ต้นสาคู
ต้นสาคูเป็นพืชตระกูลปาล์มเกิดในที่ชุ่มน้ำจืดสามารถพบทั่วไป บริเวณริม ห้วย หนอง คลอง บึงในหลายจังหวัดภาคใต้เช่น จังหวัดยะลา ปัตตานี นราธิวาส สงขลา สตูล ฯลฯ ต้นสาคู ในฐานะพืชชุ่มน้ำ เปรียบเสมือน “ฝายเก็บกักน้ำ”ตามธรรมชาติ เรียกว่า หากพื้นที่ไหนปลูกต้นสาคูไว้ น้ำไม่เคยแห้งเลยทีเดียว ต้นสาคูสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ตั้งแต่ปลายยอดสุดโคนรากเลยทีเดียว ชาวบ้านในพื้นที่ต่างมองเห็นคุณค่าและใช้ประโยชน์ปาล์มสาคูในวิถีชีวิตได้อย่างกว้างขวาง ต้นสาคู ใช้เป็นพืชอาหาร – ใช้ยอดอ่อนทำเป็นอาหาร ยอดอ่อนที่มีอายุ 4-5 ปี นำมารับประทานโดยใช้ประกอบอาหาร ลำต้นใช้ผลิตแป้งสาคูสำหรับทำขนม หรือใช้เป็นอาหารสัตว์เลี้ยง เช่น หมู เป็ด ไก่ เมื่อต้นปาล์มสาคูตายก็พบมีแมลงปีกแข็งชนิดหนึ่งมาเจาะกินแกนในของลำต้น พร้อมวางไข่ เรียกว่า ด้วงสาคู ชาวบ้านนิยมเก็บตัวอ่อน มารับประทานเพราะมีโปรตีนสูง ต้นสาคู เป็นยาสมุนไพร -ใช้รากทำยาพื้นบ้าน โดยเฉพาะรากแขนงที่เชื่อว่ารักษาอาการปวดศีรษะได้ ส่วนผลต้นสาคู มีรสเปรี้ยวและฝาดเล็กน้อยสามารถลดความดันโลหิตสูงและบรรเทาอาการเป็นโรคเบาหวานได้ ต้นสาคู เป็นที่อยู่อาศัย
Ted Fund โชว์ “SAKU Cocktail : น้ำสีมีฟอง เครื่องดื่มเพิ่มความซ่า” พร้อมไวน์สาคู และ Sparking Wine ผลงานวิสาหกิจชุมชน KKNB นำอัตลักษณ์ “ต้นสาคูพัทลุง”ต่อยอดธุรกิจ ผู้ช่วยปลัดกระทรวง อว. ชื่นชมเป็นผู้สร้างการเปลี่ยนแปลงให้ชุมชน เมื่อวันที่ 5 ก.ย. นายวันนี นนท์ศิริ ผู้ช่วยปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ในฐานะรับผิดชอบกองทุนพัฒนาผู้ประกอบการเทคโนโลยีและนวัตกรรม (Technology and Innovation-Based Enterprise Development Fund) หรือ TED Fund พร้อม น.ส.ทิพวัลย์ เวชชการัณย์ ผู้จัดการ Ted Fund ลงพื้นที่ที่วิสาหกิจชุมชน KKNB หมู่ที่ 11 โตนดด้วน อ.ควนขนุน จ.พัทลุง เพื่อติดตามภารกิจการพัฒนาผู้ประกอบการเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่ Ted Fund สนับสนุนผ่านทุนยุววิสาหกิจเริ่มต้น คือ SAKU Cocktail: น้ำสีมีฟอง เครื่องดื่มเพิ่มความซ่า ที่ดำเนินการโดยวิสาหกิจชุมชน KKNB โดยบรรยากาศเป็นไปอย่างคึกคัก มีการโชว์กระบวนการทำสาคู ซึ่งเป็นสารตั้งต้นในการนำไปผลิตไวน์ และ SAKU Cocktail ตั้งแต่กระบวนการตรนหรือขูดต้นสาคู จากนั้นนำไปสกัดแป้ง เสร็จแล้วนำไปร่อนทำเม็ดก่อนจะเข้าสู่กระบวนการหมักไวน์ โดย นา
สมัยเด็กๆ ผมชอบกินสาคูเม็ดเล็กเปียกกะทิมาก เรียกว่ากินได้ทีละหลายๆ ถ้วย ส่วนสาคูเม็ดใหญ่ที่มักแทรกตัวอยู่ในถ้วยรวมมิตร หรือวุ้นน้ำแข็งไสเย็นๆ นั้นผมไม่ค่อยชอบเท่าไหร่ รู้สึกว่ามันเป็นแป้งๆ มากไปหน่อย ผมเพิ่งมารู้ว่าเม็ดสาคูที่เราซื้อจากตลาดเป็นถุงๆ มาต้มกินนั้นทำจากแป้งมันสำปะหลังก็เมื่อไม่นานมานี้เอง แถมหลังจากนั้นอีกพักใหญ่ๆ ถึงรู้ว่า ยังมีต้น “สาคู” ที่เอามาใช้ทำแป้งสาคูแท้ๆ ในเขตภาคใต้ด้วย แต่ถึงรู้แล้วก็ยังไม่ได้กินอีก ต้องรอจนถึงเมื่อสองปีก่อนนี้เองแหละครับ ที่มีโอกาสได้ลิ้มชิมรสสาคูแท้ๆ เปียกกะทิสด หลังจากนั้นก็คิดว่า คงยากที่จะกลับไปกินเม็ดสาคูเทียมจากมันสำปะหลังให้รู้สึกอร่อยได้อีก ในเมื่อมีแป้งสาคูแท้ติดครัวที่บ้านไว้ตลอดอย่างทุกวันนี้ เมื่อปลายเดือนตุลาคมที่ผ่านมา ผมโชคดีได้ไปดู “ป่าสาคู” คือพื้นที่กว่า 80 ไร่ ในอาณาบริเวณลุ่มทะเลสาบสงขลา เขตบ้านหัวพรุ ตำบลควนขนุน อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง ซึ่งปลูกต้นสาคู (Metroxylon sagus Rottb.) สืบเนื่องมายาวนานไม่ต่ำกว่าสามชั่วอายุคน ท่ามกลางดงต้นสาคูหลายขนาดในพื้นที่ลุ่มน้ำชุ่มชื้น คุณบอย – พิชัย ทิพย์มาก หนึ่งในเกษตรกรคนสำคัญที่ร่วมทำ
