หินย้อย
จากข้อเขียนของ อาจารย์แสนประเสริฐ ปานเนียม ที่ลงพิมพ์ในหนังสือ เพชรนิวส์ ฉบับเดือนกันยายน พ.ศ. 2557 กล่าวว่า ถ้ำหลวงเป็นสถานที่ที่สำคัญอีกแห่งหนึ่งของเมืองเพชร มีรอยพระพุทธบาทจำลองประดิษฐานอยู่และเป็นที่ชุมนุมผู้คนจำนวนมากที่มานมัสการพระพุทธบาทในเทศกาลตรุษสงกรานต์ สอดคล้องกับเนื้อความที่ปรากฏในนิราศเขาหลวงของขุนวรการ ซึ่ง ศาสตราภิชานล้อม เพ็งแก้ว นำมาบันทึกไว้ใน ประชุมนิราศเมืองเพชรบุรี สันนิษฐานว่าน่าจะแต่งขึ้นในราวปี พ.ศ. 2448-2470 ความว่า “พอถึงประตูคูหาพนาสาณฑ์ เย็นสำราญคนผู้ดูหนักหนา เดินเบียดเสียดเยียดยัดอัดกันมา เข้าคูหาห้องแก้วแล้วสำราญ แล้วลงจากเชิงบันไดใหญ่มหันต์ ไม่ช้าพลันถึงเขาทำพระกรรมฐาน ปั้นเป็นผีนอนตายขึ้นใหญ่กราน นัยน์ตาปานใหญ่ยาวราวกับจริง พี่เป็นเข้าเกล้าพองสยองเศียร ให้วนเวียนบ่นธรรมกรรมมาสิง พอคิดถึงอนิจจาน่าประวิง เราคงกลิ้งตายยับกับพสุธา พี่คิดได้แต่หากปากสนอง น้ำจิตต์หมองถึงนวลเฝ้าครวญหา แม้น้องมาช่วยกันคิดอนิจจา สังขาราคงกระจ่างทางนิพพาน พี่ตั้งจิตต์ปลงคนเดียวยังเหล
