ไม้ผลเศรษฐกิจ

ที่อำเภอทับสะแก จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ คือจุดกำเนิดของการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในวงการเกษตรกรรมไทย โดยเฉพาะในแวดวงการผลิตมะพร้าวกะทิ หนึ่งในผลผลิตที่หายากและมีมูลค่าสูง เกษตรกรรุ่นใหม่ในพื้นที่แห่งนี้ คือ คุณต้น – สมภพ แซ่ลิ้ม เกษตรกรสวนมะพร้าวกะทิล้วนได้ใช้ความรู้ ความกล้า และความเชื่อมั่นในการต่อยอดสวนมะพร้าวพื้นเมืองเดิม สู่การพัฒนา “มะพร้าวกะทิพันธุ์แท้” ผ่านเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ ร่วมมือกับนักวิชาการจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน คุณต้น เล่าให้ฟังว่า อดีตเดิมของสวนมะพร้าวในพื้นที่แห่งนี้ ครอบครัวได้ปลูกมะพร้าวแกงแบบดั้งเดิม ซึ่งต้องเผชิญกับราคาที่ผันผวนและปัญหาผลผลิตตกต่ำ ทำให้เมื่อได้กลับมาอยู่บ้านและต้องการต่อยอดสวนแห่งนี้ จึงเริ่มตั้งคำถามว่าจะทำอย่างไรให้สวนมะพร้าวของบรรพบุรุษก้าวข้ามข้อจำกัดดังกล่าวได้ คำตอบที่พบคือ “มะพร้าวกะทิ” พืชที่เขาคุ้นเคยมาตั้งแต่วัยเด็กและรับรู้ว่ามีความพิเศษในตลาด เป็นของฝากที่หายากและสร้างความตื่นตาให้กับผู้พบเห็น จากการคัดเลือกพันธุ์ สู่การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ สำหรับการคัดเลือกสายพันธุ์มะพร้าวให้กลายเป็นมะพร้าวกะทิล้วน ใ

ในยุคที่กระแสการบริโภคผลไม้คุณภาพกำลังมาแรง ส้มโอกำลังกลายเป็นโอกาสใหม่ของเกษตรกรที่มองการณ์ไกล เหมือนเช่น คุณปิติ จีนแส รองประธานยังสมาร์ทฟาร์มเมอร์ จังหวัดกาญจนบุรี เกษตรกรหนุ่มรุ่นใหม่จากตำบลหินดาด อำเภอทองผาภูมิ ผู้พลิกผืนดินเชิงเขาให้กลายเป็นสวนส้มโอที่มีคุณภาพหวานฉ่ำและปลอดภัย จนได้รับความสนใจจากตลาดทั้งในและต่างประเทศ ในพื้นที่ที่เต็มไปด้วยภูเขา น้ำตก และธรรมชาติ คุณปิติเห็นศักยภาพของผืนดินมากกว่าการเป็นเพียงแค่จุดพักสายตา โดยลงมือปลูกส้มโอด้วยแนวคิด “ปลูกให้ต่าง ปลูกให้ยั่งยืน” ตั้งแต่การคัดพันธุ์ การดูแลรักษา ไปจนถึงการพัฒนาผลผลิตของตัวเอง  สายเลือดเกษตรกร ทำให้ต้องกลับมาทำเกษตร  แนวคิดเบื้องหลังความสำเร็จของสวนส้มโอบนพื้นที่ 50 ไร่ ตั้งแต่จุดเริ่มต้นของคุณปิติในวันที่ไม่มีแม้แต่ประสบการณ์ด้านเกษตร ไปจนถึงวันที่ได้รับการยอมรับในฐานะ “นักปลูกส้มโอมืออาชีพ” พร้อมกับเป้าหมายในการสร้างแรงบันดาลใจให้กับคนรุ่นใหม่ที่อยากเริ่มต้นทำเกษตรอย่างมีคุณภาพ คุณปิติ เล่าให้ฟังว่า หลังเรียนจบปริญญาตรีชีวิตในช่วงนั้นไปทำอะไรหลายอย่าง แต่ด้วยที่ครอบครัวทำสวนส้มโอมาตลอด จึงได้กลับมาช่วย

“จังหวัดกาญจนบุรี” ได้ชื่อว่า เป็นดินแดนอีสานแห่งภาคตะวันตก เพราะมีอุณหภูมิค่อนข้างสูงและอากาศร้อนอบอ้าวมากในฤดูร้อน ด้านตะวันตกมีเทือกเขาตะนาวศรีกั้นเขตแดนไทย-พม่า อิทธิพลจากเทือกเขานี้ทำให้พื้นที่ราบทางด้านตะวันออกของจังหวัดเป็นเขตพื้นที่อับฝน มีฝนน้อย ปริมาณฝนรวมตลอดปีน้อยกว่า 1,200 มิลลิเมตร เมื่อเทียบกับตอนกลางของจังหวัด ที่มีฝนรวมตลอดปี ประมาณ 1,200-1,600 มิลลิเมตร “มะขามเทศ” นับเป็นไม้ผลเศรษฐกิจที่น่าจับตามองของเกษตรกรจังหวัดกาญจนบุรี เพราะทนร้อน ทนแล้งได้ดี ปลูกดูแลง่าย ให้ผลผลิตต่อไร่ ประมาณ 500-700 กิโลกรัม ราคาขายส่ง ประมาณกิโลกรัมละ 50-60 บาท ปลูกมะขามเทศ 1 ไร่ จะมีรายได้ไม่ต่ำกว่า 40,000-60,000 บาท ต่อปี “มะขามเทศฝักสีชมพู” ไม้ผลทำเงิน “ไร่สวนขวัญ” คุณไพฑูรย์ สุนทรวิภาต พนักงานขององค์การบริหารส่วนตำบลวังด้ง (อบต. วังด้ง) ใช้เวลาว่างช่วงวันหยุดทำสวนมะขามเทศเป็นรายได้เสริม ชื่อ “ไร่สวนขวัญ” บนเนื้อที่ 3 ไร่ ตั้งอยู่พื้นที่บ้านหนองสามพราน หมู่ที่ 9 ตำบลวังด้ง อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี โทร. (086) 162-0365 คุณไพฑูรย์

ใครจะไปคิดว่า“มะขามเทศ” พืชเศรษฐกิจท้องถิ่น ที่ชาวบ้านปลูกเป็นอาชีพเสริมรายได้ ปัจจุบันจะกลายเป็นพืชหลักทำรายได้อย่างเป็นกอบเป็นกำให้กับชาวบ้านที่อาศัยในพื้นที่นิคมสหกรณ์ห้วยขมิ้น จังหวัดสุพรรณบุรี โดยการสนับสนุนของสหกรณ์นิคมด่านช้าง จำกัด ภายใต้โครงการส่งเสริมสนับสนุนและพัฒนาอาชีพแก่เกษตรกรสมาชิก ส่งผลทำให้ชีวิตความเป็นอยู่ของสมาชิกสหกรณ์ฯที่มีอยู่กว่า 2,000 รายดีขึ้นตามลำดับ ปัจจุบันสหกรณ์นิคมด่านช้าง จำกัด ตั้งอยู่เลขที่2/1 ม.3 ต.หนองมะค่าโมง อ.ด่านช้าง จ.สุพรรณบุรี ภายในนิคมสหกรณ์ห้วยขมิ้น ครอบคลุมพื้นที่ใน 3 อำเภอของจังหวัดสุพรรณบุรี ประกอบด้วย ด่านช้าง หนองหญ้าไซและเดิมบางนางบวช ซึ่งพื้นที่ดังกล่าวเดิมอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติอยู่ในความรับผิดชอบของกรมป่าไม้ ต่อมาพื้นที่บางส่วนถูกบุกรุกจนกลายเป็นป่าเสื่อมโทรม ต่อมาได้มีการจัดตั้งนิคมสหกรณ์ห้วยขมิ้นขึ้น โดยกรมส่งเสริมสหกรณ์  กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และจัดสรรที่ดินทำกินแก่ราษฎรที่อาศัยอยู่ในนิคมฯ รายละไม่เกิน 50 ไร่ พร้อมรวมกลุ่มจัดตั้งสหกรณ์นิคมด่านช้าง จำกัด เพื่อทำหน้าที่ส่งเสริมด้านอาชีพและสวัสดิการต่าง ๆ แก่ผู้ที่อาศัยอยู่ในนิคมฯใ

จังหวัดพังงา ขับเคลื่อนไม้ผลเศรษฐกิจ โดยใช้กระบวนการโรงเรียนเกษตรกร (Farmer Field School : FFS) ตั้งเป้าหมายอย่างน้อย 43 กลุ่ม ในพื้นที่ 8 อำเภอ เกษตรกรเข้าร่วมกว่า 1,300 ราย ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566 จังหวัดพังงา โดยสำนักงานเกษตรจังหวัดพังงา ได้ดำเนินการโครงการยกระดับการผลิตและการตลาดไม้ผลเศรษฐกิจจังหวัดพังงาเพื่อสร้างความมั่นคงด้านรายได้ ภายใต้โครงการตามแผนปฏิบัติราชการประจำปีของจังหวัดพังงา มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มคุณภาพการผลิตไม้ผล ส่งเสริมการรวมกลุ่ม สร้างความเข้มแข็ง สร้างโอกาสทางการตลาดในการจำหน่ายสินค้าที่ดีมีคุณภาพ ตรงกับความต้องการผู้บริโภค รวมทั้งจัดการข้อมูลแผนการผลิต ปริมาณผลผลิตที่แม่นยำ เพื่อวางแผนปริมาณสินค้าที่จะออกสู่ตลาดในการทำการตลาดล่วงหน้า โดยให้ความสำคัญกับมังคุด ซึ่งเป็นไม้ผลอัตลักษณ์ของจังหวัดพังงา ด้วยลักษณะโดดเด่นที่เป็นเอกลักษณ์ คือ ผิวผลมีสีน้ำตาลอมแดง รสชาติหวานอมเปรี้ยว ทำให้ ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล เลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา ตั้งชื่อมังคุดของพังงาว่า “ทิพย์พังงา” หมายถึง ผลไม้ที่เป็นของเทวดา มีรสเลิศจากจังหวัดพังงา ซึ่งอยู่ระหว่างดำเนินการขอขึ้นทะเบียนเป็นสิ่งบ่งช

เมล่อน เรียกได้ว่าเป็นพืชที่ต้องใช้ฝีมือในการปลูกและการยืนหยัดอยู่ในวงการ เพราะความสำเร็จในการปลูกเมล่อนทุกรอบ ทุกครั้ง ไม่ใช่เรื่องที่จะเกิดขึ้นได้ง่ายๆ เลย ดังนั้น วงการนี้จึงมีทั้งคนที่เข้ามาและคนที่พับเสื่อไปอยู่ตลอดเวลา คุณมิตร รุ่งเรือง เกษตรกรชาวนครปฐม เป็นหนึ่งในชาวสวนเมล่อนมืออาชีพที่ยึดอาชีพปลูกเมล่อนมานานกว่า 10 ปี จนวันนี้นอกจากจะปลูกเองแล้ว คุณมิตร ยังส่งเสริมเกษตรกรปลูกเมล่อนเพื่อป้อนตลาด ซึ่งความที่เขาผลิตเมล่อนคุณภาพมาตรฐาน GAP จึงทำให้เมล่อนที่นี่เป็นที่ต้องการของแม่ค้าที่ซื้อขายกันมานาน และวันนี้คุณมิตร ยังก้าวไปอีกขั้นด้วยการปลูกเมล่อนในโรงเรือนกว่า 24 โรงเรือน เพื่อป้อนตลาดบนที่ต้องการเมล่อนคุณภาพสูง ซึ่งแม้จะลงทุนค่อนข้างสูงในส่วนของโรงเรือนเมื่อเทียบกับการปลูกกลางแจ้ง แต่การปลูกในโรงเรือนก็มีข้อดีตรงที่สามารถควบคุมปัจจัยภายนอกต่างๆ ได้เป็นอย่างดี สามารถลดความเสี่ยงจากโรคและแมลงได้ระดับหนึ่ง จึงสามารถลดต้นทุนการใช้สารเคมีและปัจจัยการผลิตอื่นๆ ได้อีกด้วย อีกทั้งยังความเสียหายจากสภาพแวดล้อม เช่น น้ำค้างหนัก ฝนตกหนัก แสงแดดและอื่นๆ ได้อีกด้วย การปลูกเมล่อนในโรงเรือนจึ

“พุทรา” เป็นพืชเศรษฐกิจอีกชนิดหนึ่งที่น่าสนใจ เป็นไม้ผลที่เจริญเติบโตได้เร็ว ปลูกครั้งเดียวอยู่ได้หลายสิบปีกันเลยทีเดียว อีกทั้งยังมีทิศทางตลาดไปได้ดีอีกด้วย คุณสุวิทย์ และ คุณรัศมี ศรีบุรินทร์ 2 สามี-ภรรยา อยู่บ้านเลขที่ 86 หมู่ที่ 12 บ้านน้ำค้อ ตำบลทรายขาว อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย เล่าให้ฟังว่า ตนมีอาชีพเป็นเกษตรกร ทำนา ทำสวน ปลูกอ้อย ฯลฯ แต่หากว่างจากการทำไร่ทำสวนก็จะออกไปขายล็อตเตอรี่ที่ต่างจังหวัด แล้วค่อยกลับมาดูแลไร่สวนตัวเองตามเคย ซึ่งอย่างที่รู้กันอยู่ว่าในช่วงที่ผ่านมาจนมาถึงตอนนี้เศรษฐกิจบ้านเมืองไม่ค่อยดีนัก “ข้าวยากหมากแพง” การใช้จ่ายต้องระมัดระวังให้มากถึงจะดำเนินชีวิตอยู่รอด แถมบางปีฟ้าฝนไม่เป็นใจ ก็ทำให้พืชผลทางการเกษตรเสียหาย ไม่เป็นไปตามเป้าหมายอยู่เหมือนกัน จนตนและภรรยาต้องคิด ปรับเปลี่ยน หาปลูกพืชชนิดใหม่ที่จะทำให้เราได้ผลผลิตที่เป็นไปตามเป้าและยั่งยืน คุณสุวิทย์ เล่าว่า เริ่มแรกได้ตัดสินใจปลูกส้มเขียวหวาน บนเนื้อที่ 4 ไร่ ของตนเอง ตอนแรกก็ให้ผลิตดี ลูกดก แต่พอถึงเวลาเก็บเกี่ยวก็เกิดปัญหาหลายอย่างตามมา ไม่ว่าจะเป็นลูกไม่สมบูรณ์ รสชาติไม่โดนใจตลาด ส่งขายลำบาก เริ่มเก

ส้มโอขาวแตงกวา เป็นไม้ผลท้องถิ่นที่สำคัญทางด้านเศรษฐกิจของจังหวัดชัยนาท ขนาดผลกลมโตปานกลาง เนื้อกุ้งใหญ่สีขาวแห้ง หวานฉ่ำ รสอร่อย เป็นไม้ผลที่ปลูกสืบต่อกันมานานกว่า 100 ปี ถึงปัจจุบัน ในด้านการปลูกและผลิตมีการพัฒนาคุณภาพมาต่อเนื่อง กระทั่งได้ผลส้มโอขาวแตงกวาดีมีคุณภาพที่ผู้บริโภคต้องการ ทำให้เกษตรกรมีรายได้สู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตที่มั่นคง และการปลูกส้มโอขาวแตงกวาในสภาวะเศรษฐกิจฝืดเคืองจึงเป็นทางเลือกที่น่าสนใจ วันนี้จึงนำเรื่อง ส้มโอขาวแตงกวา…ไม้ผลเศรษฐกิจคุณภาพเมืองชัยนาท มาบอกเล่าสู่กัน จังหวัดชัยนาทเป็นที่ราบลุ่มมีแม่น้ำไหลผ่าน ดินมีความอุดมสมบูรณ์ที่เอื้ออำนวยต่อการปลูกพืชได้คุณภาพ โดยเฉพาะส้มโอขาวแตงกวาที่มีการปลูกมานานกว่า 100 ปี มีต้นแม่พันธุ์ต้นแรกอยู่ที่อำเภอมโนรมย์ มีการปลูกและพัฒนาคุณภาพมาต่อเนื่อง ทำให้ได้ผลส้มโอดีมีคุณภาพ มีเนื้อกุ้งใหญ่ขาว หวานฉ่ำ รสชาติอร่อยไม่แพ้ใคร เป็นหนึ่งไม้ผลที่สร้างชื่อให้กับจังหวัดชัยนาท ที่นี่ปลูกไม้ผลเป็นหลัก ได้แก่ มะม่วง กล้วยน้ำว้า ส้มเขียวหวาน มะนาว ส้มโอขาวแตงกวา มะละกอ พุทรา กระท้อน มะกรูด และมะปรางหวาน จำนวน 10 ชนิด รวมพื้นที่ 12,89

ละมุด เป็นผลไม้ที่ขึ้นได้ในดินเกือบทุกชนิด เจริญเติบโตเร็ว การดูแลบำรุงรักษาไม่ยุ่งยาก จึงปลูกทั่วไปในทุกภาค มีทั้งพันธุ์พื้นบ้านและพันธุ์ต่างประเทศ จึงเรียกกันว่าละมุดไทยกับละมุดฝรั่ง แต่ที่นิยมปลูกมากจะเป็นพันธุ์ต่างประเทศ เนื่องจากให้ผลดก ผลมีขนาดใหญ่ มีรสหวาน และกรอบมากกว่าพันธุ์พื้นบ้าน “ละมุดพันธุ์ไข่ห่าน” เป็นพันธุ์จากต่างประเทศ ที่ถูกเปรียบให้เหมือนไข่ห่านเพราะมีขนาด 6.4-7.3 เซนติเมตร มีผลรูปทรงผลกลม ยาวเล็กน้อย ขนาดใหญ่ ไหล่ผลกว้าง ก้นผลมน ขั้วผลบุ๋มเล็กน้อย เปลือกบาง เวลาสุกเนื้อในมีสีน้ำตาลอ่อน เนื้อค่อนข้างหยาบ กรอบ มีรสหวาน ละมุดไข่ห่านเป็นไม้ผลเก่าแก่ของชาวเกาะยอ สงขลา ที่ปลูกกันไว้หลายครัวเรือน จนนับว่าเป็นไม้ผลอัตลักษณ์ ด้วยคุณภาพดินบนเกาะยอที่อุดมไปด้วยความสมบูรณ์ของธาตุอาหารพืชจึงทำให้ละมุดไข่ห่านยังคงคุณลักษณะเดิมได้อย่างสมบูรณ์ คุณไพฑูรย์ ทีปบวร บ้านเลขที่ 32 หมู่ที่ 7 ตำบลเกาะยอ อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา เดิมเคยมีอาชีพเลี้ยงปลากะพงกระชัง แต่ประสบปัญหาธรรมชาติทำให้น้ำไม่สมบูรณ์ไม่คุ้มการลงทุน จึงวางมือแล้วเปลี่ยนไปปลูกละมุดเป็นรายได้หลักมานานกว่า 12 ปี เป็นสวนที่ปลูกล

จังหวัดฉะเชิงเทราหรือเมืองแปดริ้ว มีวัดหลวงพ่อโสธรที่โด่งดังเป็นที่นับถือสักการะของผู้คนทั่วประเทศแล้ว เมืองแปดริ้วยังมีชื่อเสียงด้านการผลิตมะม่วงที่มีคุณภาพ ด้วยรสชาติที่หวานหอมและเนื้อนุ่ม ทั้งมะม่วงสุกหรือดิบ ทำให้ครองใจตลาดผู้บริโภคมาช้านาน แถมยังส่งไปขายต่างประเทศได้ในปริมาณที่สูงอีกด้วย หลายคนสงสัยว่า “ทำไม…มะม่วงแปดริ้ว จึงมีชื่อเสียงและขายได้” ก่อนอื่นควรรับรู้เรื่องราวเกี่ยวกับภาพรวมการผลิตมะม่วงของไทยเสียก่อน ไทยมีมะม่วงพันธุ์ดีมากมาย ประเทศไทยมีมะม่วงหลากหลายสายพันธุ์ทั้งเก่าและใหม่ ตั้งแต่รุ่นบรรพบุรุษก็ปลูกมะม่วง พันธุ์อกร่อง พิมเสน ขายตึก ซึ่งสายพันธุ์เหล่านี้ในปัจจุบันได้รับความนิยมน้อยลง และบางพันธุ์หายไป หรือบางพันธุ์มีการนำมาปรับปรุงใหม่ เช่น พันธุ์ขายตึก หรืออย่างพันธุ์อกร่องที่พยายามนำกลับมาทำใหม่เพื่อให้ออกนอกฤดู แต่ไม่ประสบความสำเร็จ เพราะมะม่วงในฤดูมีปริมาณมาก ทำให้ราคาตก อย่างไรก็ตาม หากสามารถทำได้ก็จะประสบความสำเร็จเรื่องราคา เพราะเป็นพันธุ์ที่ได้รับความนิยมอยู่แล้ว มะม่วงสายพันธุ์ยอดนิยมคือ น้ำดอกไม้ ยังคงครองแชมป์ทั้งขายภายในและส่งออกไปต่างประเทศในกลุ่ม