น้ำตาลจาก
จาก เป็นพืชจำพวกปาล์ม และเป็นปาล์มเพียงชนิดเดียวที่เป็นพืชในป่าชายเลน นับเป็นพืชเก่าแก่มากชนิดหนึ่ง จากพบได้ทั่วไปในเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ทั้งในบริเวณน้ำจืดและน้ำกร่อยที่มีน้ำเค็มขึ้นถึง มักจะขึ้นเป็นดงขนาดใหญ่ เรียกว่า ป่าจากหรือดงจาก จากสามารถเติบโตได้ดีในดินโคลน ตามป่าชายเลน หรือบริเวณริมคลองที่มีไม้ให้ร่มเงาปะปนอยู่ด้วย มักอยู่ในช่วงที่มีน้ำจืดและน้ำกร่อยปนกัน แต่บนบกที่น้ำท่วมถึงก็พบจากได้บ้างเช่นกัน หากดินไม่แห้งแล้งนานจนเกินไป ในประเทศไทยพบปลูกมากในพื้นที่ตำบลขนาบนาก อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช ชาวบ้านยึดอาชีพปลูกจากเป็นหลักมากถึง 80 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่ เนื่องด้วยลักษณะพื้นที่มีความเหมาะสมในการปลูก ปลูกดูแลง่าย ไม่ต้องดูแลรดน้ำใส่ปุ๋ยมากมาย รวมถึงการนำมาใช้ประโยชน์ได้รอบด้าน อาทิ ใช้ใบห่อขาม ใช้ใบทำหลังคา การใช้ใบจากมวนบุหรี่ การทำน้ำส้มจาก การทำน้ำตาลจาก การผลิตแอลกอฮอล์และทำสุรา รวมถึงผลจากและน้ำจากที่นิยมนำมากิน เนื่องจากลูกจากมีเนื้อนุ่ม หอมหวาน ส่วนน้ำจากให้รสหอมหวานเช่นกัน คุณณรงค์ อินทานนท์ หรือ พี่หมี ผู้สืบทอดมรดกไร่จาก 100 ปี ตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 2 ต
กระบอกไม้ไผ่ย่างไฟ ทำให้รสชาติหวาน หอม ชื่นใจ 1 ปี ทำได้เพียง 1 ครั้ง แต่เก็บไว้ขายได้นาน 2-3 ปี เลยทีเดียว สร้างรายได้เกือบ 100,000 บาท ในรอบ 45 วัน นายเยื้อน บุญฤทธิ์ อายุ 57 ปี กับ นางนงเยาว์ บุญฤทธิ์ อายุ 58 ปี สองสามีภรรยาชาวบ้านหมู่ 2 ต.ย่านซื่อ อ.กันตัง จ.ตรัง ซึ่งยึดอาชีพทำน้ำตาลจากมาเป็น รุ่นที่ 5 หรือกว่า 70 ปีมาแล้ว ได้ละทิ้งงานประจำหันมาตัดน้ำตาลจาก ซึ่งได้จากป่าจากที่ขึ้นเองตามธรรมชาติในที่ดินของตน โดยเฉพาะในห้วงระหว่างเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม ของทุกปี หรือประมาณ 45 วัน จะเป็นช่วงที่ต้นจากมีน้ำหวานออกมาจากลำต้น ชาวบ้านจึงใช้ตัดในส่วนของงวงต้นจากแล้วใช้กระบอกไม้ไผ่รองเอาไว้ ทิ้งไว้ 1 คืน จึงมาเก็บ นำน้ำตาลจากที่ได้ไปเคี่ยวนานประมาณ 6-7 ชม. บนเตาที่ก่อขึ้นด้วยดินเหนียวและใช้ไม้ฟืน รอจนงวดก็จะได้น้ำตาลจากที่เป็นสีน้ำตาลเข้ม บรรจุขวด ขนาด 350 ซีซี ขายขวดละ 35-70 บาท หากเป็นไหจะขายไหละ 1,800 บาท สามารถเก็บไว้ได้นาน 2-3 ปี แต่หากนำมาต้มให้เดือด ประมาณ 30 นาที แล้วตักใส่ขวดขาย จะได้เป็นน้ำตาลสด ราคาขวดละ 10 บาท หากหมักไว้อีก 30 วัน จะเป็นน้ำส้มจาก ใช้แทนน้ำส้มสายชู ซึ่งน้ำตาลจากสาม
ริมชายแดนจังหวัดระนอง บริเวณอำเภอกระบุรี ซึ่งอยู่ริมแม่น้ำกระบุรี ตรงข้ามกับจังหวัดเกาะสอง ประเทศเมียนมา เป็นพื้นที่ที่มีน้ำทะเลหนุนเข้าถึง สภาพของดินเหมาะกับการเจริญเติบโตของต้นจาก ทั้งต้นจากที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ และเกิดจากการปลูกของเจ้าของพื้นที่ ชาวบ้านบริเวณนี้ได้อาศัยต้นจากในการหารายได้ให้กับครอบครัวมานานนับร้อยปี “จรินทร์ กรมโยธา” หรือ ลุงดำ ชาวบ้านหมู่ 3 บ้านบางหมีล่าง ตำบลลำเลียง อำเภอกระบุรี จังหวัดระนอง ในวัย 63 ปี เล่าให้ฟังว่า เมื่อก่อนพื้นที่หลังบ้านเป็นนาข้าว แต่ปลูกข้าวไม่ค่อยได้ดีนัก เนื่องจากมีน้ำทะเลหนุนเข้าถึง จึงปรับเปลี่ยนพื้นที่มาปลูกต้นจาก มีรายได้จากการทำน้ำตาลจาก ตัดยอดจากมาทำใบยาสูบ ทำลูกจากเชื่อม รวมถึงเย็บตับจากหรือหลังคาจาก โดยทำมาตั้งแต่รุ่นปู่ รุ่นพ่อ มาถึงตนเอง ขณะนี้มาถึงรุ่นลูกและหลานก็ยังคงทำอยู่ “แต่ปัจจุบันมีแต่ตัดยอดจากทำใบยาสูบ และน้ำตาลจาก ส่วนลูกจากและตับจากมีคนทำกันน้อยลง โดยในสมัยตนนั้นทำน้ำตาลจากส่งขายเป็นโอ่ง โอ่งละ 25 บาท ถ้าเปรียบเทียบกับสมัยนี้ก็ประมาณ 2 ปี๊บ ซึ่งที่ผ่านมามีคนทำน้ำตาลจากลดน้อยลง เพราะหันไปทำยางพารากันมากขึ้น อีกทั้งการทำ
