จากกรณี ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา หัวหน้าศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพโรคอุบัติใหม่ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ออกมาเปิดเผยถึงเชื้อไข้หวัดนกในสัตว์บก อย่าง ชะมด อีเห็น ฯลฯ ซึ่งพบในสวนสัตว์ที่ จ.นครราชสีมา และมีการเฝ้าระวังในเจ้าหน้าที่สวนสัตว์กลุ่มหนึ่ง โดยมีการให้ยาโอเซลทามีเวียร์เพื่อป้องกันโรคไข้หวัดนก ซึ่งผลทางห้องปฏิบัติการของจุฬาฯ ไม่พบเชื้อไข้หวัดนกติดต่อมายังคน
แต่ในสัตว์นั้นมีการอ้างจากผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่ว่า พบเชื้อไข้หวัดนกในสัตว์บก แต่มีการควบคุมในพื้นที่ได้แล้วเมื่อช่วงเดือนกันยายน 2560 ที่น่าห่วงคือ ไม่มีการประกาศหรือแจ้งเตือนชัดเจนต่อบุคลากรทางการแพทย์ เพื่อให้ระมัดระวังเรื่องนี้ รวมทั้งการสื่อสารความเสี่ยงกับประชาชนในพื้นที่เสี่ยง เพื่อเลี่ยงการรับประทานเนื้อสัตว์ที่เข้าข่าย หรือช่วยกันเฝ้าระวังสัตว์ตายผิดปกติ
ปรากฏว่าหลังจากมีข่าวทางกรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ต่างปฏิเสธ รวมทั้งกรมควบคุมโรคระบุชัดว่าเป็นข้อมูลเก่าเมื่อ ปี 2560
เมื่อวันที่ 28 มีนาคม แหล่งข่าวในแวดวงสาธารณสุขและสัตวแพทย์ผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่นครราชสีมา ให้ข้อมูลว่า ณ ขณะนั้นมีการพูดกันในพื้นที่ว่า เป็นเชื้อไข้หวัดนกจริง แต่พบในสัตว์บก คือ ชะมด อีเห็น ฯลฯ ส่วนสัตว์ปีก อย่าง ไก่ หรือนกกระทา จะพบด้วยหรือไม่นั้น กรมปศุสัตว์เป็นผู้ตรวจเชื้อจากสัตว์เพียงแห่งเดียว จึงไม่แน่ใจว่าเชื้อจริงๆ คืออะไร แต่เท่าที่ทราบขณะนี้ไม่มีเชื้อไข้หวัดนก ซึ่งแน่นอนว่าใช่
เพราะช่วงที่เกิดเรื่อง เมื่อ ปี 2560 ได้มีทีมลงไปควบคุมโรคในสัตว์ และควบคุมป้องกันไม่ให้ติดต่อจากสัตว์สู่คน ที่สำคัญเรื่องนี้ยังมีประกาศจากกระทรวงสาธารณสุข ลงวันที่ 13 กันยายน 2560 ลงนามโดย นพ. สุวรรณชัย วัฒนายิ่งเจริญชัย ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งเป็นรองปลัดกระทรวงสาธารณสุข ทำหนังสือถึงนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดทุกแห่ง ในเรื่องขอความร่วมมือให้ดำเนินการตามมาตรการสำคัญในการป้องกันควบคุมโรคไข้หวัดนก
ซึ่งแม้ประกาศดังกล่าวจะไม่ได้ระบุชัดว่า พบเชื้อไข้หวัดนก แต่ก็มีความกังวลเกี่ยวกับเรื่องนี้ชัดเจน อาจเพราะประเทศรอบข้างไทย พบเชื้อ หรือเพราะสาเหตุใดคงไม่อาจบอกได้ แต่ที่แน่ๆ หากมีการประกาศชัด โดยเฉพาะกรมปศุสัตว์ก็จะทำให้การควบคุมป้องกัน โดยเฉพาะในระดับชาวบ้านก็จะง่ายขึ้น
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า สำหรับประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ สธ.0436.2/3 เรื่องขอความร่วมมือให้ดำเนินการตามมาตรการสำคัญในการป้องกันควบคุมโรคไข้หวัดนก โดยระบุว่า ด้วยสถานการณ์โรคไข้หวัดนกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยสถานการณ์ไข้หวัดนกในคนปี 2560 องค์การอนามัยโลกรายงานเมื่อ วันที่ 25 สิงหาคม 2560 พบผู้ป่วยโรคไข้หวัดนกสายพันธุ์ A (H5N1) จำนวน 3 ราย และเสียชีวิต 1 ราย ในประเทศอียิปต์
องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติรายงาน เมื่อวันที่ 23 สิงหาคม 2560 พบผู้ติดเชื้อไข้หวัดนกสายพันธ์ H7N9 จำนวน 2 ราย ในประเทศจีน
สำหรับการติดเชื้อไข้หวัดนกในสัตว์ องค์การโรคระบาดสัตว์ระหว่างประเทศ รายงานพบสัตว์ปีกติดเชื้อไข้หวัดนกกว่า 64 ประเทศทั่วโลก ทั้งหมด 8 สายพันธุ์ โดยพบเชื้อ H5N1 ใน 15 ประเทศ และสายพันธ์ุ H7N9 ใน 2 ประเทศ รวมทั้งประเทศเพื่อนบ้านอย่างต่อเนื่องรวม 45 จุด เช่น ประเทศกัมพูชา เมียนมา เวียดนาม มาเลเซีย และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
สำหรับ ประเทศไทย มีความเสี่ยงจากการเคลื่อนย้ายสัตว์บริเวณแนวชายแดน การเคลื่อนย้ายไก่พื้นเมือง ไก่ชน พื้นที่เสี่ยงสัตว์ปีกหนาแน่น หรือมีพื้นที่พบสัตว์ปีกป่วยตายผิดปกติจำนวนมาก รวมทั้งพบในโครงการเลี้ยงไก่ไข่ เพื่ออาหารกลางวันนักเรียน
โดยข้อมูลจากสำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค และกรมปศุสัตว์ ตั้งแต่เดือนมกราคม 2560 -31 สิงหาคม 2560 พบจังหวัดที่มีความเสี่ยงสูงสำหรับโรคไข้หวัดนก 38 จังหวัด คือ เชียงใหม่ เชียงราย น่าน พะเยา ลำปาง ลำพูน สุโขทัย เพชรบูรณ์ พิษณุโลก อุตรดิตถ์ กำแพงเพชร นครสวรรค์ อุทัยธานี พิจิตร พระนครศรีอยุธยา สระบุรี ปทุมธานี นนทบุรี นครปฐม กาญจนบุรี สมุทรสาคร สุพรรณบุรี ราชบุรี จันทบุรี ฉะเชิงเทรา ปราจีนบุรี นครนายก ร้อยเอ็ด ขอนแก่น สกลนคร หนองคาย ชัยภูมิ นครราชสีมา ชุมพร นครศรีธรรมราช สุราษฎร์ธานี สงขลา และกรุงเทพมหานคร
โดยประกาศดังกล่าว ยังระบุว่า ขอให้ดำเนินการมาตรการสำคัญในการป้องกันโรค คือ 1. ป้องกันควบคุมโรคอย่างเข้มข้นเสมือนมีการระบาดจริง จนกว่าจะมีผลทางห้องปฏิบัติการว่าไม่พบเชื้อไข้หวัดนก 2. ประชาสัมพันธ์การป้องกันโรคให้ประชาชนและสถานศึกษารับทราบ
3.พิจารณาซ้อมแผนเตรียมความพร้อมตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน ทั้งการรักษาในร พ. และเตรียมห้องแยกโรค รวมทั้งการส่งต่อผู้ป่วย รวมทั้งการสอบสวน ป้องกัน และควบคุมโรค พิจารณาให้ยาต้านไวรัสโอเซลทามิเวียร์ ซึ่งเป็นยาต้านไวรัสไข้หวัดใหญ่เพื่อนำมาป้องกันโรคไข้หวัดนก เป็นต้น
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ขณะเดียวกัน ยังมีประกาศเพิ่มเติม ลงวันที่ 13 กันยายน 2560 ส่งถึงอธิบดีทุกกรม เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา ผู้ตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข ฯลฯ ขอให้เตรียมพร้อมเรื่องนี้เช่นกัน โดยเพิ่มจังหวัดที่มีความเสี่ยงต้องเฝ้าระวังเพื่อไม่ให้เกิดโรคไข้หวัดนกคือ จ.แพร่ เพิ่มจาก 38 จังหวัด เป็น 39 จังหวัด ทั่วประเทศ ในปี 2560 ที่ผ่านมา
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
ในวันที่โลกกำลังเผชิญวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ทั้งภัยแล้ง อุณหภูมิสูง ดินเสื่อม และต้นทุนการผลิตที่พุ่งสูงขึ้น การทำเกษตรจึงยากกว่าที่เคย โดยเฉพาะปัญหาราคาปุ๋ยและคุณภาพดินที่ถดถอยต่อเนื่อง จนเกษตรกรจำนวนมากต้องลงทุนเพิ่ม แต่ผลผลิตกลับไม่เพิ่มตาม “ไบโอชาร์” จึงถูกมองว่าเป็นหนึ่งในทางรอดสำคัญของภาคเกษตรยุคใหม่ เพราะไม่ใช่เพียงถ่านธรรมดา แต่คือคาร์บอนจากชีวมวลพืชที่มีโครงสร้างรูพรุนสูง ช่วยฟื้นฟูดินถึงระดับโครงสร้างพื้นฐาน ทำให้ดินร่วนซุย อุ้มน้ำได้ดี ลดการสูญเสียธาตุอาหาร และช่วยให้จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์เติบโตได้มากขึ้น และสิ่งที่น่าสนใจคือ เกษตรกรสามารถผลิตไบโอชาร์ใช้เองได้จากเศษวัสดุในไร่นา ไม่ว่าจะเป็นฟางข้าว ใบอ้อย กิ่งไม้ ซังข้าวโพด หรือเศษพืชจากสวนผลไม้ เพราะพืชทุกชนิดล้วนมีคาร์บอนเป็นองค์ประกอบ เมื่อนำมาเผาภายใต้สภาวะออกซิเจนจำกัด ก็จะได้ไบโอชาร์ที่สามารถนำกลับไปฟื้นดินในแปลงของตัวเองได้อีกครั้ง คุณประสาน สุขสุทธิ์ อดีตหัวหน้ากลุ่มอารักขาพืช สำนักงานเกษตรจังหวัดสระแก้ว และเจ้าของสวนไผ่โป๋ยแจ่ม สระแก้ว ได้ให้มุมมองในเรื่องของไบโอชาร์ไว้ว่า แม้ไบโอชาร์จะไม่ใช่ยาวิเศษที่แก้ได้ทุกปัญหาในทั
“ถั่วแระญี่ปุ่น” คือถั่วเหลืองฝักสด เป็นพืชล้มลุก มีทรงพุ่ม ผลเป็นฝัก มีลักษณะทรงแบน ยาวรี โค้งงอเล็กน้อย มีขนอ่อนๆ ฝักมีสีเขียว ฝักจะนูนขึ้น มีเมล็ดโตเรียงกันอยู่ข้างใน เมล็ดไม่แก่ไม่อ่อนเกินไป เมล็ดสีเขียว มีรสชาติหวานมันกว่าเมล็ดใหญ่กว่า นุ่มกว่า มีถิ่นกำเนิดในประเทศญี่ปุ่น ต่อมาได้มีปลูกกันมากในหลายประเทศทั่วโลก ญี่ปุ่น จีน และเกาหลี มีประวัติการบริโภคถั่วเหลืองในระยะฝักไม่อ่อนและไม่แก่เกินไป ชาวญี่ปุ่นนิยมรับประทานถั่วแระเป็นกับแกล้มเบียร์ หรืออาหารว่างเกือบทุกครัวเรือน จึงมีการพัฒนาปรับปรุงพันธุ์ถั่วเหลืองให้มีฝักและเมล็ดใหญ่กว่าถั่วเหลืองธรรมดา 2 เท่า เมล็ดนุ่ม รสชาติหวานมัน ทั้งนี้ เพื่อประโยชน์สำหรับบริโภคฝักสดเพียงอย่างเดียว และมีความพยายามปลูกถั่วแระส่งตลาดตลอดทั้งปี ซึ่งความต้องการบริโภคถั่วแระญี่ปุ่น หรือถั่วเหลืองฝักสด (Vegetable Soybean) ของชาวญี่ปุ่น ประมาณปีละ 150,000 ตัน แต่สามารถผลิตภายในประเทศได้เพียง 100,000-110,000 ตัน จึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ถั่วแระญี่ปุ่นเป็นพืชโปรตีนสูง (ถั่วแระญี่ปุ่น มีโปรตีน 12.7% ถั่วฝักยาว มีโปรตีน 2.4%) รสชาติอร่อย สามารถนำไปประกอบอาหา
ข้อมูลหน่วยงาน สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร เลขที่ 50 ถนนพหลโยธิน แขวงลาดยาว เขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร 10900 โทรศัพท์ 02-940-6578 อีเมล : [email protected]
