แปรรูปปลาดุก

ตำบลลำไทร อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี ในอดีตเคยเพาะเลี้ยงปลาดุกมากที่สุดในประเทศไทยกว่า 3,000 ไร่ ต่อมาปี 2567 ประสบปัญหาผลผลิตล้นตลาด เกษตรกรจึงรวมตัวจัดตั้งวิสาหกิจชุมชนลำไทรพัฒนา เพื่อมุ่งสู่การแปรรูปสร้างมูลค่าปลาดุก ด้วยภูมิปัญญาชาวบ้าน และการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐ จนได้สินค้าขายดี ที่มีคุณภาพ มาตรฐาน อย. สร้างรายได้หลักแสนต่อเดือน ปัจจุบันทางกลุ่มสามารถแปรรูป สร้างมูลค่าเพิ่มปลาดุกทั้งตัว ได้มากกว่า 100 บาท และประสบความสำเร็จในการขยายตลาดสินค้าเข้าสู่ร้านค้าปลีก “เซเว่นอีเลฟเว่น” และห้างค้าส่ง “แม็คโคร” ในปี 2569 ทางกลุ่มมุ่งพัฒนาการเลี้ยงปลาดุกรูปแบบใหม่เรียกว่า “ปลาดุกโอเมก้า 3” ที่มีคุณค่าทางอาหารสูง ปลอดสารเคมี หวังเจาะตลาดคนรักษ์สุขภาพทั้งในประเทศและส่งออก ผู้สนใจสามารถติดตามข่าวสารเพิ่มเติมได้ทางเฟซบุ๊ก : ปลาดุกเส้นหวาน หากสนใจเยี่ยมชมกิจการหรือสั่งซื้อสินค้าของกลุ่มได้ที่ คุณน้ำอ้อย สมประสงค์ โทร. 087-447-1199

ปลาดุก ที่นิยมเลี้ยงในปัจจุบันมีหลากหลายสายพันธุ์ด้วยกัน เช่น ปลาดุกด้าน ปลาดุกยักษ์ หรือปลาดุกรัสเซีย ปลาดุกบิ๊กอุย ฯลฯ ซึ่งเกษตรกรมีความสนใจเลี้ยงปลาดุกกันมากขึ้น จึงเลือกสายพันธุ์ในการเลี้ยงขึ้นอยู่กับความนิยมบริโภคในพื้นที่นั้น หรือตามความต้องการของตลาด เพราะแต่ละรอบการผลิตค่อนข้างมีความสำคัญมาก หากเลือกสายพันธุ์ที่ดี การจับจำหน่ายและราคาก็จะตอบโจทย์สร้างผลกำไรมากขึ้น ปลาดุกบิ๊กอุย เป็นปลาลูกผสมข้ามสายพันธุ์ระหว่างปลาดุกอุยเพศเมีย และปลาดุกเทศเพศผู้ ซึ่งการขยายพันธุ์ของปลา 2 ชนิดนี้ ลูกพันธุ์ที่ได้ออกมามีอัตราการเจริญเติบโตที่ดี มีความทนทานต่อโรคสูง จึงได้มีการเลี้ยงกันอย่างแพร่หลาย คุณประเทือง มานะกุล เกษตรกรตำบลวังม่วง อำเภอวังม่วง จังหวัดสระบุรี ได้ริเริ่มเลี้ยงปลาดุกบิ๊กอุยเพื่อเป็นงานสร้างรายได้ให้กับเขาด้วยเช่นกัน โดยเน้นการเลี้ยงแบบให้มีต้นทุนต่ำ คุณประเทือง เล่าว่า อาชีพหลักของครอบครัวคือเลี้ยงโคนม ต่อมาประมาณ ปี 2554 ได้มีโอกาสเห็นน้องเช่าบ่อสำหรับเลี้ยงปลาดุกบิ๊กอุยอยู่บริเวณบ้าน จึงเกิดความสนใจที่อยากจะทดลองเลี้ยง จึงได้ขุดบ่อทดลองเลี้ยงในช่วงแรก 1 บ่อ เพื่อที่จะได้ศึกษา

ปลาดุกบิ๊กอุย (Hybrid catfish) เป็นปลาเศรษฐกิจที่เกษตรกรนิยมเลี้ยงกันมาก เพราะปลาดุกบิ๊กอุยเลี้ยงง่าย เจริญเติบโตเร็ว ชุมชนตำบลลำไทร อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี เป็นแหล่งเลี้ยงปลาดุกที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย มาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2542 จนถึงปัจจุบันมีพื้นที่เลี้ยงปลาดุกกว่า 3,000 ไร่ เกษตรกรมีอาชีพเลี้ยงปลาดุกจำนวน 150 ครัวเรือน ในปี พ.ศ. 2557 เกษตรกรประสบปัญหาราคาปลาดุกตกต่ำมาก สร้างผลกระทบต่อรายได้และความเป็นอยู่ของเกษตรกรจำนวนมาก เกษตรกรจึงรวมกลุ่มนำปลาดุกที่เลี้ยงมาแปรรูปเป็นปลาตัวขาย ช่วงปี พ.ศ. 2560 เกษตรกรผู้เลี้ยงปลาได้รวมกลุ่มจัดตั้งวิสาหกิจชุมชนลำไทรพัฒนา ภายใต้การนำของ คุณวีระวงศ์ ปั้นทองสุข ประธานกลุ่มการเลี้ยงปลาดุกนาแปลงใหญ่ตำบลลำไทร ขณะนั้นปลาดุกมีราคาตกต่ำ ไม่สามารถจับปลาออกขายได้ คุณวีระวงศ์จึงได้ทดลองนำปลาดุกมาแปรรูป โดยเริ่มจากนำปลาดุกตัวเล็กมาทำเป็นปลาแดดเดียว ขับรถจักรยานยนต์ขายตามชุมชน ด้วยรสชาติที่กลมกล่อม ถูกปากผู้บริโภคและราคาถูกจึงสามารถจำหน่ายได้ ปัญหาต่อมาปลาดุกตัวใหญ่ยังไม่สามารถออกขายได้ นำมาทดลองแปรรูปในรูปของปลาเส้น ซึ่งเดิมทีปลาเส้นทำเป็นสูตรดั้งเดิม แต่ไม่สา

ปลาดุกเป็นปลาที่คนไทยรู้จักกันดีและมีความนิยมบริโภคในอัตราที่สูง สามารถทำรายได้ให้กับเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงเป็นอย่างดี แต่มีข้อแม้ว่าสถานที่เลี้ยงต้องมีแหล่งน้ำที่ดี สภาพพื้นที่ดี มีการเอาใจใส่ดูแลให้อาหารดี เพื่อสนองตอบปัจจัยในการเลี้ยงปลาดุกอย่างมีประสิทธิภาพ รวมไปถึงด้านการพัฒนาต่อยอดแปรรูปสร้างมูลค่าจึงจะกลายเป็นอาชีพสร้างเงินให้กับเกษตรกรผู้เลี้ยงได้อย่างสมบูรณ์แบบและมีความเสี่ยงน้อยที่สุด  คุณน้ำอ้อย สมประสงค์ เกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงและแปรรูปปลาดุกบิ๊กอุย อาศัยอยู่บ้านเลขที่ 9 หมู่ที่ 13 ตำบลลำไทร อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี ที่มีจุดเริ่มต้นมาจากเกษตรกรผู้เลี้ยงปลาดุกขายหน้าบ่อเพียงอย่างเดียว สู่การพลิกวิกฤตในช่วงที่ราคาปลาดุกตกต่ำ จับมาแปรรูปด้วยภูมิปัญญาชาวบ้าน ต่อยอดพัฒนาจนผลิตภัณฑ์ทุกตัวได้รับรองมาตรฐาน อย. ปัจจุบันสามารถสร้างรายได้จากการแปรรูปได้หลักหลายแสนบาทต่อเดือน พี่น้ำอ้อย เล่าถึงจุดเริ่มต้นของการต่อยอดแปรรูปปลาดุกว่า อาชีพการเลี้ยงปลาดุกเป็นอาชีพที่ทำตกทอดมาตั้งแต่สมัยรุ่นพ่อแม่ ซึ่งนับเป็นเวลากว่า 7 ปีแล้วที่ตนเองได้เข้ามาสานต่ออาชีพตรงนี้ ได้ผ่านเรื่องราวทั้งทุกข์และสุข

คุณดอกรัก สุคนที ศูนย์เรียนรู้ด้านการประมง ตำบลบึงคำพร้อย อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี เป็นอีกหนึ่งเกษตรกรที่เลี้ยงปลาดุกบิ๊กอุย มามากกว่า 15 ปี ไม่ว่าจะเป็นยุคที่มีน้ำเพียงพอหรือช่วงวิกฤตแล้งเกิดขึ้น กลับไม่ส่งผลกระทบต่อการเลี้ยงปลาของเขามากนัก และที่สำคัญเขาได้นำปลาที่เลี้ยงเองทั้งหมดมาแปรรูปสร้างมูลค่า เป็นอีกหนึ่งวิธีการที่ช่วยทำเงินสร้างรายได้ให้กับเขาได้เป็นอย่างดี คุณดอกรัก เล่าให้ฟังว่า ก่อนที่จะมาจับอาชีพเลี้ยงปลา ได้ประกอบอาชีพเป็นพ่อค้าจำหน่ายอาหารปลามาก่อน มีทั้งเป็นแบบอาหารสดและอาหารเม็ด เมื่อทำมาเรื่อยๆ ยอดจำหน่ายยังไม่ดีเท่าที่ควร จากนั้นประมาณ ปี 2542 จึงเริ่มลงมือทดลองเลี้ยงปลาดุกด้วยตนเอง “สมัยก่อนนี่ผมขายของตามตลาดด้วย แล้วก็มีพวกซี่โครงไก่ ไส้ไก่ เพื่อส่งจำหน่ายให้เกษตรกรเอาไปบดเป็นอาหารปลาดุก คราวนี้เราส่งให้เขาเรื่อยๆ กำลังซื้อเขารับไม่ไหว เราก็เลยคิดว่าแบบนี้ต้องหาทางออก คือต้องเลี้ยงเอง ก็เลยเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ได้เริ่มเลี้ยงปลาดุก” คุณดอกรัก เล่าถึงความเป็นมา หลังจากที่ได้เลี้ยงปลาดุกอย่างที่ตั้งใจ คุณดอกรัก บอกว่า การเลี้ยงประสบผลสำเร็จเป็นอย่างมาก ปลาที่เล