สถาปัตยกรรมจากเศษเหลือ (Architecture After Waste) คือการนำของเสียจากงานก่อสร้างซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของวิกฤตสิ่งแวดล้อม มาสร้างโอกาสใหม่ทางการออกแบบ โดยโครงการนี้มุ่งเน้นการต่อยอดวัสดุจาก “ฝุ่น” ได้แก่ ฝุ่นหิน ฝุ่นอิฐ และขี้เลื่อย ซึ่งมักถูกมองว่าเป็นเพียงผลพลอยได้ที่ไร้ค่าจากห่วงโซ่อุปทานในอุตสาหกรรมก่อสร้าง
นักศึกษาคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการผังเมือง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ให้ข้อมูลว่า ผลงานที่นำมาจัดแสดงในงานสถาปนิก ’69 ครั้งนี้ คือการสร้างสรรค์ “เจลาตินพลาสติก” โดยใช้เศษฝุ่นและเศษขี้เลื่อยเป็นวัสดุหลัก แล้วใช้เจลาตินเป็นตัวขึ้นรูป พร้อมเติมสีผสมอาหารเพื่อให้เกิดสีสันสวยงามและช่วยให้ชิ้นงานเล่นกับแสงได้ดียิ่งขึ้น
ผลงานดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของเวิร์กช็อปที่นักศึกษาคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการผังเมือง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้ลงพื้นที่ทำร่วมกับ ชุมชนประชานฤมิตร (บางโพ) เพื่อหาแนวทางใหม่ๆ ในการจัดการวัสดุเหลือใช้
ประโยชน์และการต่อยอด
นอกจากความสวยงามที่ใช้ตกแต่งภายในเพื่อให้เกิดลูกเล่นของแสงและเงาแล้ว วัสดุนี้ยังสามารถนำไปทำม็อกอัพ (Mock-up) หรือประดับตกแต่งผนังและกระจกได้ด้วย โดยเราสามารถนำวิธีนี้ไปปรับใช้ได้จริงเมื่อต้องสร้างบ้านหรือตกแต่งพื้นที่ต่างๆ ซึ่งถือเป็นการเริ่มต้นที่ดีในการนำสิ่งที่ถูกมองว่าไร้ค่า กลับมาสร้างมูลค่าและช่วยลดขยะจากงานก่อสร้างได้อย่างยั่งยืน
สำหรับผู้ที่สนใจชมงานสถาปัตยกรรมจากฝุ่น สามารถเข้าชมได้ที่งานสถาปนิก’69 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 28 เมษายน – 3 พฤษภาคม 2569 เวลา 10.00-20.00 น. ณ ชาเลนเจอร์ ฮอลล์ 1-3 อิมแพ็ค เมืองทองธานี
หลายคนอาจมองว่า ใบไม้ที่ร่วงอยู่ใต้ต้น หรือพืชที่ปลูกอยู่ริมรั้วบ้าน เป็นเพียงสิ่งธรรมดาที่ไม่มีมูลค่า แต่ในความเป็นจริงแล้ว พืชหลายชนิดที่อยู่ใกล้ตัว ไม่ว่าจะเป็นใบมะละกอ ใบมะม่วง ใบฝรั่ง ใบมะนาว ไปจนถึงไม้ดอกหลากหลายชนิดที่ปลูกไว้เพื่อความสวยงาม ล้วนเป็นวัตถุดิบสำคัญที่ตลาดสมุนไพรและอุตสาหกรรมสุขภาพยังมีความต้องการอย่างต่อเนื่อง เพราะในสายตาของผู้ที่เข้าใจตลาดสมุนไพรแล้ว “ใบไม้ทุกใบมีมูลค่า” เพียงแต่ต้องรู้ว่าจะนำไปต่อยอดอย่างไร วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านจะพาไปรู้จัก ‘อาชีพรับซื้อสมุนไพร’ กับ คุณนุช–ณิชาดา กิตติโชติธนกุล เจ้าของ “ณิชาดา บ้านสมุนไพร63” เป็นหนึ่งในธุรกิจที่หลายคนอาจไม่เคยรู้จัก แต่เบื้องหลังผลิตภัณฑ์สมุนไพร ชาชง หรือเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพจำนวนมาก ล้วนต้องอาศัยเครือข่ายผู้รวบรวมวัตถุดิบจากเกษตรกรรายย่อยทั่วประเทศ ก่อนส่งต่อเข้าสู่กระบวนการแปรรูป จุดเริ่มต้นของหลายธุรกิจที่ประสบความสำเร็จ มักไม่ได้เกิดจากความต้องการกำไรสูงสุด แต่เกิดจาก “ทางรอด” ของชีวิต เช่นเดียวกับเรื่องราวของธุรกิจสมุนไพรแห่งนี้ ที่เริ่มต้นจากวินาทีที่ชีวิตเกือบถึงทางตัน เมื่อ “สมุนไพร” คือโอกาสสุดท้าย คุ
“กะเพรา” อาจเป็นเพียงผักสวนครัวสำหรับหลายคน แต่สำหรับเกษตรกรในจังหวัดขอนแก่น กำลังกลายเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้อย่างต่อเนื่อง เมื่อการเพาะปลูกไม่ได้อาศัยเพียงประสบการณ์เหมือนในอดีต แต่ผสานองค์ความรู้ การคัดเลือกสายพันธุ์ และการจัดการแปลงปลูกอย่างเป็นระบบ ทำให้กะเพราป่ากลายเป็นวัตถุดิบคุณภาพที่ตอบโจทย์ทั้งผู้ผลิตอาหารและผู้บริโภค พร้อมเปิดโอกาสให้เกษตรกรมีตลาดรองรับผลผลิตที่ชัดเจน คุณจามจุรี แก้วใสย ผู้ช่วยผู้จัดการทั่วไป บริษัท ซีพีแรม จำกัด เปิดเผยถึงแนวทางการพัฒนาการปลูกกะเพราป่าภายใต้ “โครงการเกษตรกรคู่ชีวิต” ซึ่งดำเนินงานก้าวสู่ปีที่ 19 ในอำเภอบ้านแฮด จังหวัดขอนแก่น โดยมีเป้าหมายยกระดับการปลูกกะเพราท้องถิ่นเข้าสู่ระบบการผลิตตามมาตรฐาน GAP สร้างแหล่งวัตถุดิบที่มีคุณภาพ ปลอดภัย และสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ รองรับการผลิตเมนูข้าวกะเพรา ซึ่งเป็นเมนูยอดนิยมในร้านสะดวกซื้อ ผ่านการเชื่อมโยงเกษตรกร ชุมชน และกระบวนการรับซื้อผลผลิตเข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การเพาะปลูก การรับซื้อ ไปจนถึงการนำวัตถุดิบเข้าสู่กระบวนการผลิตอาหาร ช่วยสร้างรายได้ที่มั่นคงให้กับเกษตรกรและเสริมความเข้มแข็งของ
ประเทศไทยใช้ปุ๋ยทุกวันนี้ปีหนึ่ง 4-5 หมื่นล้าน ถ้าเราลดปุ๋ยในนาข้าวได้เมื่อไหร่ ก็คือการลดใช้ปุ๋ยในประเทศได้มาก นอกจากนี้พบว่า ในฟางข้าว ประมาณ 60 ล้านไร่ ที่ทำนาอยู่ ปุ๋ยที่อยู่กับฟางข้าวมีมูลค่า 3-4 หมื่นล้าน แต่เราเผาทำลายไปเกือบครึ่งหนึ่ง คิดง่ายคร่าวๆ ว่า ในฟางข้าว 1 ไร่ เป็นมูลค่าปุ๋ย NPK เป็นพันบาท ถ้าเราไม่เผาก็ต้องหาทางเลือกให้ชาวบ้าน จริงๆ สาเหตุที่ชาวบ้านเผา หนึ่ง ไม่รู้จะจัดการฟางยังไงให้มันไว เพราะทุกวันนี้ปลูกข้าว 2 ปี 5 รอบ และจากการพัฒนาพันธุ์ที่ดีเกินไป ปลูกยังไงก็ออกดอก นี่เป็นข้อดี แต่ข้อเสียคือสภาพแวดล้อมในประเทศเสียหายมาก ศัตรูพืชก็ระบาด สอง ถ้าใช้วิธีปกติ คือ ไถกลบ อย่างน้อยต้องใช้เวลา 40-60 วัน ถ้าใช้วิธีไถกลบแล้วปลูกเลย ตอซังจะถูกย่อยสลายโดยจุลินทรีย์ที่มีอยู่ทั่วไปในธรรมชาติ ซึ่งไม่สามารถจะย่อยสลายได้ในระยะเวลาอันสั้น ปลูกข้าวไปก็จะเหลือง ไม่โต แคระแกร็น อาการนี้เรียกว่า อาการข้าวเมา เมาตอซัง ดร.กฤษณพงศ์ ศรีพงษ์พันธุ์กุล รองอธิบดีกรมการข้าว ได้ให้ความรู้เกี่ยวกับการนำฟางข้าวมาใช้ให้เกิดประโยชน์ว่า ประเทศไทยมีพื้นที่การปลูกข้าว ทั้งฤดูนาปีและนาปรังคร่าวๆ กว่า 66
โดยทั่วไป วานิลลาถูกมองว่าเป็นพืชที่ให้ผลผลิตได้ดีในพื้นที่ที่มีอากาศค่อนข้างเย็นและมีความชื้นเหมาะสม เช่น พื้นที่สูงในภาคเหนือ หรือบางพื้นที่ของภาคอีสาน เนื่องจากการออกดอกของวานิลลามักได้รับอิทธิพลจากสภาพอากาศที่เย็นลงในบางช่วงของปี ทำให้หลายคนมองว่าพื้นที่ภาคใต้ไม่ใช่แหล่งปลูกวานิลลาที่เหมาะสม แต่ปัจจุบันนี้ได้เริ่มมีการปลูกวานิลลาเชิงพาณิชย์ในพื้นที่ภาคใต้แล้ว โดยเฉพาะที่จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งมีอดีตข้าราชการวัยเกษียณเป็นผู้บุกเบิกทดลองปลูกมานานกว่า 3 ปี หลังศึกษาสายพันธุ์และปรับวิธีการจัดการแปลงให้สอดคล้องกับสภาพภูมิอากาศในพื้นที่ ปีนี้นับเป็นครั้งแรกที่สวนวานิลลาแห่งนี้จะเริ่มเก็บเกี่ยวผลผลิตเชิงการค้า โดยคาดการณ์ผลผลิตไว้ประมาณ 40 เปอร์เซ็นต์ สำหรับผลผลิตในรอบแรก ขณะเดียวกันเจ้าของสวนได้วางแผนด้านการตลาดล่วงหน้า ทั้งการหาช่องทางจำหน่ายและการต่อยอดช่องทางสร้างรายได้ที่หลากหลาย เพื่อรองรับผลผลิตที่กำลังจะออกสู่ตลาด สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของวานิลลาในฐานะพืชมูลค่าสูงที่สามารถปรับตัวเข้ากับพื้นที่ปลูกใหม่ๆ ได้ หากมีการบริหารจัดการที่เหมาะสม พี่ยา-ตรียา กลิ่นสุคนธ์ อดีตข้าราชการวัยเ
