“ปลาพลวงชมพู” หรือ ปลากือเลาะห์ อยู่ในตระกูลเดียวกับปลาเวียน และปลาพลวงหินปลาน้ำจืดประจำท้องถิ่นจังหวัดยะลาและนราธิวาส พบเห็นในลำคลองธรรมชาติ ที่น้ำค่อนข้างเย็นไหลผ่าน มีปริมาณออกซิเจนสูง เช่น น้ำตก หรือบริเวณต้นแม่น้ำสายหลักในพื้นที่ภาคใต้ตอนล่าง ตั้งแต่ แม่น้ำสายบุรี แม่น้ำตาปี ไปจนถึงมาเลเซีย
จุดเด่น คือ มีเกล็ดสีชมพู เป็นปลาพลวงชนิดเดียวที่สามารถกินได้ทั้งเกล็ดซึ่งมีรสสัมผัสเหมือนเคี้ยวกระดูกอ่อน นำมาทอดเป็นข้าวเกรียบได้ เนื่องจากมีคอลลาเจนสูง เนื้อปลามีลักษณะนุ่มขาวเหมือนสำลี รสชาติหวาน อร่อย ไม่มีกลิ่นคาว แต่เนื่องจากปลาพลวงชมพูวางไข่น้อย เป็นปลาหายากในไทย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง มีพระราชเสาวณีย์ให้อนุรักษ์ปลาพันธุ์นี้และส่งเสริมอาชีพแก่เกษตรกร ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดยะลา กรมประมง จึงได้ศึกษาวิจัยปลาพลวงชมพูมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2515 จนสามารถเพาะพันธุ์ปลาชนิดนี้ได้ และทางกรมประมงได้ผลักดันปลาพลวงชมพูให้เป็นปลาเศรษฐกิจเพื่อสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรผู้เลี้ยงปลาต่อไป
คุณนันทภัค โพธิสาร นักวิชาการประมงปฏิบัติการ กลุ่มวิจัยและพัฒนาสถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำ กองวิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืด ให้ข้อมูลว่า โดยธรรมชาติของปลาพลวงชมพูจะมีปริมาณไข่น้อยมาก เพียงประมาณ 500-1,000 ฟองเท่านั้น ในขณะที่ปลาชนิดอื่นสามารถวางไข่ได้ทีละเป็นหมื่นๆ ฟอง ปัจจัยถัดมาคือแหล่งน้ำธรรมชาติที่ปลาพลวงชมพูจะเติบโตได้ดีเริ่มลดน้อยลงทุกที จากความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะปัญหา “โลกร้อน” ที่ส่งผลกระทบต่ออุณหภูมิน้ำ เนื่องจากปลาชนิดนี้ชอบอาศัยอยู่ในลำธารต้นน้ำที่มีอุณหภูมิไม่เกิน 25 องศาเซลเซียส แม้ว่าในอุณหภูมิที่สูงกว่านั้นปลาพลวงชมพูจะยังสามารถมีชีวิตอยู่ได้ แต่ก็เหมือนกับมนุษย์เราที่หากต้องอยู่ในสภาพอากาศที่ร้อนอบอ้าว ประสิทธิภาพในการทำงานและการใช้ชีวิตก็จะลดลง ซึ่งส่งผลให้ประสิทธิภาพในการสืบพันธุ์ของปลาลดลงตามไปด้วย
เปิดเงื่อนไขสำคัญ เกษตรกรนอกพื้นที่ภาคใต้เลี้ยงได้ไหม
สำหรับเกษตรกรนอกเหนือจาก 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่สนใจอยากเพาะเลี้ยง คุณนันทภัค ให้คำแนะนำว่า สามารถทำได้ แต่อาจมีข้อจำกัดและปัจจัยที่ต้องคำนึงถึงหลายด้าน ซึ่งค่อนข้างทำได้ยากในระยะเริ่มต้น ยกตัวอย่างเช่น ชุมชนผู้เลี้ยงในพื้นที่ภาคใต้ซึ่งมีสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมอยู่แล้ว ในช่วงแรกยังต้องนำไปเพาะเลี้ยงในลำธารธรรมชาติก่อนจนปลามีความแข็งแรง จึงจะสามารถย้ายมาเลี้ยงในบ่อปูนหรือบ่อดินของตัวเองได้ อย่างไรก็ตาม ในอนาคตเชื่อว่ากรมประมงจะสามารถวิจัยและพัฒนาสายพันธุ์ปลาพลวงชมพูให้มีความทนทานต่อสภาพแวดล้อมที่หลากหลาย เพื่อให้สามารถขยายการเลี้ยงไปได้ทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ
ปัจจุบัน พื้นที่หลักในการเพาะเลี้ยงปลาพลวงชมพูครอบคลุม 3 จังหวัด ได้แก่ ยะลา นราธิวาส และตรัง ซึ่งกรมประมงได้เดินหน้าเผยแพร่องค์ความรู้ให้แก่เกษตรกรอย่างต่อเนื่อง โดยเริ่มจากศูนย์ศึกษาการเพาะพันธุ์ที่เปิดอบรมให้ความรู้แก่ผู้ที่สนใจเข้ามาศึกษา ถือเป็นจุดเริ่มต้นในการนำกลับไปต่อยอดและขยายผลในพื้นที่ของตนเองต่อไป
ทางด้าน นายหฤษฎ์ บินโต๊ะหีม ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดยะลา ให้ข้อมูลว่า จากการที่ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดยะลา (ศปจ.ยะลา) ส่งเสริมให้เกษตรกรในจังหวัดยะลาและนราธิวาสนำไปเลี้ยง ในรอบ 4-5 ปีที่ผ่านมามีมากกว่า 100 ราย โดยในปี 2567 และ 2568 ศปจ.ยะลา ส่งเสริมปีละ 20 ราย ปี 69 มี 30 ราย แต่ก็มีรายเดิมได้รับการส่งเสริมซ้ำบ้าง เนื่องจากปลาพลวงชมพูเติบโตช้าและต้องใช้ระยะเวลาในการเลี้ยงนาน 3-4 ปี กว่าจะได้ขนาด 1.5-2 กิโลกรัม ซึ่งเป็นขนาดตลาด เกษตรกรจึงเจอปัญหาน้ำท่วมและน้ำแล้ง ทำให้มีการเลี้ยงไม่ต่อเนื่องและเลิกเลี้ยงไปบ้าง
ปัจจุบันน่าจะมีเกษตรกรที่ยังเลี้ยงปลาพลวงชมพูไม่ถึง 100 ราย แต่ก็มีเกษตรกรที่เลี้ยงต่อเนื่องและประสบความสำเร็จประมาณ 20 ราย
ด้านการตลาด มักจะเป็นตลาดเฉพาะกลุ่มที่มีกำลังซื้อ เนื่องจากเป็นปลาที่มีราคาสูง โดยราคากิโลกรัมละ 3,000 บาท ปลาพลวงชมพูหนึ่งตัวราคาประมาณ 5,000-6,000 บาท
ปัจจุบันขายภายในประเทศเป็นหลัก โดยเฉพาะที่อำเภอเบตง จังหวัดยะลา ซึ่งสามารถขายให้นักท่องเที่ยวชาวมาเลเซีย และชาวไทยที่มาเที่ยวเบตงและอยากลองชิมปลาชนิดนี้
ส่วนตลาดต่างประเทศที่น่าจะเป็นไปได้จะมีจีนและสิงคโปร์ แต่เรายังไม่สามารถเปิดตลาดได้เพราะยังมีกำลังการผลิตไม่เพียงพอ และด้วยปัญหาทางภูมิศาสตร์ ภูมิอากาศ ทำให้ผลผลิตปลาพลวงชมพูไม่ต่อเนื่อง
สำหรับใครที่อยากสัมผัส ‘ปลาพลวงชมพู’ อัญมณีมีชีวิตแห่งป่าฮาลา-บาลา สินค้าเกษตรมูลค่าสูงและสินค้า GI ขึ้นชื่อแห่งชายแดนใต้สักครั้งในชีวิต สามารถมาชมตัวจริงได้ที่งานวันประมงน้อมเกล้าฯ ครั้งที่ 36 ในระหว่างวันที่ 3–12 กรกฎาคม 2569 เวลา 10.00–20.00 น. ณ บริเวณชั้น G ศูนย์การค้าฟิวเจอร์พาร์คและสเปลล์ จังหวัดปทุมธานี บัตรเข้าชมเพียง 20 บาท (นักเรียนเข้าชมฟรี) โดยรายได้ทั้งหมดในงานจะนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายสมทบทุนมูลนิธิจุฬาภรณ์
ปัญหาหมอกควันและฝุ่น PM2.5 จากการเผาเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรในภาคเหนือ กำลังถูกยกระดับจากมาตรการรณรงค์ “งดเผา” ไปสู่โมเดลเศรษฐกิจใหม่ที่ทำให้เกษตรกรเห็นผลตอบแทนเป็นรูปธรรม ผ่านการเปลี่ยนฟางข้าว ตอซัง และเศษวัสดุเหลือทิ้งให้กลายเป็นสินค้า พลังงานทดแทน และรายได้ใหม่ของชุมชน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จับมือกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม หรือ อว. เดินหน้าโครงการ “เหนือสานสร้าง เลิกเผา เป๋าตุง” ปักหมุดจังหวัดเชียงรายเป็นพื้นที่ขยายผล พร้อมทำข้อตกลงรับซื้อเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรจากภาคเอกชนแล้วกว่า 20 ล้านบาท ตั้งเป้าสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจรวมกว่า 3,000 ล้านบาทภายใน 5 ปี ขณะที่ ARDA ใช้งานวิจัยเปลี่ยนฟางข้าวเป็นชีวมวลอัดเม็ด ลดพื้นที่เผากว่า 2,000 ไร่ เพิ่มรายได้สุทธิเกษตรกรสูงสุด 49% และเชื่อมต่อสู่ตลาดอุตสาหกรรมพลังงานสะอาด “ปิยะรัฐชย์” เปิดโครงการเชียงราย เปลี่ยนเศษวัสดุเกษตรเป็นรายได้ นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ลงพื้นที่ ณ โรงเรียนภาษาจีนเล่าฟู่ ตำบลป่าตึง อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย พร้อมด้วย ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวั
ต้นยางนา พบได้ทั่วไปในประเทศไทย ซึ่งยืนยันได้จากชื่อหมู่บ้าน ตำบล อำเภอ ที่มีคำว่า “ยาง” มีอยู่ในทุกภาคของประเทศ เช่น อำเภอท่ายาง ท่าสองยาง ยางตลาด และยางชุมน้อย เป็นต้น และยางนา ไม้มีค่าคู่เมืองไทยมาช้านาน ความสำคัญแต่โบราณ ยาง หรือยางนา คือต้นยางที่ให้น้ำมันยางแก่คนไทยในรุ่นโบราณอย่างเป็นล่ำเป็นสัน รวมทั้งยังเป็นต้นไม้ที่คนไทยรุ่นเก่า ท่านได้นำมาใช้ประโยชน์ในการก่อสร้างบ้านเรือนเป็นที่อยู่อาศัยเป็นลำดับรองลงมาจากไม้สัก เป็นต้นไม้ที่ขึ้นได้ดีในทุกภาคของประเทศไทย โดยเฉพาะในเขตป่าดิบใกล้ๆ ลำห้วย ลำธาร ปัจจุบัน ปริมาณไม้ยางนาในประเทศลดลงมาก เนื่องจากการบุกรุกทำลายป่า เพื่อใช้ประโยชน์ที่ดินสำหรับการเกษตร โดยเฉพาะพื้นที่อุดมสมบูรณ์ใกล้ๆ แหล่งน้ำที่มีไม้ยางนาขึ้นอยู่ จะเป็นที่ต้องการเพื่อการเพาะปลูกมาก การเจาะโคนไม้ยางเพื่อเอาน้ำมันยาง โดยใช้ไฟสุมและเผา ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำลายแหล่งพันธุกรรมไม้ยางนา จึงควรที่มีการอนุรักษ์และส่งเสริมการปลูกกันต่อไป ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ลำต้น ไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ สูง 40-50 เมตร ลำต้นเปลาตรง เปลือกหนา เรียบ สีเทาหรือเทาปนขาว โคนต้นมักเป็นพูสูงขึ้นมาเล็กน้อย ข
พื้นที่ 10 ไร่ ที่ดอนสูง คุณคงศักดิ์ นาคคุ้ม เกษตรกรหัวไวใจสู้ นำโอ่งขนาดใหญ่ หรือชาวภาคอีสานเรียกว่า “โอ่งแดง” ตั้งเรียงยาว แถวละ 10 ลูก 3 แถว ต่อท่อน้ำให้เชื่อมกันจากนั้นสูบน้ำใต้ดินให้เต็มโอ่งเพื่อเป็นการให้ความชื้นแก่พืชที่ปลูกแบบผสมผสานโดยใช้ฝรั่งกิมจูเป็นหลัก คุณคงศักดิ์ อยู่บ้านเลขที่ 547 หมู่ที่ 5 บ้านนิคม ตำบลนิเวศน์ อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด จบการศึกษาจากช่างกลอุเทนถวาย สาขาช่างก่อสร้าง ทำงานภาคเอกชน มีภรรยาที่ร้อยเอ็ด จึงปักหลักที่ “ร้อยเอ็ดเพชรอีสาน พลาญชัยบึงงาม เรืองนามพระสูงใหญ่ ผ้าไหมชั้นดี สตรีโสภา ทุ่งกุลาสดใส งานใหญ่บุญผะเหวด” แม้จะเปลี่ยนมาเป็น “สิบเอ็ดประตูเมืองงาม เรืองนามพระสูงใหญ่ ผ้าไหมสาเกต บุญผะเหวดประเพณี มหาเจดีย์ชัยมงคล งามน่ายลบึงพลาญชัย เขตกว้างไกลทุ่งกุลา โลกลือชาข้าวหอมมะลิ” เขาก็รักร้อยเอ็ด เพราะเป็นเมืองน่าอยู่ ผู้คนน่ารัก ฟูมฟักตำนานเมือง มาวันนี้ ชายวัย 69 ปีแล้วครับ 1 ไร่ ได้แสน คือ แสนสุขใจ แสนสุขใจ แสนร่าเริง รายได้เป็นแสน คุณคงศักดิ์ บอกว่า ตนเองไม่ได้จบการศึกษาทางการเกษตร “ใจรักชอบศึกษา” การเกษตรอินทรีย์ ระบบน้ำหยด การให้น้ำแบบประหยัด ตนเ
ปลาหมอคางดำ (Blackchin Tilapia) เป็นปลาต่างถิ่นที่เข้ามาในประเทศไทยและแพร่ระบาดในหลายจังหวัด ก่อให้เกิดผลกระทบต่อระบบนิเวศและสัตว์น้ำท้องถิ่น กรมประมงรายงานว่า ณ ปี 2568 พบการแพร่ระบาดใน 17 จังหวัด และได้ดำเนินการกำจัดไปแล้วกว่า 7.2 ล้านกิโลกรัม ตามแผนปฏิบัติการแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาด พ.ศ. 2567–2570 แม้จะเป็นปลาต่างถิ่น แต่เป็นปลาที่บริโภคได้ หลายฝ่ายมองถึงโอกาสในการใช้ประโยชน์จากปลาหมอคางดำเพื่อเป็นพลังขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ด้วยการนำปลาหมอคางดำมาแปรรูป มาพัฒนาและวิจัยเป็นนวัตกรรมในด้านต่างๆ คุณค่าทางโภชนาการ งานวิจัยและข้อมูลจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรีพบว่า ก้างปลาหมอคางดำสามารถสกัดเป็นแคลเซียมบริสุทธิ์ ใช้เป็นอาหารเสริมสำหรับผู้สูงอายุและผู้ป่วยทางกระดูก เพราะมีโปรตีนสูง เช่น เนื้อปลาสุก 30 กรัมให้โปรตีนประมาณ 7 กรัม ทั้งยังมีไขมันต่ำ หากเทียบกับปลาน้ำจืดบางชนิด เช่น ปลานิล ปลาช่อน หากรับประทานในปริมาณเท่าๆ กัน จึงเหมาะสำหรับผู้ที่ดูแลน้ำหนัก ส่วนก้างก็อุดมด้วยแคลเซียมและฟอสฟอรัส ปรุงเป็นอาหารหลากหลายเมนู ในช่วงที่ผ่านมาหลายชุมชน เช่น จ.สมุทรปราการ จ.เพชรบุรี มีการจัดกิจกรรม “ล
