เมล็ดพันธุ์พื้นบ้าน

วันที่ 27 ตุลาคม 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัดงาน “การสัมมนาวิจัยยุทธศาสตร์ไทย–จีน ครั้งที่ 15” ภายใต้หัวข้อ “มุ่งสู่ประชาคมไทย–จีนที่มีอนาคตร่วมกันเพื่อความเจริญรุ่งเรือง: การเชื่อมโยงเชิงยุทธศาสตร์และการพัฒนาที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม” เพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนมุมมองทางวิชาการ ส่งเสริมความร่วมมือด้านการวิจัยและนวัตกรรมระหว่างประเทศไทยและสาธารณรัฐประชาชนจีน เนื่องในโอกาส วช. ครบรอบ 67 ปี ภายใต้แนวคิดหลัก “67 ปี วช. ต่อยอดองค์ความรู้ เชิดชูผลงานนักวิจัย ขับเคลื่อนอนาคตไทย ด้วยวิจัยและนวัตกรรม” ณ ห้องประชุมจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ อาคาร วช. 1 ชั้น 2 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กรุงเทพมหานคร ในโอกาสนี้ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ พร้อมด้วย Professor WU Jianping อธิการบดีมหาวิทยาลัยหัวเฉียว ร่วมกล่าวเปิดงาน โดยมีคณะผู้บริหาร นักวิจัย นักวิชาการ และผู้เข้าร่วมการสัมมนา เข้าร่วมงานฯ กว่า 100 คน ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า การสัมมนาวิจัยยุทธศาสตร์ไทย–จีน ครั้งที่ 15 เป็นเวทีสำคัญ

กลายเป็นประเด็นร้อนที่ถูกหยิบยกมาถกเถียงกันอย่างกว้างขวาง ทั้งในเวทีวิชาการ ภาคเกษตรกร ไปจนถึงรัฐสภา สำหรับอนุสัญญา UPOV 1991 ที่หลายฝ่ายมองว่าเป็น “โอกาส” ในการยกระดับนวัตกรรมการเกษตรไทยสู่สากล แต่อีกหลายภาคส่วนกลับมองว่านี่คือ “การเสียเปรียบ” ครั้งใหญ่ที่จะส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตของเกษตรกรและปากท้องของคนทั้งประเทศ วันนี้ เทคโนโลยีชาวบ้าน มีโอกาสได้พูดคุยกับ อาจารย์โจน จันได ผู้ก่อตั้งศูนย์พันพรรณ ชายผู้ยืนหยัดในการรวบรวม กักเก็บ และแจกจ่ายเมล็ดพันธุ์พืชพื้นบ้านเพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารให้เกษตรกรไทยมานานกว่า 24 ปี ว่ามีความคิดเห็นอย่างไรเกี่ยวกับเรื่องนี้ และทำไมภาคประชาชนจึงออกมาคัดค้าน เปิดแนวคิด ‘โจน จันได’ ทำไม “เมล็ดพันธุ์พื้นบ้าน”คือทางรอด และความมั่นคงสูงสุดในชีวิตเกษตรกร เมื่อพูดถึงคุณค่าของเมล็ดพันธุ์ดั้งเดิม หลายคนอาจมองเพียงเรื่องของความล้าสมัยหรือผลผลิตที่ไม่ได้มากมายเหมือนพันธุ์พาณิชย์ แต่สำหรับ อาจารย์โจน จันได เมล็ดพันธุ์พื้นบ้านเหล่านี้ไม่ใช่แค่เครื่องมือทำมาหากิน แต่คือ “ความมั่นคงในชีวิต” วันนี้เราจะพาไปเจาะลึกมุมมองของชายผู้เชื่อมั่นว่า เมล็ดพันธุ์คือสมบัติส่วนรวม

การเกษตรแบบผสมผสานเป็นระบบเกษตรกรรมยั่งยืน เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่เกษตรกรให้ความสนใจ เพราะในพื้นที่ที่ทำการเกษตรนั้น สามารถมีผลผลิตหลายชนิดออกขายสู่ตลาดได้ ตั้งแต่ผลผลิตที่เป็นพืชผักไม้ผล ตลอดไปจนถึงในเรื่องของการเลี้ยงสัตว์ จึงทำให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้น และสำคัญที่สุดคือผู้ปลูกต้องได้ประโยชน์มากที่สุด แล้วยังสามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืนด้วยเช่นกัน ในสภาวะที่ภาคเกษตรไทยเผชิญกับความท้าทายหลายด้าน ดังนั้น เกษตรผสมผสานจึงเป็นทางเลือกที่ดีในการสร้างรายได้เพื่อนำไปสู่การดำรงชีพที่มั่นคงสำหรับเกษตรกร นายสรรเสริญ สวรรค์บรรพต ประธานศูนย์การเรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) อำเภอขาณุวรลักษบุรี จังหวัดกำแพงเพชร นับเป็นต้นแบบของเศรษฐกิจการเกษตรอาสา (ศกอ.)อำเภอขาณุวรลักษบุรีของ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 12 นครสวรรค์ (สศท.12) ที่ประสบความสำเร็จในการทำเกษตรผสมผสาน นอกจากนี้ นายสรรเสริญยังเป็น ผู้จัดการแปลงใหญ่ผักตำบลวังหามแห อำเภอขาณุวรลักษบุรี จังหวัดกำแพงเพชร เป็นประธานแปลงใหญ่มันสำปะหลัง ตำบลบ่อถ้ำ อำเภอขาณุวรลักษบุรี จังหวัดกำแพงเพชร และประธานวิสาหกิจชุมชนผักแปลงใหญ่แ

ท่ามกลางความท้าทายของตลาดโลก ภาคเกษตรไทยจำเป็นต้องเร่งเปลี่ยนผ่านจากการมุ่งเน้นปริมาณการผลิต สู่การสร้างมูลค่าเพิ่ม โดยใช้นวัตกรรมและการเชื่อมโยงตลาดเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขัน สภาเกษตรกรแห่งชาติ จึงได้ร่วมกับสำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ (องค์การมหาชน) หรือ ที่เส็บ พร้อมภาคีเครือข่ายภาครัฐและเอกชน เปิดงานมหกรรมสินค้าเกษตร ที่มุ่งสร้างโอกาสทางธุรกิจ “Agri Next Thailand 2026” ภายใต้แนวคิด “From Local Value To Global Market” โครงการยกระดับเกษตรกรไทย สร้างมูลค่าสู่ตลาดโลก เพื่อเป็นเวทีกลางในการเชื่อมโยงผู้มีส่วนเกี่ยวข้องตลอดห่วงโซ่อุปทานภาคเกษตร ตั้งแต่เกษตรกร ผู้ผลิตวัตถุดิบ ผู้พัฒนานวัตกรรมและเทคโนโลยีการเกษตร ผู้ประกอบการแปรรูปสินค้า ผู้จัดจำหน่าย ไปจนถึงผู้ส่งออก พร้อมเปิดโอกาสให้เกิดการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ การพัฒนาผลิตภัณฑ์การสร้างเครือข่ายความ ร่วมมือ และการเจรจาธุรกิจอย่างเป็นรูปธรรม โดยมุ่งต่อยอดศักยภาพสินค้าเกษตรอัตลักษณ์ท้องถิ่น สู่ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่ม ที่สามารถแข่งขันได้ในตลาดสากล ณ ลานอเนกประสงค์ ชั้น 2 อาคาร B ศ