นางสาวนวรัตน์ เพ็ชรเรือนทอง ปลัดเทศบาลตำบลยุโป รองศาสตราจารย์ ดร.บดินทร์ รัศมีเทพ รองเลขาธิการ ศอ.บต. นายธีรวิทย์ เฑียรฆโรจน์ ปฎิบัติหน้าที่ผู้อ

คุณสมยศ กาละสอน หรือ คุณลุงแดง เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะในพื้นที่อำเภอเดิมบางนางบวช จังหวัดสุพรรณบุรี โดยเลี้ยงแพะเป็นอาชีพเสริมทำให้มีรายได้เพิ่มขึ้น คุณลุงแดงสนใจการเลี้ยงแพะจึงได้ศึกษาก่อนที่จะมาเริ่มเลี้ยง พอศึกษาได้ในระดับหนึ่งแล้ว เขาจึงได้ทำการซื้อแม่แพะมา 1 ตัว ต่อมาแม่แพะได้ออกลูกจึงได้ทำการเลี้ยงจนมีคนมาขอซื้อต่อในราคาที่สูง ทำให้เกิดความคิดขึ้นมาว่าเลี้ยงแพะสามารถเกิดรายได้ แพะส่วนใหญ่ที่เลี้ยงจะเป็นแพะพันธุ์บอร์ลูกผสม คุณลุงแดง บอกว่า แพะพันธุ์บอร์ลูกผสมจะมีต้นทุนที่ไม่สูงมาก จึงเหมาะกับคนที่มีทุนน้อย ถ้าเป็นพันธุ์บอร์แท้จะมีราคาที่สูงกว่าพันธุ์บอร์ลูกผสม

แพะเป็นอีกหนึ่งสัตว์เลี้ยงที่ปัจจุบันกำลังได้รับความนิยม จะเห็นได้จากหลายๆ จังหวัด มีการส่งเสริมในเรื่องของการเลี้ยงมากขึ้น เพราะเมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมาในบ้านเราประสบปัญหาภัยแล้ง จึงทำให้เกษตรกรที่ปลูกพืชเพียงอย่างเดียวไม่สามารถทำการเกษตรได้ ส่งผลให้มีการแบ่งพื้นที่ปลูกพืชบางส่วนมาเลี้ยงปศุสัตว์ โดยแพะเป็นสัตว์ที่เกษตรกรให้ความสนใจ เป็นสัตว์ที่กินง่ายและที่สำคัญให้ลูกออกมาไว เพราะใช้เวลาตั้งท้องเพียง 5 เดือน ก็สามารถทำให้เกษตรกรผู้เลี้ยงมีกำไรคืนทุนได้ในระยะสั้นๆ คุณพงศธร กลัดเพ็ชร เกษตรกรหนุ่มผู้สนใจการเลี้ยงแพะ อยู่บ้านเลขที่ 294/1 หมู่ที่ 6 ตำบลหนองปลิง อำเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค์ จบการศึกษาระดับปริญญาตรี สาขาวิชาเทคโนโลยีการผลิตพืช คณะเทคโนโลยีการเกษตรและเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์ ได้กลับมาอยู่ยังบ้านเกิดและเลี้ยงแพะเป็นอาชีพทำเงินให้กับเขา โดยมองว่าสามารถทำเป็นอาชีพที่อิสระโดยไม่ต้องไปเป็นลูกจ้าง และอยู่ไกลบ้าน แต่ได้ทำงานด้านปศุสัตว์ที่เขารักอยู่กับบ้าน คุณพงศธร ชายหนุ่มผู้มีอารมณ์ขัน เล่าให้ฟังว่า เมื่อจบการศึกษาระดับปริญญาตรีเมื่อปี 2556 นั้น ได้ไปสมัครเข้าทำ

แกะ ในปัจจุบันกำลังได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในการเลี้ยงเพื่อจำหน่ายเป็นสัตว์เศรษฐกิจ โดยเฉพาะเกษตรกรในจังหวัดบุรีรัมย์ มีการรวมกลุ่มการเลี้ยงแพะแกะกันอย่างเข้มแข็ง เรียกชนิดที่ว่าสามารถต่อลองในเรื่องของการทำตลาดได้เป็นอย่างดี จึงทำให้เกษตรกรผู้เลี้ยงสามารถทำตลาดได้อย่างไม่ต้องกลัวในเรื่องของการถูกกดราคา และยิ่งไปกว่านั้นทางกลุ่มได้มีการจัดการเนื้อแกะให้มีมูลค่าเพิ่มมากขึ้น ด้วยการนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ สามารถส่งจำหน่ายทำตลาดออนไลน์ได้เป็นอย่างดี คุณรดา แย้มโกสุมภ์ เกษตรกรเลี้ยงแกะ อยู่ที่ตำบลคูเมือง อำเภอคูเมือง จังหวัดบุรีรัมย์ ได้แบ่งพื้นที่จากที่เคยทำเกษตรเชิงเดี่ยวเพียงอย่างเดียว มาทำปศุสัตว์เสริมอีกหนึ่งช่องทาง ทำให้สามารถสร้างรายได้มากขึ้น โดยเน้นปลูกพืชอาหารสัตว์ไว้ให้สัตว์ภายในฟาร์มกิน จึงทำให้สามารถประหยัดต้นทุนได้อีกหนึ่งช่องทาง เมื่อจำหน่ายแกะจึงเกิดรายได้อย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย คุณรดา เล่าให้ฟังว่า สมัยก่อนเน้นทำการเกษตรแบบพืชไร่เพื่อเป็นการสร้างเงิน เมื่อเวลาผันผ่านมาถึงปี 2558 รายได้ที่ทำยังไม่ตอบโจทย์ที่ทำให้มีเงินเก็บได้มากนัก จึงตัดสินใจซื้อแกะเข้ามาเลี้ยงเริ่มแร

วช. ลงพื้นที่ จ.สงขลา สนับสนุนแผนงานวิจัย พัฒนา และขับเคลื่อนการเลี้ยงแพะของภาคใต้ ปีที่ 1 (พ.ศ. 2563 – 2564) ของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ รุกสร้างมาตรฐาน GMP HALAL เสริมความมั่นคงอาชีพให้เกษตรกร พร้อมบุกเบิกผู้เลี้ยงแพะรายใหม่ในพื้นที่โดยรวมกว่า 200 ราย กระตุ้นบริโภคทั้งในและต่างประเทศ 22 ธันวาคม 2564 ที่มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ จ.สงขลา : สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) นำโดย รศ.ดร.สุชน ตั้งทวีวิพัฒน์ ประธานคณะทำงานดำเนินการขับเคลื่อนการวิจัยและนวัตกรรมของประเทศด้านสัตว์เศรษฐกิจ : ยกระดับเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ และคณะทำงานฯ ลงพื้นที่ ตรวจเยี่ยมและสนับสนุนการดำเนินกิจกรรมการวิจัย ภายใต้แผนงานวิจัย พัฒนา และขับเคลื่อนการเลี้ยงแพะภาคใต้ พ.ศ. 2563- 2565 ของคณะนักวิจัย คณะทรัพยากรธรรมชาติ แห่งมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ คาดการณ์งานวิจัยสามารถตอบโจทย์ปัญหาการเลี้ยงแพะภาคใต้ได้ ด้วยองค์ความรู้ด้านรูปแบบการจัดการการเลี้ยงแพะ ระบบอาหาร การปรับปรุงและการผสมพันธุ์ รวมทั้ง การจัดการโรคในแพะ “เมลิออยโดสิส” บุกเบิกผู้เลี้ยงรายใหม่เพิ่มขึ้นอย่างน้อย 200 ราย เพื่อบรรเทาปัญหาการว่างงาน จากสถานการณ์โรคโควิด-19

นับตั้งแต่เกิดวิกฤติโควิด-19 อัตราการว่างงานในประเทศไทยได้เพิ่มขึ้นทวีคูณ กระทบโดยตรงต่อการดำรงชีวิตประจำวัน กิจกรรมในภาคเศรษฐกิจลดลงอย่างรุนแรง การว่างงานเพิ่มขึ้น และรายได้จากการทำงานลดลง  แรงงานที่ได้รับผลกระทบจากการถูกเลิกจ้างส่วนใหญ่เดินทางกลับภูมิลำเนาในต่างจังหวัดเปลี่ยนไปประกอบอาชีพเกษตรกรรมมากขึ้น แต่จากอุปสรรคในการพัฒนาจึงทำให้การเติบโตของเศรษฐกิจฐานรากยังไม่บรรลุเป้าหมาย ดร.วิภารัตน์  ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) เปิดเผยว่า จากความเหลื่อมล้ำทางสังคม ส่งผลให้ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมาเศรษฐกิจในชนบท ซึ่งประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมอยู่ในสภาพที่ไม่เข้มแข็งมากนัก เพราะขาดการพัฒนาในหลาย ๆ ด้าน  ทำให้ภาคเกษตรกรรมไม่สามารถรองรับแรงงานที่อพยพคืนถิ่น และตอบโจทย์ในการสร้างความมั่นคง ยั่งยืนในการประกอบอาชีพได้ จำเป็นต้องให้การสนับสนุนอย่างครบวงจร สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เห็นความสำคัญของการวิจัยพัฒนาเศรษฐกิจระดับฐานราก เพื่อแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้น ขณะเดียวกันก็เป็นการสร้างความมั่นคงในการปร

แพะ ถือเป็นสัตว์เศรษฐกิจชนิดหนึ่งที่นิยมเลี้ยงในปัจจุบัน โดยเฉพาะในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ เนื่องจากคนส่วนใหญ่ที่อาศัยในพื้นที่เป็นคนไทยอิสลาม จึงทำให้แพะเป็นที่ต้องการเพราะใช้ประกอบพิธีทางศาสนาและเพื่อการบริโภคในครัวเรือน เนื่องจากแพะเป็นสัตว์เลี้ยงง่าย ค่าใช้จ่ายไม่สูง สามารถหากินใบไม้ใบหญ้าได้เอง ทั้งยังให้ผลผลิตเนื้อและนม เนื้อแพะเป็นอาหารที่มีโปรตีนที่ย่อยได้ในระดับสูงกว่าเนื้อวัว หมู และไก่ มีไขมันในระดับต่ำกว่าเนื้อสัตว์ชนิดอื่น ๆ นมแพะมีคุณค่าทางอาหารสูง ใกล้เคียงหรือสูงกว่านมโค กระบือ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กล่าวว่า  วช. เล็งเห็นความสำคัญ และประโยชน์ของการเลี้ยงแพะในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ จึงส่งเสริมและสนับสนุนทุนให้ แผนงานวิจัยและพัฒนาขับเคลื่อนการเลี้ยงแพะของภาคใต้ โดยมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ไชยวรรณ วัฒนจันทร์ รองผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยอุตสาหกรรมและชุมชน สำนักวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ลงพื้นที่ไปสำรวจปัญหาจากเกษตรกร และผู้ประกอบการ เพื่อนำมากำหนดเป็นแนวทางในการขับเคลื่อนงานวิจัยและพัฒนาด้านแพะ ให้เลี้ยงแพะของภาคใต้กลาย

เขตทุ่งครุ หรือที่หลายคนรู้จักในชื่อ “บางมด” นอกจากมีส้มบางมดที่เลื่องชื่อ เป็นผลไม้เศรษฐกิจที่สร้างรายได้ให้กับเกษตรกรในย่านนี้แล้ว เขตทุ่งครุ ยังมีของดีที่ขึ้นชื่อไม่แพ้ส้มบางมดอีกสิ่งหนึ่ง นั่นคือ “แพะ” ซึ่งเป็นสัตว์เศรษฐกิจที่ชาวชุมชนทุ่งครุนิยมเลี้ยง เนื่องจากในพื้นที่แห่งนี้ ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิม ซึ่งหลักศาสนาอิสลามมีความเชื่อว่า เด็กที่เกิดใหม่ต้องจัดพิธีรับขวัญโดยแจกทานเนื้อแพะ เกษตรกรในเขตทุ่งครุจึงนิยมเลี้ยงทั้งแพะนมและแพะเนื้อเป็นสัตว์เศรษฐกิจ โดยจำหน่ายแพะและน้ำนมแพะนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ สร้างรายได้ให้กับชาวบ้านในชุมชนนี้อย่างมาก เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะในซอยพุทธบูชา 36 เขตทุ่งครุ ได้รวมตัวกันตั้งเป็น “กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์ทุ่งครุ” เพื่อเป็นศูนย์กลางในการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร ให้แก่ผู้สนใจอาชีพเลี้ยงแพะ การพัฒนาสายพันธุ์แพะ รวมถึงการจัดจำหน่าย ต่อมาในปี 2554 ได้มีการรวมกลุ่มสมาชิก 35 คน ในนามกลุ่มวิสาหกิจชุมชนดารุ้ลอิบาดะห์ เพื่อพัฒนาและต่อยอดแปรรูปผลิตภัณฑ์จากนมแพะอีกหลายชนิด เช่น สบู่ ครีมอาบน้ำ โลชั่นบำรุงผิว นมแพะพาสเจอไรซ์ โยเกิร์ตนมแพะ คุกกี้นมแพะ และทองม

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา สัตว์เศรษฐกิจอย่างแพะกำลังได้รับความนิยมมากขึ้น เพราะสามารถทำการตลาดทั้งเพาะพันธุ์และส่งตลาดเนื้อเพื่อบริโภค จึงทำให้หลายพื้นที่ของประเทศมีเกษตรกรให้ความสนใจแบ่งพื้นที่ที่เคยปลูกพืชเชิงเดี่ยว ได้มีการปรับเปลี่ยนพื้นที่มาทำการเลี้ยงเพาะแบบลดต้นทุน ทำให้มีผลกำไรและพัฒนาการเลี้ยงให้มีระบบมากขึ้นจนสามารถเป็นอาชีพที่ยั่งยืนได้ คุณสุรวัจน์ ยุพรภักดีโรจน์ ฟาร์มแพะยุพรภักดีโรจน์ ตั้งอยู่ที่ 153 หมู่ที่ 8 ตำบลบ้านพร้าว อำเภอบ้านนา จังหวัดนครนายก มีความสนใจในเรื่องของการเลี้ยงแพะอย่างตั้งใจมั่น โดยทำการตลาดทั้งแบบจำหน่ายเพื่อเป็นพ่อแม่พันธุ์และบางส่วนส่งตลาดเนื้อ ส่งผลให้เกิดรายได้หลายช่องทางและขยายตลาดออกไปจนมีผู้สนใจรายอื่นๆ เข้ามาศึกษาการเลี้ยงจากฟาร์มของเขาอย่างต่อเนื่อง คุณสุรวัจน์ เล่าที่มาที่ไปของการเลี้ยงแพะให้ฟังว่า ย้อนไปเมื่อ 7 ที่แล้ว ช่วงนั้นเป็นพนักงานจำหน่ายสินค้าทางการเกษตรและได้เริ่มปลูกพืชผักบริเวณบ้านอยู่บ้าง ต่อมาได้มีโอกาสไปเที่ยวงานต่างๆ เห็นคนที่มาออกบู๊ธภายในงานนำแพะมาป้อนอาหาร ทำให้เขาเห็นความน่ารักและสนใจที่อยากจะนำมาเลี้ยงรอบบริเวณบ้าน จึงได้นำม

เมื่อเร็วๆ นี้ สื่อมวลชนจากส่วนกลาง ได้มีโอกาสติดตาม คุณธนารัตน์ งามวลัยรัตน์ ผู้จัดการธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) ไปเยี่ยมชมความสำเร็จของโครงการสินเชื่อธุรกิจสร้างไทย ซึ่งชาวบ้านเรียกกันติดปากว่า “โครงการล้านละร้อย” ในพื้นที่ อำเภอสิชล จังหวัดนครศรีธรรมราช ย้อนกลับปี 2562 กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ต้องการส่งเสริมการเลี้ยงสัตว์ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถภาคปศุสัตว์ไทย ฟื้นฟูอาชีพแก่เกษตรกร บรรเทาความเดือดร้อนเสียหาย อันเนื่องมาจากภัยพิบัติ ภัยธรรมชาติ รวมทั้งผลกระทบจากราคาพืชผลการเกษตรตกต่ำ และสร้างอาชีพทางเลือกใหม่ด้วยการปรับเปลี่ยนพื้นที่ปลูกพืชไม่เหมาะสมมาเลี้ยงสัตว์เศรษฐกิจ จำนวน 4 ชนิด ได้แก่ โคเนื้อขุน กระบือเนื้อ แพะเนื้อ และไก่พื้นเมือง กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จึงได้ลงนามบันทึกความเข้าใจกับ ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) สนับสนุนสินเชื่อตามมติ ครม. (26 พ.ย. 62) ภายใต้ชื่อ ธุรกิจชุมชนสร้างไทย ซึ่งเป็นสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ ร้อยละ 0.01 ต่อปี (กู้ 1 ล้าน ดอกเบี้ย 100 บาท ต่อปี) ให้แก่เกษตรกร กลุ่มเกษตรกร วิสาหกิจชุมชน สหกรณ์การเกษตร ที่สนใจอาชีพเลี