แหล่งต้มเกลือ
ช่วงเดือนมกราคม พ.ศ. 2535 ผมยังทำงานอยู่กองบรรณาธิการวารสารเมืองโบราณ ตอนนั้นโชคดี ได้ติดตามอาจารย์ศรีศักร วัลลิโภดม ไปสำรวจแหล่งต้มเกลือสินเธาว์ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อเก็บข้อมูลและภาพถ่ายมาทำฉบับ “เกลืออีสาน” ครั้งนั้นได้ไปหลายแหล่ง ทั้งที่เป็นแหล่งโบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์ซึ่งพบร่องรอยต้มเกลือมาตั้งแต่ร่วมสองพันปีก่อน และแหล่งที่ยังมีชาวบ้านทำสืบเนื่องมาจนถึงทุกวันนี้ แหล่งสำคัญซึ่งอยู่ในเขตลุ่มน้ำมูล ทางตะวันตกของเมืองนครราชสีมา ก็คือ “บ้านพระหัวบึง” ตำบลด่านนอก อำเภอด่านขุนทด ตอนนั้นอาจารย์ศรีศักร บันทึกไว้ในบทความเรื่อง ‘เกลืออีสาน’ ว่า พื้นที่มีสภาพเป็นบึงขนาดใหญ่ “ในฤดูแล้งน้ำมีน้อย พื้นบึงแลดูขาวโพลนไปทั่วเพราะคราบเกลือ..ชายขอบบึงด้านตะวันตกอันเป็นที่ตั้งของบ้านพระหัวบึงนั้นยังมีชาวบ้านทำเกลือกันอยู่เป็นประจำ มีโคกเนินที่เกิดจากการทำเกลือปัจจุบันสลับกับโคกเนินใหญ่น้อยจำนวนมากที่เป็นโคกเนินโบราณ พบเศษภาชนะดินเผาที่เนื่องในการทำเกลือมากมาย..แสดงให้เห็นว่าเป็นชุมชนโบราณที่สำคัญในการผลิตเกลือ..” อาจารย์ศรีศักร ยังอธิบายถึงแหล่งต้มเกลือในเขตอำเภอขามสะแกแสง โนนไทย หนองบัวโคก โด
