มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา ได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยจาก สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) ขับเคลื่อน “เสบียงเมืองโมเดล” โครงการแก้จน ในจังหวัดยะลา ด้วยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี นวัตกรรม “สร้างธุรกิจใหม่ Up Skill รายได้เพิ่มขึ้น” ตามนโยบายรัฐบาลและนโยบายกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เพื่อให้เกิดการสร้างอาชีพและรายได้ให้กับกลุ่มเป้าหมาย และขยายไปสู่การผลิตเชิงพาณิชย์อย่างยั่งยืน
ความสำเร็จของข้าวโพดหวาน
จากฐานทุนธรรมชาติ สู่เสบียงเมืองโมเดล
มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลาได้ลงพื้นที่เพื่อแก้ไขปัญหาความยากจนในระดับครัวเรือน โดยมุ่งเน้นการสร้างอาชีพและเพิ่มรายได้ให้แก่ประชาชนในพื้นที่อำเภอบันนังสตา ผ่านการส่งเสริมการผลิตพืชเศรษฐกิจและการแปรรูปสินค้าเกษตร
ข้าวโพดหวาน เป็นหนึ่งในพืชเศรษฐกิจที่มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา ส่งเสริมชาวบ้านในพื้นที่บ้านบาโงยแจเกาะ และบ้านตาเนาะปูเต๊ะ เพาะปลูกเพื่อสร้างอาชีพ โดยถ่ายทอดความรู้ตั้งแต่การปรับปรุงดิน การพัฒนาปุ๋ยอินทรีย์เคมีสำหรับปลูกข้าวโพดหวาน เพื่อให้ผลผลิตมีคุณภาพและเพิ่มปริมาณผลผลิต ต่อมากลุ่มเกษตรกรได้นำความรู้ปุ๋ยหวานไปประยุกต์ใช้กับการปลูกพืชผักสวนครัวอื่นๆ เช่น แตงกวา ถั่วฝักยาว พริกขี้หนูสวน มะเขือ ตะไคร้หยวกขาว ขมิ้นเกษตร สำหรับประกอบอาหารเพื่อยังชีพในครอบครัวและจำหน่ายในชุมชน
มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลาไม่ได้มาแค่สอนปลูก แต่ส่งต่อ “อาชีพ” และ “ความมั่นคง” ให้กับกลุ่มเกษตรกร โดยถ่ายทอดองค์ความรู้การผลิตน้ำนมข้าวโพดพาสเจอไรซ์ตามมาตรฐาน และการขอมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน (มผช.) เพื่อเพิ่มมูลค่าและสร้างรายได้อย่างยั่งยืนให้กับชุมชน
สินค้า “น้ำนมข้าวโพดเสบียงเมืองโมเดล” คัดสรรข้าวโพดคุณภาพดี ผลิตด้วยความใส่ใจ สะอาด ปลอดภัย ได้มาตรฐาน หอม หวาน มัน สดใหม่ทุกขวด อร่อยได้ทั้งแบบเย็น และแบบอุ่น! แค่เทใส่แก้วเซรามิกแล้วอุ่นด้วยไมโครเวฟ หรือเทใส่หม้อตั้งไฟอุ่นๆ พร้อมเสิร์ฟความหอม หวาน และดีต่อสุขภาพ! ทุกขวดไม่ได้มีแค่ความอร่อย แต่คือความตั้งใจในการส่งต่อคุณค่าจากผลผลิตชุมชนสู่มือผู้บริโภค
ปัจจุบันบ้านบาโงยแจเกาะ หมู่ที่ 10 ที่มีสมาชิก 26 ราย ภายใต้การนำของ นายมะรอปี สมาเฮาะ ผู้ใหญ่บ้าน หมู่ที่ 10 นับเป็นกลุ่มเกษตรกรที่มีความเข้มแข็งในการปลูกข้าวโพด กล้วยหินบันนังสตา และกล้วยน้ำว้า บนพื้นที่การปลูก 10 ไร่ ทางกลุ่มได้มีนำผลผลิตข้าวโพดจำหน่ายฝักสดหน้าสวนและส่งผลผลิตข้าวโพดไปยังเครือข่ายเพื่อแปรรูปเป็นน้ำนมข้าวโพด จำหน่าย เป็นการเพิ่มมูลค่าของผลผลิต
ด้านบ้านตาเนาะปูเต๊ะ ได้จัดตั้ง “ศูนย์เรียนรู้เกษตรชุมชนข้าวโพดหวานตาเนาะปูเต๊ะ” เปิดโอกาสให้ผู้สนใจได้เข้าเรียนรู้ทักษะการปลูกข้าวโพดหวานจากเกษตรกรตัวจริงที่พร้อมถ่ายทอดองค์ความรู้และประสบการณ์จริงด้านการปลูกข้าวโพดหวานอย่างครบวงจร ตั้งแต่การเลือกพันธุ์ การเตรียมเมล็ดพันธุ์ การเตรียมแปลง การจัดการดิน การใส่ปุ๋ย การให้น้ำ การดูแลรักษา การป้องกันโรคและศัตรูพืช ตลอดจนการเก็บเกี่ยว การคัดคุณภาพผลผลิต การสร้างมูลค่าเพิ่มสินค้าเกษตร สู่กระบวนการพาสเจอไรซ์ที่สะอาด ปลอดภัย และคงคุณค่าทางโภชนาการไว้อย่างครบถ้วนและการเชื่อมโยงสู่ตลาดชุมชน เพื่อยกระดับรายได้
หากใครสนใจเรื่องเกษตรและการแปรรูป แวะมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ลงมือทำจริง และชิมของอร่อย! ได้ที่ ศูนย์เรียนรู้เกษตรชุมชนข้าวโพดหวานตาเนาะปูเต๊ะ แหล่งเรียนรู้ใหม่ภายใต้โครงการ “เสบียงเมืองโมเดล” สนใจติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นายมูฮำหมัดอิรันร์ สะดียามู โทร. 098-683-8458 หรือทาง Facebook: เสบียงเมืองโมเดล
สินค้าใหม่ “กล้วยหินต้มพาสเจอไรซ์”
ผู้ช่วยศาสตราจารย์จริยา สุขจันทรา หัวหน้าโครงการวิจัย “เสบียงเมืองโมเดล” ได้ขยายผลสู่การแปรรูปสินค้าเกษตรตัวใหม่คือ “กล้วยหินบันนังสตา” พืชเศรษฐกิจและพืชอัตลักษณ์สำคัญของอำเภอบันนังสตา และกล้วยหินบันนังสตา พืชที่ได้รับการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ชนิดแรกของจังหวัดยะลา โดยมีการพัฒนาห่วงโซ่คุณค่าอย่างครบวงจร ตั้งแต่การปลูก การแปรรูป การสร้างแบรนด์ ไปจนถึงการเชื่อมโยงตลาด ส่งเสริมให้เกิดการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจในชุมชน และเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันของสินค้าอัตลักษณ์ในระดับที่กว้างขึ้น
มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลาได้ส่งเสริมให้กลุ่มเกษตรกรในพื้นที่หมู่ที่ 3 ตำบลบันนังสตา นำกล้วยหินไปต่อยอดสร้างมูลค่าเพิ่มในรูปแบบกล้วยหินต้มพาสเจอไรซ์ เพื่อยืดอายุการเก็บรักษา เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการได้รับการถ่ายทอดความรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ตั้งแต่กระบวนการคัดเลือกวัตถุดิบ เทคนิคการแปรรูปและการควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์ เพื่อให้ “กล้วยหินต้มพาสเจอไรซ์” เป็นไปตามมาตรฐาน ถูกสุขลักษณะ ตลอดจนแนวทางการพัฒนาบรรจุภัณฑ์และการต่อยอดเชิงพาณิชย์ เพื่อยกระดับเป็นผลิตภัณฑ์ที่สร้างมูลค่าเพิ่ม (Value Added) ให้กับวัตถุดิบในท้องถิ่น และสามารถแข่งขันในตลาดได้
กล้วยหินบันนังสตาต้มพาสเจอไรซ์พร้อมทาน เนื้อแน่นเหนียวหนึบ รสชาติเป็นเอกลักษณ์ เป็นแหล่งคาร์โบไฮเดรตที่มีแป้งทนย่อยจากธรรมชาติ (RS) ดีต่อสุขภาพ อิ่มนาน กินได้ทั้งแบบแช่เย็นและแบบอุ่นร้อน ลดเสี่ยงเบาหวาน เป็นมิตรต่อลำไส้ มีสารต้านอนุมูลอิสระในปริมาณสูง ช่วยเสริมระบบภูมิคุ้มกันสุขภาพโดยรวม เหมาะสำหรับเป็นของว่างเพื่อสุขภาพ อร่อยแบบของดีเมืองยะลา พืช GI อำเภอบันนังสตา
จากจุดเริ่มต้นเล็กๆ สู่พลังการเปลี่ยนแปลงที่จับต้องได้ “เสบียงเมืองโมเดล” ในวันนี้ ไม่ใช่แค่ตลาด ไม่ได้สร้างแค่อาหารและอาชีพ แต่คือการสร้างโอกาส สร้างอาชีพ และขับเคลื่อนเศรษฐกิจชุมชนอย่างแท้จริง
การปลูกมะนาวนอกฤดูในวงบ่อซีเมนต์ เป็นเทคนิคการผลิตมะนาวนอกฤดูแบบไม่ใช้สารควบคุมการเจริญเติบโตของพืช สามารถบังคับมะนาวออกดอกติดผลนอกฤดูได้เกือบ 100% ปลูกได้เกือบทุกพื้นที่ ซึ่งเป็นที่โล่งแจ้ง ให้ผลตอบแทนสูงและคืนทุนได้เร็ว หากใครสนใจปลูกมะนาวด้วยวิธีนี้ ภาควิชาพืชสวน คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ แนะนำ 12 ขั้นตอนการผลิตมะนาวนอกฤดูในวงบ่อซีเมนต์ ดังนี้ 1. การคัดเลือกพันธุ์ : มะนาวที่ปลูกในวงบ่อซีเมนต์ใช้ได้ทุกพันธุ์ สำคัญต้องเป็นพันธุ์ที่ตลาดต้องการ ติดผลง่าย ให้ผลดก ผลมีขนาดใหญ่เปลือกบาง มีน้ำมาก มีกลิ่นหอมและทนทานต่อโรคและแมลง พันธุ์ที่ตลาดนิยม ได้แก่ พันธุ์แป้นรำไพ แป้นจริยา พันธุ์พิจิตร เป็นต้น 2. การเตรียมวงบ่อซีเมนต์ : ควรใช้บ่อซีเมนต์ที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 80-100 เซนติเมตร สูง 40-60 เซนติเมตร ก้นบ่อควรมีฝาซีเมนต์วงกลมรองรับอยู่ด้านล่าง เพื่อป้องกันไม่ให้รากมะนาวหยั่งลงดินนอกก้นบ่อ บังคับออกผลนอกฤดูได้ยาก 3. การวางบ่อซีเมนต์ : เพื่อความสะดวกในการปฏิบัติงานควรวางวงบ่อเป็นแถวเป็นแนว ถ้ามีพื้นที่จำกัดควรวางแถวเดี่ยวระยะระหว่างต้น 2 เมตร แต่ถ้ามีพื้นที่มาก ควรวางวงท่อแบบแถ
“ผมล้างหนี้ 10 ล้านได้ เพราะรายได้จากฟาร์มเห็ดนี่แหละ เห็ดเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างอาชีพและทำเงินดีมาก” เรื่องเล่าจากประสบการณ์ตรงของ คุณศักดิ์ชัย พลชัย เจ้าของสวนเห็ดตระการ อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี เห็ด พืชเศรษฐกิจทำเงิน คุณศักดิ์ชัยเล่าให้ฟังว่า ผมเป็นคนนครปฐมทำไร่ทำนาเป็นหลัก ต่อมาหันมาทำฟาร์มเห็ด สร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ จึงนำผลกำไรจากธุรกิจฟาร์มเห็ดไปต่อยอดธุรกิจหลายอย่าง ลงทุนทำธุรกิจใหม่ด้วยความไม่ชำนาญ ทำให้ธุรกิจล้มเหลว มีภาระหนี้สินก้อนโตถึง 10 ล้านบาทในปี 2539 จึงตัดสินใจย้ายถิ่น มาทำมาหากินที่จังหวัดอุบลราชธานี ด้วยเงินทุนติดกระเป๋า 500 บาทกับรถเก๋งเก่าๆ 1 คัน คุณศักดิ์ชัยใช้เงินทุนหลักร้อยทำธุรกิจซื้อมาขายไป สะสมผลกำไรไปเรื่อยๆ ช่วงปี 2541-2542 ตัดสินใจทำธุรกิจฟาร์มเห็ดอีกครั้งโดยใช้พื้นที่เล็กๆ ข้างบ้านเป็นโรงเรือนเพาะเห็ดนางฟ้า เห็ดนางรม จำนวน 1,000 ก้อน ขายเห็ดในชุมชนรอบบ้านเป็นหลัก ต่อมาเพิ่มสินค้าตัวใหม่คือ เห็ดขอนขาว ฟาร์มแห่งนี้ขายเห็ดสดคุณภาพดี เป็นที่ต้องการของตลาด กิจการก้าวหน้า มีรายได้หลักแสนในระยะเวลา 4-5 ปีต่อมา ทุกวันนี้ สวนเห็ดตระการดำเนินธุรกิจแ
พื้นที่ 10 ไร่ ที่ดอนสูง คุณคงศักดิ์ นาคคุ้ม เกษตรกรหัวไวใจสู้ นำโอ่งขนาดใหญ่ หรือชาวภาคอีสานเรียกว่า “โอ่งแดง” ตั้งเรียงยาว แถวละ 10 ลูก 3 แถว ต่อท่อน้ำให้เชื่อมกันจากนั้นสูบน้ำใต้ดินให้เต็มโอ่งเพื่อเป็นการให้ความชื้นแก่พืชที่ปลูกแบบผสมผสานโดยใช้ฝรั่งกิมจูเป็นหลัก คุณคงศักดิ์ อยู่บ้านเลขที่ 547 หมู่ที่ 5 บ้านนิคม ตำบลนิเวศน์ อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด จบการศึกษาจากช่างกลอุเทนถวาย สาขาช่างก่อสร้าง ทำงานภาคเอกชน มีภรรยาที่ร้อยเอ็ด จึงปักหลักที่ “ร้อยเอ็ดเพชรอีสาน พลาญชัยบึงงาม เรืองนามพระสูงใหญ่ ผ้าไหมชั้นดี สตรีโสภา ทุ่งกุลาสดใส งานใหญ่บุญผะเหวด” แม้จะเปลี่ยนมาเป็น “สิบเอ็ดประตูเมืองงาม เรืองนามพระสูงใหญ่ ผ้าไหมสาเกต บุญผะเหวดประเพณี มหาเจดีย์ชัยมงคล งามน่ายลบึงพลาญชัย เขตกว้างไกลทุ่งกุลา โลกลือชาข้าวหอมมะลิ” เขาก็รักร้อยเอ็ด เพราะเป็นเมืองน่าอยู่ ผู้คนน่ารัก ฟูมฟักตำนานเมือง มาวันนี้ ชายวัย 69 ปีแล้วครับ 1 ไร่ ได้แสน คือ แสนสุขใจ แสนสุขใจ แสนร่าเริง รายได้เป็นแสน คุณคงศักดิ์ บอกว่า ตนเองไม่ได้จบการศึกษาทางการเกษตร “ใจรักชอบศึกษา” การเกษตรอินทรีย์ ระบบน้ำหยด การให้น้ำแบบประหยัด ตนเ
ข้าวเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญที่มีบทบาทต่อทั้งความมั่นคงทางอาหารและเศรษฐกิจของประเทศไทย โดยในปี 2566/2567 ประเทศไทยเป็นผู้ผลิตข้าวอันดับ 6 ของโลก คิดเป็นสัดส่วน 3.8% ของผลผลิตข้าวทั่วโลก และเป็นผู้ส่งออกข้าวอันดับ 3 ของโลก มีส่วนแบ่งตลาด 11.8%* อย่างไรก็ตาม เบื้องหลังการผลิตข้าวในแต่ละฤดูกาล เกษตรกรยังคงต้องเผชิญกับหนึ่งในความท้าทายสำคัญที่อยู่ในทุกแปลงนาและส่งผลโดยตรงต่อศักยภาพการผลิต นั่นคือ “วัชพืช” วัชพืชอาจดูเหมือนเป็นเพียงพืชที่ขึ้นแทรกอยู่ในแปลงนา แต่แท้จริงแล้วคือ “คู่แข่งของต้นข้าว” ที่แย่งน้ำ ธาตุอาหาร และแสงแดด โดยเฉพาะในช่วงเริ่มต้นของการเจริญเติบโต ซึ่งเป็นช่วงสำคัญต่อการสร้างศักยภาพผลผลิต หากไม่ได้รับการจัดการอย่างเหมาะสม วัชพืชสามารถแข่งขันกับต้นข้าว ส่งผลให้ต้นข้าวเติบโตได้ไม่เต็มศักยภาพ และกระทบต่อปริมาณและคุณภาพของผลผลิตในท้ายที่สุด วัชพืชไม่ได้กินแค่ “ธาตุอาหารของข้าว” แต่กินต้นทุนของชาวนา ปัญหาวัชพืชจึงไม่ได้จบอยู่เพียงในแปลงนา เพราะการควบคุมวัชพืชต้องอาศัยทั้งแรงงาน เวลา และปัจจัยการผลิต ขณะที่เกษตรกรในปัจจุบันยังต้องรับมือกับต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น การขาดแคลนแรงงาน และ
