มะระขี้นก

หลังจากที่เราได้ทำความรู้จักกับวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรรมชาววัง และวิธีการปลูกมะระขี้นกให้ได้คุณภาพในตอนแรกไปแล้ว อีกหนึ่งฟันเฟืองสำคัญที่ คุณนก-หนึ่งฤทัย อาจยางคำ ให้ความสำคัญไม่แพ้กันคือ “การแปรรูป” ซึ่งเป็นหัวใจของการแก้ปัญหาราคาผลผลิตตกต่ำ และเป็นเทคนิคสำคัญที่ช่วยให้สมาชิกกลุ่ม ‘เลิกหนี้ เลิกจน’ ได้อย่างยั่งยืน วันนี้คุณนกจะมาเผยเทคนิคการเปลี่ยนมะระขี้นกสด ให้กลายเป็นสมุนไพรอบแห้งคุณภาพพรีเมียมที่มีตลาดรองรับแน่นอน ด้วยขั้นตอนที่พิถีพิถันดังนี้ สำหรับการแปรรูปมะระขี้นกให้ได้คุณภาพเกรดส่งออก คุณนกเล่าว่า เราให้ความสำคัญตั้งแต่ความแก่ของผล เราจะเลือกเก็บเฉพาะลูกที่แก่จัด เนื้อขาว เมล็ดต้องเป็นสีน้ำตาลแข็งจนหยิกไม่เข้า จะไม่เก็บมะระอ่อนที่เมล็ดยังเป็นน้ำนมเด็ดขาด เพราะสเปกที่ลูกค้ากำหนดมานั้นเป็นช่วงที่สารสำคัญทางยาดีที่สุด หากเอาลูกอ่อนไปปนจะทำให้ค่าสารสำคัญตกลงทันที เราจึงมีการประชุมอัปเดตมาตรฐานกับสมาชิกทุกเดือน เพื่อให้ทุกคนคัดของได้ตรงตามเกณฑ์เดียวกัน ในส่วนของกระบวนการจัดการ จะมีกฎเหล็กว่าสมาชิกต้องมาส่งของได้ตั้งแต่เช้าถึงเที่ยงเท่านั้น และรับซื้อทุกวัน ยกเว้นวันอาทิตย์ เหตุผ

เมื่อ “การไม่มีโรค” ไม่ใช่แค่ลาภอันประเสริฐ แต่กลายเป็นเป้าหมายหลักของการใช้ชีวิตในยุค Longevity Economy หรือเศรษฐกิจอายุยืนที่กำลังเติบโตอย่างก้าวกระโดดในปี 2026 นี้ ผู้บริโภคทั่วโลกไม่ได้มองหาเพียงแค่อาหารเพื่อประทังชีวิต แต่กำลังให้ความสำคัญกับ “ความมั่นคงทางอาหาร” (Food Security) ที่ควบคู่ไปกับคุณภาพที่ยั่งยืน หนึ่งในเทรนด์ที่น่าจับตาที่สุดคือการยกระดับ “อาหารให้เป็นยา” (Functional Food & Herb) ซึ่งไม่ใช่เพียงกระแสชั่วคราว แต่คือการตื่นตัวในระดับอุตสาหกรรมที่เปลี่ยนจาก “การรักษา” มาเป็นการ “ป้องกัน” ส่งผลให้สมุนไพรไทยกลายเป็นพืชเศรษฐกิจที่มีอนาคตไกล โดยเฉพาะในกลุ่มวิสาหกิจชุมชนที่สามารถปรับตัวเข้าสู่มาตรฐานสากล อาชีพการปลูกสมุนไพรในวันนี้จึงไม่ใช่แค่การทำเกษตรแบบดั้งเดิม แต่คือการสร้างรายได้ที่มั่นคงผ่านตลาดส่งออกที่ทรงอิทธิพลอย่าง จีนและไต้หวัน รวมถึงการตอบโจทย์ความต้องการของบริษัทเอกชนในประเทศที่เร่งพัฒนาผลิตภัณฑ์นวัตกรรมจากสมุนไพรไทยเพื่อรองรับสังคมสูงวัย ซึ่งถือเป็นโอกาสทองในการสร้างรายได้ที่ยั่งยืนให้กับกลุ่มเกษตร

มะระขี้นก เป็นพืชสมุนไพรข้างรั้วที่น่าสนใจ มะระขี้นก มีชื่อเรียกแต่ละท้องที่ อาทิ ทางเหนือเรียก “มะห่อย” ทางภาคอีสานเรียก “ผักไซ” ทางใต้เรียก “ผักไห่”, “ผักเหย”, “ระร้อยรู” และอีกหลายๆ ชื่อ มะระขี้นกเป็นพืชที่ขึ้นได้ดีในเขตร้อนชื้น ทวีปเอเชียกินเป็นผัก ชาวอินเดียปรุงเป็นแกง ชาวศรีลังกาปรุงเป็นผักดอง ชาวอินโดนีเซียกินสด ชาวไทยกินหลายรูปแบบเป็นผักต้มจิ้มน้ำพริก กินได้ทั้งยอดอ่อน ฝักอ่อน ฝักแก่ มะระขี้นกเป็นพืชไม้เถา มีมือเกาะลำต้นเลื้อยพาดพันตามต้นไม้หรือตามร้าน มีอายุ 1 ปี ลักษณะใบมีหยักเว้าลึกเป็นแฉกๆ 5-6 หยัก ปลายใบแหลมมีสีเขียวอ่อน มีขนอ่อนนุ่มคลุม ดอกเป็นดอกเดี่ยวสีเหลืองออกบริเวณง่ามใบ ผลมะระขี้นกมีรูปร่างคล้ายกระสวย ผิวขรุขระ เส้นผ่าศูนย์กลางมีตั้งแต่ 1.5-2 เซนติเมตร ยาว 3-5 เซนติเมตร แต่ขนาดผลใหญ่กว่านี้ก็มี ผลอ่อนสีเขียวออกขาว ผลแก่สีเขียวเข้ม ผลสุกเป็นสีส้มหรือแดงอมส้ม เมื่อแก่จัดจะแตกออกเป็นแฉกๆ โชว์เมล็ดในที่มีเนื้อหุ้มเป็นตลับ ผลขณะที่แตกสวยมาก ล่อตาล่อใจนกมาจิกกิน แล้วถ่ายมูลออกทิ้งไปทั่ว ที่ไหนได้น้ำดีหน่อยก็จะรอเวลางอกออกมาเป็นต้นใหม่ เลื้อยเถาพันกับกิ่งไม้ต้นไม้พุ่มอื่นๆ

เขาว่ากันว่า คนแก่ชอบกินของขม…ชมเด็กสาว ก็คงจะจริงอย่างว่าแหละนะ เพราะเริ่มสูงวัย อะไรที่ขมๆ ฝาดเฝื่อนกลืนไม่ค่อยลงสมัยที่ยังเป็นหนุ่มสาวนั้น ดูเหมือนจะกระเดือกง่ายขึ้นกว่าเดิมเยอะ  ยารักษาโรคภัยไข้เจ็บต่างๆ อะไรที่ใครว่าดี ไม่ว่าจะขมหรือเหม็น หรือสิ่งไหนที่หมอสั่งให้กิน ไม่มีการบิดพลิ้วเกี่ยงงอนเด็ดขาด ไม่รู้เป็นเพราะปุ่มรับรสที่ลิ้นไม่ทำงาน หรือเพราะว่าสันดานเปลี่ยนตามอายุกันแน่ มะระขี้นก เป็นผักพื้นบ้านของไทย ปู่ ย่า ตา ยาย ของพวกเรากินกันเป็นผักเป็นยามาตั้งแต่สมัยโบราณแล้ว น่าจะรู้จักกันมาก่อน มะระจีน ด้วยซ้ำไป  เด็กเมืองสมัยใหม่ที่ไม่มีโอกาสเห็นผักพื้นบ้านขึ้นตามริมรั้วหรือเลื้อยอยู่ในป่า ส่วนใหญ่คงจะคุ้นเคยกับ มะระจีน ที่มีขายกันตามตลาดสดและซูเปอร์มาร์เก็ตมากมายกว่า มะระขี้นก จะว่าไปแล้ว เป็น “มะระ” เหมือนกันแท้ๆ เชียว แต่เจ้ามะระขี้นกก็ช่างเล็กจิ๋วเสียเหลือเกิน ขณะที่ มะระจีน เวลาวางเทียบกัน ก็เป็นมะระยักษ์นั่นเลยทีเดียว  ส่วนเรื่อง “ขม” ต่างมีรสขมเหมือนกัน แต่ มะระขี้นก มีรสขมจัดกว่า มะระจีน มากมาย ฉะนั้น อย่าไปหวังว่าเด็กเล็กหรือแม้แต่คนหนุ่มสาวจะยอมกินกันง่ายๆ มะระขี้นก

อยากสุขภาพดี อย่าพลาด! ผัก 2 ชนิด ขวัญใจคนญี่ปุ่น อีกหนึ่งเคล็ดลับช่วยให้มีอายุยืนยาว แถมยังมีที่ไทย หากินง่าย ขายไม่แพง! ผักพื้นบ้าน 2 ชนิดที่สามารถหาซื้อได้ในราคาถูกในไทย คือ มะระขี้นก และ กระเจี๊ยบเขียว ซึ่งได้รับความนิยมอย่างสูงในญี่ปุ่นและถือเป็นกุญแจสู่การมีอายุยืนยาว กระเจี๊ยบเขียว กระเจี๊ยบเขียว เป็นผักที่นิยมบริโภคอย่างมากในประเทศญี่ปุ่น นำไปปรุงในเมนูต่าง ๆ ตั้งแต่ okura no aemono หรือ สลัดกระเจี๊ยบเขียว ไปจนถึงการลวกหรือนึ่งง่าย ๆ กระเจี๊ยบเขียวยังจัดอยู่ในกลุ่ม “neba neba foods” หรือเมนูลื่นๆ เหนียวๆ เช่น นัตโตะ สาหร่ายโมซุกุ หรือ เห็ด nameko ชาวญี่ปุ่นเชื่อว่าอาหารกลุ่มนี้ดีต่อระบบทางเดินอาหารและสุขภาพลำไส้ จนบางครั้งกระเจี๊ยบเขียวถูกขนานนามว่า “โสมสีเขียว” ของชาวญี่ปุ่น เป็นหนึ่งในเคล็ดลับชีวิตยืนยาว กระเจี๊ยบเขียวในไทย ต้นกระเจี๊ยบเขียว มีถิ่นกำเนิดในแถบแอฟริกาตะวันตก ในประเทศซูดาน และสันนิษฐานว่าน่าจะมีการนำเข้ามาในประเทศไทยหลังปี พ.ศ.2416 โดยจัดเป็นพืชล้มลุกที่มีอายุประมาณ 1 ปี มีความสูงประมาณ 0.5-2.4 เมตร ลำต้นและกิ่งก้านมีสีเขียว แต่บางครั้งก็มีจุดประม่วง ตามลำต้นจะม

โรคเบาหวาน เป็นโรคเรื้อรัง ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ อ่านแล้วก็อย่าเพิ่งท้อใจไป เพราะถึงแม้จะไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่เราสามารถอยู่ร่วมโรคบนโลกนี้ได้อย่างมีความสุข ตราบใดที่เรายังสามารถคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ตามเกณฑ์ ย้ำว่า…สามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุข เหมือนคนธรรมดาทั่วไปที่ไม่เป็นโรคเลย ถ้าสามารถคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ตามเกณฑ์ นี่คือเป้าหมายที่สำคัญค่ะ ผู้ป่วยบางคนขาดความเข้าใจถึงความร้ายแรง หรือผลเสียของโรค ทำให้ละเลยการปฏิบัติดูแลตนเอง สำหรับใครที่สนใจจะรับประทานสมุนไพรเพื่อรักษาเบาหวาน ก็ขอแนะนำว่าสมุนไพรเหล่านี้เป็นเพียงทางเลือกเสริม โดยเฉพาะในคนที่รับประทานยาแผนปัจจุบันแล้วยังไม่สามารถลดระดับน้ำตาลในเลือดให้ลงมาอยู่ในค่าเป้าหมายได้ การติดตามผลน้ำตาลและโรคแทรกซ้อน โดยการไปพบแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอก็ยังเป็นสิ่งที่สำคัญและจำเป็น รวมถึงการแจ้งแพทย์เกี่ยวกับสมุนไพรที่เราเลือกใช้เสริมเข้ามา เพราะแพทย์จะได้พิจารณาปรับยาให้ผู้ป่วยให้ได้อย่างเหมาะสม 4 อภินิหาร ผักฆ่าน้ำตาล เป็นผักที่มีงานวิจัยสนับสนุนว่าช่วยในการลดน้ำตาลได้ จึงมีส่วนช่วยในการควบคุมน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเ

กรมส่งเสริมการเกษตร สนับสนุนแปลงใหญ่สมุนไพร หมู่ที่ 1 ตำบลวังท่าช้าง อำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี ผลิตสมุนไพรคุณภาพ ทั้งมะระขี้นก เพชรสังฆาต ดีปลี และพริกไทย ตามคำสั่งซื้อลูกค้า พร้อมประกันราคาให้สมาชิก มีรายได้ 20,000-40,000 บาทต่อไร่ต่อรอบการผลิต คาดตลาดในอนาคตสดใส โดยเฉพาะจีนและไต้หวันมีคำสั่งซื้อจำนวนมาก นายวินัย ลักษณะวิลาศ เกษตรจังหวัดปราจีนบุรี พร้อมคณะลงพื้นที่แปลงใหญ่สมุนไพรวังท่าช้าง หมู่ที่ 1 ตำบลวังท่าช้าง อำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี เพื่อเยี่ยมชมกระบวนการผลิตพืชสมุนไพร และเชื่อมโยงการตลาด โดยแปลงใหญ่สมุนไพรวังท่าช้างฯ มีความโดดเด่นเรื่องการวางแผนการผลิตและการตลาด เนื่องจากใช้หลักการตลาดนำการผลิต หรือผลิตตามคำสั่งซื้อของลูกค้า ทำให้สมาชิกสามารถผลิตสมุนไพร และจำหน่ายได้ตลอดทั้งปี โดยศักดิ์อุบลฟาร์ม เป็นแหล่งรับซื้อพืชสมุนไพรและเป็นแหล่งปลูกสมุนไพรที่มีพื้นที่กว่า 400 ไร่ โดยในระยะ 2 ปีที่ผ่านมา มีการรวมกลุ่มกับเกษตรกรในพื้นที่จำนวน 85 ราย เพื่อปลูกมะระขี้นก แล้วนำเข้าสู่กระบวนการอบแห้ง ก่อนที่จะส่งขายให้กับลูกค้าทั้งในประเทศและต่างประเทศ ซึ่งเกษตรกรส่วนใหญ่ที่ร่

ชื่อสามัญ : Balsam apple ; Bitter melon ; ผักไซ (เหนือ) ; ผักเหย (สงขลา) ; มะร้อยรู (กลาง) ชื่อวิทยาศาสตร์ : Momordica charantia วงศ์ : Cucurbitaceae   ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : มะระขี้นก เป็นพืชพื้นเมืองแถบร้อนชื้น เช่น อินเดีย จีน ไทย พม่า ลาว ลำต้นเป็นเถาเล็กๆ มี 5 เหลี่ยม ใบมี 5 แฉก ปกคลุมด้วยขนอ่อนนุ่ม ดอกสีเหลืองสดใสออกบริเวณซอกใบ ใน 1 ต้น จะมีทั้งดอกตัวผู้และดอกตัวเมียเหมือนฟักทอง เพียงแต่ มะระสาวๆ ไม่ใจร้าย ปล่อยให้มะระหนุ่มๆ ชะเง้อหาคอยนานเหมือน ฟักทอง อย่างนี้ค่อยน่ารักหน่อยพอมีลุ้น ตามข้อลำต้นบางตอนจะเปลี่ยนไปเป็นหนวด หรือ มือจับ (Tendril) เพื่อยึดพยุงลำต้น ความดีในตัวมะระมีหลากหลาย ใบ แก้ไข้ ดับพิษร้อน บำรุงน้ำดี ขับพยาธิเส้นด้าย ฟอกโลหิต ขับระดู บำรุงน้ำนมในสตรีมีครรภ์ ผล แก้ช้ำบวม บำบัดอาการปากเปื่อยเป็นขุย แก้ผดผื่นคัน ลดอาการร้อนในกระหายน้ำ แก้ง่วง อุดมไปด้วยแคลเซียม วิตามิน A มีสารต่อต้านอนุมูลอิสระ เมล็ด ใช้เป็นยากระตุ้นความรู้สึกทางเพศ เพิ่มพลังลมปราณ รู้อย่างนี้แล้วไม่ใช่เลือกกินกันแต่เมล็ดนะครับ กินมากเกินไป แท้งได้นะ   การใช้ประโยชน์ทางยา ทำได้หลายทาง จะยกตัวอย่า

เขาว่ากันว่า คนแก่ชอบกินของขม…ชมเด็กสาว ก็คงจะจริงอย่างว่าแหละนะ เพราะเริ่มสูงวัย อะไรที่ขมๆ ฝาดเฝื่อนกลืนไม่ค่อยลง สมัยที่ยังเป็นหนุ่มสาวนั้น ดูเหมือนจะกระเดือกง่ายขึ้นกว่าเดิมเยอะ ยารักษาโรคภัยไข้เจ็บต่างๆ อะไรที่ใครว่าดี ไม่ว่าจะขมหรือเหม็น หรือสิ่งไหนที่หมอสั่งให้กินไม่มีการบิดพลิ้วเกี่ยงงอนเด็ดขาด ไม่รู้เป็นเพราะปุ่มรับรสที่ลิ้นไม่ทำงาน หรือเพราะว่าสันดานเปลี่ยนตามอายุกันแน่ ฮาฮา มะระขี้นก เป็นผักพื้นบ้านของไทย ปู่ ย่า ตา ยาย ของพวกเรากินกันเป็นผักเป็นยามาตั้งแต่สมัยโบราณแล้ว น่าจะรู้จักกันมาก่อนมะระจีนด้วยซ้ำไป เด็กเมืองสมัยใหม่ที่ไม่มีโอกาสเห็นผักพื้นบ้านขึ้นตามริมรั้วหรือเลื้อยอยู่ในป่า ส่วนใหญ่คงจะคุ้นเคยกับมะระจีนที่มีขายกันตามตลาดสดและซูเปอร์มาร์เก็ตมากมายกว่ามะระขี้นก จะว่าไปแล้ว เป็น “มะระ” เหมือนกันแท้ๆ เชียว แต่เจ้ามะระขี้นกก็ช่างเล็กจิ๋วเสียเหลือเกิน ขณะที่มะระจีน เวลาวางเทียบกัน ก็เป็นมะระยักษ์นั่นเลยทีเดียว ส่วนเรื่อง “ขม” ต่างมีรสขมเหมือนกัน แต่มะระขี้นกมีรสขมจัดกว่ามะระจีนมากมาย ฉะนั้น อย่าไปหวังว่าเด็กเล็กหรือแม้แต่คนหนุ่มสาวจะยอมกินกันง่ายๆ มะระขี้นก เป็นผักพื้นบ้

โบราณท่านมักเปรียบเปรยถึงรสชาติอาหารที่เราได้ยินกันชินหูเสมอๆ ว่า หวานเป็นลม ขมเป็นยา และเชื่อแน่ว่าคนสมัยใหม่ก็คงเคยได้ยินคำโบราณที่ว่านี้กันมาบ้าง เพราะพืชผักบางชนิดที่มีรสขมมักไม่ค่อยมีใครอยากกินเอาซะเลย ยิ่งเป็นคนรุ่นใหม่สมัยนี้แล้วล่ะก้อ! มักจะร้องยี้ และแทบอ้วกกันเป็นแถวๆ บางคนยังบอกว่า มีแต่คนแก่เท่านั้นแหละที่กินผักขมๆ แต่หารู้ไม่ว่ารสขมของผักเหล่านั้นมีสรรพคุณมากมาย ถึงแม้พืชผักที่มีรสขมจะไม่ถูกปากใครหลายๆ คน แต่ก็มากด้วยคุณค่า ซึ่งพืชรสขมเหล่านั้นนอกจากนำมากินเป็นอาหารแล้วยังเป็นยาได้อีกด้วย อาทิ ช่วยบำรุงเลือด ช่วยให้เจริญอาหาร และเป็นยาระบาย เรามาดูกันว่ามีพืชผักรสขมอะไรบ้างที่ดีต่อสุขภาพเพื่อสุขภาพ ท่านผู้อ่านคงเคยได้ยินชื่ออำเภอ อำเภอหนึ่งในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ใกล้ๆ กรุงเทพฯ เรานี่เอง อำเภอนั้นมีชื่อว่า อำเภอผักไห่ และมีผู้สงสัยว่า…ผักไห่ นั้น มีลักษณะอย่างไร ขอบอกว่า ผักไห่ นั่นก็คือ มะระ เรานี่เอง ก่อนจะมาถึงผักไห่ ที่เป็นชื่อเรียกของมะระในภาคกลาง ขอนำเรื่องราวของผักไห่มาเล่าให้ฟังกันก่อน ผักไห่ เป็นชื่อของพืชชนิดหนึ่ง ซึ่งประเทศในทวีปเอเชียกินเป็นผัก เพราะมีรสขม และ