หอย

“เดินทางมาถึงเมืองสุราษฎร์ ถิ่นหอยใหญ่ ถ้าพาดเรื่องหอย ก็คงจะเสียดายแย่” แน่นอนว่าหากพูดถึงจังหวัดสุราษฎร์ธานี ถ้ามีโอกาสเดินทางมาถึง เรื่องที่ต้องห้ามพลาดคือเรื่องหอย ดังคำขวัญประจำจังหวัดที่ว่า “เมืองร้อยเกาะ เงาะอร่อย หอยใหญ่ ไข่แดง แหล่งธรรมะ” เนื่องด้วยจังหวัดสุราษฎร์ธานีมีพื้นที่กว้างใหญ่ มีภูมิประเทศหลากหลาย มีแหล่งน้ำที่อุดมสมบูรณ์เหมาะกับทำอาชีพประมงเป็นอย่างยิ่ง อ่าวบ้านดอน ถือเป็นอ่าวที่สำคัญ มีขนาดใหญ่ มีทรัพยากรธรรมชาติมากมาย เป็นทั้งแหล่งที่อยู่อาศัย และแหล่งอาหารของสัตว์นานาชนิด นอกจากพื้นที่อ่าวบ้านดอนยังเป็นแหล่งทำการประมง เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ รวมทั้งเป็นแหล่งท่องเที่ยว ทำให้พื้นที่ดังกล่าวมีความสำคัญอย่างยิ่งทั้งทางด้านเศรษฐกิจและสังคม การเลี้ยงหอยแครงและหอยนางรม จึงถือเป็นสัตว์เศรษฐกิจของคนเมืองสุราษฎร์ คุณลุงประกิต คงบุญรักษ์ อยู่บ้านเลขที่ 3/4 หมู่ที่ 2 ตำบลตะเคียนทอง อำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี ประกอบอาชีพเลี้ยงหอยแครงมานานกว่า 20 ปี นับได้ว่าเป็นฟาร์มที่มีพื้นที่เลี้ยงหอยแครงใหญ่เป็นอันดับต้นๆ ของจังหวัด แต่ก่อนที่จะมาเป็นชาวประมง คุณลุงประกิตทำงานรับราชการ

วิกฤตเป็นโอกาสพายุ ‘ปาบึก’ หอบหอยเต็มหาดทุ่งประดู่ วันที่ 6 มกราคม ผู้สื่อข่าว จ.ประจวบคีรีขันธ์ รายงานว่า หลังจากทะเลมีคลื่นลมแรงจากอิทธิพลของพายุปาบึกในอ่าวไทย ระหว่าง วันที่ 5-6 มกราคม ที่ผ่านมา ทำให้หอยจำนวนมากถูกคลื่นชัดเข้าฝั่งที่บริเวณชายหาดแหลมกุ่ม ต.นาหูกวาง อ.ทับสะแก ล่าสุดชาวบ้านจำนวนมากในบริเวณใกล้เคียงได้เดินทางไปเก็บหอยบริเวณชายหาดเพื่อนำไปประกอบอาหารและบางส่วนนำไปจำหน่ายให้ร้านอาหารซีฟู้ด ประกอบด้วยหอยขาว หอยแมลงภู่ และหอยจอบ ทั้งนี้ ชาวบ้านระบุว่าปรากฏการณ์ดังกล่าวไม่เคยเกิดขึ้นในรอบหลายสิบปี เนื่องจากมีหอยหลายสิบตันถูกคลื่นชัดขึ้นมาเกยหาด ที่มา : มติชนออนไลน์

วันที่ 6 ก.พ. ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ชาวบ้านในพื้นที่ อ.สิเกา จ.ตรัง ต่างพากันเดินทางมาเก็บหอยผีเสื้อหรือหอยแสงอาทิตย์ ที่บริเวณชายหาดปากเมงในเขตอุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหมอย่างคึกคัก เนื่องจากระดับของน้ำทะเลลดลงต่ำสุด นับตั้งแต่วันขึ้น 11 ค่ำ ไปจนถึงวันแรม 3 ค่ำ ทั้งในช่วงเช้าและช่วงเย็นของทุกวันจะพบว่ามีหอยผีเสื้อจำนวนมากมาฝังตัวเกาะอยู่ใต้พื้นทราย ลึกประมาณ 10 เซนติเมตร เป็นระยะทางยาวกว่า 2 กิโลเมตร ซึ่งเป็นปรากฎการณ์ธรรมชาติที่ไม่เคยเกิดขึ้นในรอบ 10 ปี ขณะที่ นางวรรณา ช่วยธานี อายุ 54 ปี ชาวบ้านในพื้นที่ ม.3 ต.ไม้ฝาด อ.สิเกา จ.ตรัง กล่าวว่า หอยผีเสื้อ หรือหอยแสงอาทิตย์ จะมีรสชาติคล้ายกับหอยตะเภา หนึ่งในหอยชื่อดังแห่งทะเลอันดามัน แต่มีความอร่อยกว่า เนื่องจากนุ่ม กรุบกรับ หวาน และมีคุณค่าทางอาหารสูง ซึ่งมีการขายสดในราคากิโลกรัมละ 100 บาท หากแกะเนื้อขายแล้วจะอยู่ที่กิโลกรัมละ 200 บาท แต่ต้องนำไปแช่น้ำเพื่อเอาทรายออกจากตัวหอยก่อน 1 คืน จึงสามารถนำมาประกอบอาหารได้สารพัดเมนู ผู้สื่อข่าวรายงานเพิ่มเติมว่า สำหรับหอยผีเสื้อนั้น ทางศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งจังหวัดตรัง กำลังเพาะพันธุ์หอยชนิดน

นายจอม  ปัทมคันธิน  ทายาทเจ้าของพิพิธภัณฑ์เปลือกหอย ที่หาดราไวย์ จังหวัดภูเก็ต  เปิดเผยว่า เพื่อให้เยาวชนไทยได้มีโอกาสศึกษาเรียนรู้ และตระหนักถึงความสำคัญของสิ่งมีชีวิตและความหลากหลายทางชีวภาพ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จึงได้ร่วมมือกับภาคเอกชนและมหาวิทยาลัยเครือข่าย เปิดพื้นที่แหล่งเรียนรู้แก่เยาวชน โดยเฉพาะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่มีข้อจำกัดด้านภูมิศาสตร์ที่สามารถหาชมเปลือกหอยค่อนข้างยาก ภายใต้การจัดแสดงนิทรรศการ “เปลือกหอย” นับเป็นนิทรรศการการแสดงเปลือกหอยใหญ่ที่สุดในภาคอีสา จุดเด่นของนิทรรศการเปลือกหอย คือ ความสวยงามของเปลือกหอยทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็น เปลือกหอยทะเล เปลือกหอยบก และเปลือกหอยน้ำจืด ซึ่งหอยในต่างประเทศไม่สวยงามเท่าบ้านเรา ด้วยเนื่องจากสภาพอากาศที่แตกต่าง จึงทำให้ชาวต่างชาติบินมาดูหอยที่ประเทศของเรา ผศ.พงษ์รัตน์ ดำรงโรจน์วัฒนา ภาควิชาชีววิทยา เครือข่ายสถาบันการศึกษาจากมหาวิทยาลัยบูรพา  กล่าวว่า หอยมีความเกี่ยวพันกับชีวิตมนุษย์มนุษย์ในหลายมิติ เช่น ด้านขนบธรรมเนียม ในพิธีมงคลสมรสมักมีการรดน้ำคู่บ่าวสาวด้วยหอยสังข์  ด้านประวัติศาสตร์สร้างผังเมืองโบราณด้วยเปลือกหอย ด้านภูมิศาสตร์ พ

เมื่อวันที่ 9 พ.ย. นพ.อัษฎางค์ รวยอาจิณ รองอธิบดีและโฆษกกรมควบคุมโรค กล่าวถึงกรณีที่มีรายงานข่าวเกี่ยวกับการพบหนอนตัวแบนนิวกินีในประเทศไทย นั้น กรมควบคุมโรค ขอให้ข้อมูลว่า ที่ผ่านมาในอดีตถึงปัจจุบัน ยังไม่มีหลักฐานทางวิชาการและงานวิจัยทางปรสิตวิทยาที่รายงานว่าหนอนตัวแบนนิวกินีเป็นพาหะแพร่เชื้อโรคไข้ปวดหัวหอย หรือพยาธิปอดหนู หรือพยาธิหอยโข่ง ที่ก่อให้เกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบในคน ซึ่งในเรื่องนี้ต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมต่อไป อย่างไรก็ตาม ถึงแม้จะมีรายงานพบพยาธิที่สามารถก่อโรคในคนได้ แต่ในประเทศไทยยังไม่มีรายงานว่ามีผู้ป่วยติดโรคพยาธิปอดหนูที่มีพาหะแพร่โรคมาจากหนอนตัวแบนชนิดนี้ ส่วนที่มีรายงานคือติดโรคจากการกินหอยสุกๆ ดิบๆ จึงขอให้ประชาชนอย่าตื่นตระหนก แต่ให้ระมัดระวังในเรื่องการรับประทานอาหาร ขอให้ถูกสุขอนามัย โดยเน้น “สุก ร้อน สะอาด” สำหรับพาหะแพร่เชื้อโรคไข้ปวดหัวหอยหรือพยาธิปอดหนูหรือพยาธิหอยโข่งในธรรมชาติ ได้แก่ หอยต่างๆ เช่น หอยบก หอยน้ำจืด (หอยโข่ง หอยเชอรี่ หอยขม) และทาก เป็นต้น เมื่อคนกินหอยดิบ ก็สามารถมีตัวอ่อนระยะติดต่อได้ รวมถึงในผักและพืชผักต่างๆ ที่หอยทากคลานผ่านก็มีโอกาสปนเปื้

“เลี้ยงน้ำชา ชาวปากบาราจะจัดเลี้ยงน้ำชา” การเลี้ยงน้ำชา เป็นระบบการช่วยเหลือกันของพี่น้องชาวใต้ ใครเดือดร้อนก็จะมีการเลี้ยงน้ำชา บอกต่อๆ กันไปว่าบ้านใครจะเลี้ยงน้ำชา มีความเดือดร้อนเรื่องอะไร เช่น ลูกชายติดทหาร เพราะต้องเดินทางเข้าไปส่งลูกชายในเมืองมีค่าใช้จ่าย หรือใครสักคนหนึ่งป่วย ต้องไปรักษาตัวที่โรงพยาบาล ก็จะมีการเลี้ยงน้ำชากัน การเลี้ยงน้ำชาจะทำในตอนเช้า ไปกินน้ำชากันที่ร้านน้ำชาในหมู่บ้าน กินน้ำชา กาแฟ ข้าวเหนียวสังขยาสักห่อนั่งคุยกันสักพัก ให้เงินกับเจ้าภาพ รวมไว้ในขันใบใหญ่ๆ จะให้เท่าไหร่ก็ได้ คนละเล็กละน้อยไม่ต้องมากให้ใครเดือดร้อน แต่หลายๆ คนรวมกันก็ได้มากพอ ทั้งคนให้คนรับมีความสุข นี่เป็นเรื่องราววัยเยาว์ของฉัน การเลี้ยงน้ำชามีอยู่เสมอ แต่มาถึงยุคนี้การเลี้ยงน้ำชาไม่ค่อยจะมีแล้ว เดือนที่ผ่านมาได้ข่าวว่าชาวปากบาราจะเลี้ยงน้ำชา… บอกแล้วว่าการเลี้ยงน้ำชานั่นเป็นสัญญาณความเดือดร้อน และครั้งนี้ไม่ใช่แค่เรื่องครอบครัวแต่เป็นความเดือดร้อนของชุมชนขนาดต้องเลี้ยงน้ำชากันเลยทีเดียว จึงต้องไป ได้เวลานัดหมายกับเพื่อนเพื่อไปงานเลี้ยงน้ำชา ด้วยเหตุว่าปากบาราอยู่ที่จังหวัดสตูล ห่างจา

ผู้สื่อข่าวได้รับแจ้งจากชาวบ้านที่ประกอบอาชีพทำประมงชายฝั่ง บริเวณหมู่บ้านประมง หมู่ที่ 8 ตำบลพันท้ายนรสิงห์ อ.เมือง จ.สมุทรสาคร ว่าได้เกิดเหตุการณ์สัตว์ทะเลชายฝั่งขนาดเล็กทั้งกุ้ง หอย ปู ปลา เกิดน๊อคน้ำหรือว่ายน้ำขึ้นมาอยู่เหนือน้ำเพื่อหนีความตาย เนื่องจากเกิดสภาวะน้ำกร่อย ทำให้สัตว์น้ำชายฝั่งไม่สามารถที่จะหายใจใต้น้ำได้จึงต้องพากันลอยหัวขึ้นมาอยู่เหนือน้ำ และจากสถานการณ์ที่เกิดขึ้นนี้ก็ทำให้ชาวบ้านนำอุปกรณ์มาจับกุ้ง หอย ปู ปลา ได้กันไปเป็นจำนวนมาก บางคนก็ได้ทั้งปลากระบอก ปลากะพง ปูนิ่ม และกุ้ง ซึ่งเมื่อผู้สื่อข่าวลงพื้นที่ไปดู ก็เห็นชาวบ้านหลายรายต่างนำอุปกรณ์มาจับสัตว์น้ำขนาดเล็กชายฝั่งที่ลอยหัวขึ้นมาเหนือน้ำและว่ายเข้ามาใกล้ชายฝั่ง บางคนก็นำเรือออกไปจับกลางนำคลองก็มี ชาวบ้านบอกว่า เหตุการณ์เช่นนี้จะเกิดขึ้นเกือบทุกปี เนื่องจากสภาพน้ำกร่อยที่เกิดขึ้น โดยเป็นการผสมกันระหว่างน้ำจืด กับน้ำทะเล ซึ่งน้ำจืดก็เป็นน้ำที่ไหลบ่าลงมาจากการระบายน้ำทางตอนบนที่เกิดสถานการณ์น้ำท่วม เมื่อไหลลงมาตามแม่น้ำท่าจีนแล้วมาเจอกับน้ำทะเลหนุน จึงทำให้เกิดสภาพน้ำกร่อยและนี่เองเป็นสาเหตุที่ทำให้สัตว์น้ำขนาดเล็